08/09/2026
[BIOPHILIC DESIGN]
LIỆU MỘT TÒA NHÀ TRONG TƯƠNG LAI CÓ CẦN “TRẢ LẠI” NHIỀU HƠN NHỮNG GÌ NÓ LẤY ĐI TỪ THIÊN NHIÊN?
Như đã đề cập trong những bài viết trước của EAW, Biophilic Design không đơn thuần là đưa cây xanh hay các yếu tố tự nhiên vào công trình. Nếu nhìn xa hơn, đây có thể là một câu hỏi lớn về cách kiến trúc định nghĩa lại mối quan hệ giữa con người – công trình – thiên nhiên.
Và từ đó, một câu hỏi khác được đặt ra: Liệu một tòa nhà trong tương lai có cần trả lại nhiều hơn những gì nó lấy đi từ thiên nhiên?
Để tìm câu trả lời, có lẽ chúng ta cần nhìn lại cách kiến trúc đã phát triển.
Từ khi một công trình bắt đầu được hình thành, nó đã lấy đi nhiều nguồn lực từ tự nhiên: đất đai, nước, vật liệu, năng lượng và nhiều tài nguyên khác để tạo nên một không gian phục vụ con người. Quá trình xây dựng và vận hành công trình đồng thời tạo ra những tác động ngược trở lại môi trường: carbon phát thải, nhiệt lượng, nước thải, chất thải và sự thay đổi đối với hệ sinh thái địa phương.
Khi nhận thức về những tác động này ngày càng rõ ràng, tư duy Green Building ra đời và dần trở thành một phần quan trọng của kiến trúc đương đại.
Câu hỏi lúc này là: “Chúng ta có thể làm gì để giảm những tác động tiêu cực của công trình?”
Từ đó, chúng ta tìm cách sử dụng ít năng lượng hơn, giảm phát thải carbon, tiết kiệm nước, lựa chọn vật liệu bền vững, tận dụng nguồn tài nguyên địa phương và phát triển các tiêu chuẩn để đánh giá hiệu quả môi trường của công trình.
Đó là một bước tiến rất lớn. Nhưng có lẽ, giảm tác động tiêu cực vẫn chưa phải là điểm kết thúc.
Nếu Green Building đặt câu hỏi: How can we reduce the harm?
Thì một tư duy mới có thể đặt ra câu hỏi: How can the building give back?
“Trả lại” ở đây không đơn giản là chặt đi một cây rồi trồng lại nhiều cây hơn diện tích công trình chiếm dụng. Nó có thể được hiểu rộng hơn:
• Tạo ra môi trường sống và hỗ trợ đa dạng sinh học.
• Thu giữ và điều tiết nước, giảm tác động của dòng chảy bề mặt.
• Cải thiện vi khí hậu và giảm hiệu ứng đảo nhiệt đô thị.
• Góp phần cải thiện chất lượng môi trường và không khí.
• Tăng cường sự hiện diện của hệ thực vật bản địa và các hệ sinh thái tự nhiên.
Và quan trọng không kém, trả lại thiên nhiên cho chính con người thông qua ánh sáng tự nhiên, tầm nhìn, thông gió, không gian xanh và những trải nghiệm có khả năng hỗ trợ sức khỏe thể chất và tinh thần.
Ở góc độ kiến trúc ngoại thất, điều này mở ra một cách nhìn khác về façade. Từ một lớp vỏ bao che có nhiệm vụ ngăn cách con người với môi trường bên ngoài, façade có thể trở thành một lớp trung gian kết nối con người, công trình và hệ sinh thái.
Khi đó, một façade không chỉ được đánh giá bởi khả năng kiểm soát nhiệt, ánh sáng, nước hay năng lượng, mà còn có thể được đặt câu hỏi về khả năng tạo ra môi trường sống, hỗ trợ đa dạng sinh học, cải thiện vi khí hậu và nâng cao chất lượng trải nghiệm của con người.
Và đây chính là nơi Biophilic Design có thể bước sang một giai đoạn mới:
Từ “Green Building” → “Nature-Positive Building”.
Từ “Green Façade” → “Living Façade”.
Từ “Building Envelope” → “Ecological Interface”.
Nhưng liệu chúng ta có thực sự đo lường được những giá trị này? Một façade có nhiều cây xanh có thực sự “biophilic” hơn? Một công trình sử dụng ít năng lượng hơn có đồng nghĩa với việc nó tạo ra tác động tích cực hơn đối với hệ sinh thái?
Và nếu trong tương lai, hiệu suất về môi trường, hiệu suất về các chỉ số liên quan đến con người và hiệu suất về mặt sinh thái cùng trở thành những tiêu chí đánh giá một công trình, vai trò của kiến trúc sư, nhà phát triển dự án, kỹ sư, nhà cung cấp giải pháp và các bên liên quan trong ngành sẽ thay đổi như thế nào?
Đây không phải là những câu hỏi có thể có một câu trả lời duy nhất. Nhưng chính sự đa chiều đó khiến Biophilic Design trở thành một chủ đề đáng được tiếp tục nghiên cứu, tranh luận và thử nghiệm.
[REMIND] BUILD BETTER HCMC 2026
Ngày 21/08 vừa qua, sự kiện Build Better HCMC 2026 do Hubexo tổ chức, với chủ đề “Biophilic Design & Human Well-being” đã được diễn ra thành công tốt đẹp. Tại Panel Discussion 5 – “Biophilic Architectural Exteriors Design”, các chuyên gia đến từ nhiều lĩnh vực như kiến trúc, phát triển bền vững, thiết kế mặt dựng và chiếu sáng kiến trúc đã cùng trao đổi về một vấn đề đang ngày càng trở nên quan trọng: làm thế nào để kiến trúc ngoại thất không chỉ đáp ứng hiệu suất công trình, mà còn góp phần tạo nên môi trường tốt hơn cho con người và thiên nhiên.
Với EAW, đây không chỉ là một buổi thảo luận về Biophilic Design, mà còn là một dịp để tiếp tục đặt câu hỏi về cách chúng ta định nghĩa “hiệu suất” của một công trình.
Cùng EAW tiếp tục cuộc trò chuyện về các chủ đề kiến trúc và đón chờ Session 3 của chuỗi Workshop 2026, nơi chúng ta sẽ tiếp tục khám phá những góc nhìn thú vị về kiến trúc ngoại thất trong thời gian tới nhé!!!
biên soạn bởi EAW,
hình ảnh nguồn từ hubexobuildbetter và sưu tầm từ nguồn internet.