03/06/2026
ፈላሲት ዑና ጉዶ
ንመጣቖሲ ሰብ ወትሩ ኣብ ከበሳ ኤርትራ እንታይ እዩ እዚ፡ወይ እንታይ እያ እዚአ ፈለሲት ዑና ጉዶ እናተባህለ እዩ ዝዉቀስ፡፡ወትሩ እትደጋገም ፈላሲት ዑና ጉዶ፡መን እያ እዛ ፈላሲት ዑና ጉዶ እናበልካ ኢኻ ሕቶታትካ ተበጋግስ፡፡ደሃያ ንምግባር ላዕልን ታሕትን ዘብል ሕቶ፡ብዘይዋዓል ሕደር ንዑና ጉዶ ኬድካ ደሃያ ንምሕታት ብቕጽበት ተበገስ ዘብል ሕቶ እዩ፡፡ኣብ ፈልማ 1996 ዓመተ-ምህረት ፈረንጂ ካብ ዝገበርክዎ መጽናዕቲ እዚ ዝስዕብ እዩ፡፡መቸም ምስላ ትግርኛ ወትሩ ባይታ ዘይወድቕ ትሕዝቶ እዩ ዘለዎም፡ካብዚ ምስላ ናይ ትግራኛ ፈላሲት ዑና ጉዶ ዝብል ብምብጋስ ናብ ዑና ጉዶ ነቒለ።ዕና ጉዶ ማለት ዓዲ ሰጉዶ ሓሊፍካ ዘላ ዓዲ እያ።ናብ ኣስመራ ኣዝያ ቀረባ እያ፡፡ብዙሓት ናይ ዕድመ ሰብ ጸጋ ሕጂ ብሂወት ዘየለው ከም ባዓል ኣደይ ምንያ ጸንሑኒ፡፡ኣነ ዘለኒ ሕቶታት ክሓትት፡ንሳቶም ተበሪህዎም ዛንታ ዓዶም ክነግሩኒ፡ካብ ጻሓይ ብርጭቕ ክሳብ ኣጋ ምስየት ወጋዕ-ቐዠም እናበልና ብዙሕ የዕለልና፡፡ዑና ጉዶን፡ዕና ሓሸልን፡ክልተ ናአሽቱ ቁሸታት ኮይነን ማዕዶ ንማዕዶ ዝረአአያ ዓድታት እየን፡፡ጉዶን፡ሓሸልን የሕዋት እዮም፡፡ግና ጥቓ ጥቓ ኮይኖም ነናቶም ቁሸት ዶኪኖም ክነብሩ ጀመሩ እሞ ተፋርዮም ብዝሒ ዘለዎም ዓድታት ኮኑ፡፡ሓንቲ ሰበይቲ ካበይ ዓዲ ከምዝመጸት ዘይትፍለጥ ምስ ሓደ ወዳ ኣብ ዑና ጉዶ ትነብር ነበረት፡፡ወዳ ጎበዝ ኮይኑ ምስ ዓበየ ኣብ ግራት ዑና ጉዶ ድዩ ወይ ግራት ዑና ሓሸል፡ባልዶንጓ ክበልዕ ምስ ኣተወ እንተ ካብ ዑና ሓሸል፡እንተስ ካብ ዕና ጉዶል እቶም ግራቶም ዝተበልዖም ረኺቦም፡ቀጥቂጦም ምስ ቀተልዎ፡ኣብ ዶብ ዑና ሓሸልን፡ዕና ጉዶን ማይ ጉንዲ እተባህለት ቦታ ኣቐሚጦሞ ነቶ ሬስኡ ከዱ፡፡ዋይ ኣደ ሓደ ወዳ ብምሟቱ ኣምሪራ ሓዘነት፡እቲ ካልአይ ጓሂአ ድማ ቀተልቲ ወዳ ዑና ሓሸል ድዮም ዑና ጉዶ ስለዘይፈለጠት ምሒር ሓዘነት፡፡ሕነ ወዳ ትፈድየሉ ተንኮል ክትፍሕስ ጀመረት፡፡ፈላሲት ተመሲላ ኣብ ዑና ጉዶን፡ዑና ሓሸልን ክትልምን ጀመረት።እቲ ልመናአ ከምዚ ዝስዕብ ነበረ፡፡'ስለ ማርይም ማርያም ትሃብኩም፡ዑና ጉዶ ዝብልኹም ኣይግበረልኩም' ምስ በለቶም ካብ ዑና ሓሸል ስንብድ ኢሎም "እንታይ ይብሉና' ምስ በልዋ፡'ጉራዴኦም ሒዞም ንብረሮም፡ንብረሮም ይብሉኹም፡ናብ ዑና ጉዶ ከይዳ ድማ "ስለ ማርያም፡ማርያም ማርያም ትሃብኩም፡ዑና ሓሸል ዝብልኹም ኣይግበረልኩም' ምስ በለቶም፡ሰብ ዑና ጉዶ እንታይ ይብሉና ምስ በልዋ፡ "ጉራዴኦም ሒዞም ንደቆም ንደቆም ይብሉኹም"ምስ በለቶም ብኽልቲኦም ሸነኽ ድልዊ ንኹን እናተባሃሉ ጸንሑ።ድሕሪ ቁሩብ ግዜ ጓሳ ዓዲ መን ምዃኑ ኣብ ማይ ጉንዲ ላም ታኼላ ስለ ዝተታሕዘቶ ርድኡኒ ክብል እንተእወየ፡ዑና ጉዶ፡ ዑና ሓሸል መጺኡሙና ክብሉ፡ዑና ሓሸል ድማ ዑና ጉዶ መጺኦሙና ክብሉ ተመራሪሖም ኣብ ማይ ጉንዲ ብጉራዴ ኣይገድፉ፡ብሴፍ ኣይሓድጉ፡ብዛብያ፡ብኹናት፡ብጓሌዶ፡ኣዴታት ከይተረፋ ብመስፈን፡ብበርበረን ኣብ ማይ ጉንዲ ትፍልስ ኣቢሎም እታ ፈላሲት ዘናቖተቶም እዉን ኣብኡ ኣብ ማይ ጉንዲ ተወቒዓ ሞተት፡፡ብዙሕ ሰብ ሃለቐ፡፡ዑና ሓሸል ብሙሉኦም ጸነቱ ይብሉ ገለ ኣዘንተዉቲ፡ገለ ድማ ሒደት ተሪፎም እዮም ገሊኦም ዓዲ ቢደል ኣለዉ ይብሉ፡ገለን ሕምብርቲ ኣለዉ ፈሪሆም እዮም ንሕና ዓሌት ዑና ሓሸል ኢና ከይብሉ ይብሉ፡ዑና ጉዶ ግን ቁሩብ ስለዝተረፉ ሸፋቱ ከይወድቁና ወይ ካልእ ጸላኢ ከይወድቀና ብምባል ኣርሓ ብዕራይ ናብ ዝመራሓና ንኺድ፡እዚ ኣርሓ ብዕራይ ደኺሙ ምኻድ ኣብዩ ኣብ ዝደቀሰላ መዕረፊትና፡መንበሪናን ትኹን ኢሎም ኣርሓ ብዕራይ ኣምሪሖም እንተኸዱ፡ኣብ ማይ ልቡስ ዞባ-ደቡብ ክበጽሑ እቲ ኣርሓ ብዕራይ
ደኺሙ ስለዝደቀሰ ማይ ልቡስ ትኹን መስፈሪትና ኢሎም ኣብኡ ከም እንደገና ተፋረዩ፡፡መግዛእቲ ጥልያን ኮይኑ፡ጥልያን ዶሚናለ ምስ ኣወጀ፡ሰብ ዑና ጉዶ መሬትና ክብሉ ሽማግለታት ጌሮም እንተመጹ፡መሬቶም ፍርቁ ጻዕዳ ክርስትያን፡ፍርቁ ዓዲ ሰጉዶ፡ዝተረፈ ድማ ወኪ ድባ ሒዞሞ ጸንሑ።ዑና ጉዶ መሬትና ኢሎም ክሙጉቱ፡ባዓል ወኪ ድባ፡ዓዲ ሰጉዶ፡ጻዕዳ ክርስትያን አይፋል ክብሉ ሙጉት እናኸረረ ከደ፡ሽዑ ጥልያን ንዑና ጉዶ መሬትኩም ምኳኑ መሰኻኽር ኣቕርቡ ምስ በሎም፡መሰኻኽርና ባዕሎም ወኪ ድባ፡ዓዲ ሰጉዶ፡ጻዕዳ ክርስትያን እዮም ምስ በሉ፡ሽዑ ፈሪሃ እዝጊ ስለዝነበረ፡ነብሶም ሓኺኾም ካብ ወኪ ድባ ልጅ ሃብተየስ ዝርከብዎም፡እወ መሬቶም እዩ በሉ እሞ መሬት ዑና ጉዶ፡ንዑና ጉዶ ምስተዋህበ፡በቦኽሪ ጓሎም ካብ ማይ ልቡስ ሰዲዶም እዮም እዛ ሕጂ ዘላ ዑና ጉዶ ዓዲ ኮይና ዘላ፡፡ዑና ጎዶን፡ዑና ሓሸልን፡ካብ ዘርኢ እንዳ ናይብ ምዃኖም እዩ ዝንተው፡፡ዓምር ቅኑዕ፡ንናይብ ሙሳ፡ሁመን፡ኣሕመድን ምስ ወለደ፡ሁመድን፡ኣሕመድን ብገለ ተዃርዮም ምስ ተባእሱ፡ኣሕመድ ንሁመድ ሓዉ ቀቲልዎ፡መታን ናይብ ሙሳ ከይቀትሎ ሃዲሙ ንከበሳ ከምዝደየበ፡እሞ ኣብ ኣከለጉዛይ፡ሰራየ፡ሓማሴን ከም ዝፈረየ፡ዑና ጉዶን፡ሓሸልን ድማ ዘርኡ ምዃኖም እዩ ዝንገር፡፡
እዚ ጽሑፍ እዚ ኣብ 1997 ኣብ ዑና ጉዶን፡ማይ ልቡስን ብምኻድ ዝአከብክዎ ሓበሬታ እዩ፡፡
ኤፍሬም ካሕሳይ ኳዳ
ዕለት፡03-06-2026
ኣስመራ
