19/06/2026
2. NẤU CƠM
Gạo vút nồi chùi, nước kém hai,
Cơm sôi lửa bớt sẽ đừng sai,
Vung trên lá dưới hơi vừa kín,
Bốn khắc xây vần chín dẻo dai.
Từ xưa, khi khói bếp còn quyện dưới mái tranh và tiếng củi reo tí tách là âm thanh quen thuộc của mỗi gia đình, việc nấu cơm không chỉ là công việc thường nhật mà còn là một nghệ thuật được đúc kết qua nhiều thế hệ. Trong gian bếp mộc mạc ấy, người nội trợ gửi gắm vào từng hạt gạo sự chăm chút, kinh nghiệm và cả tình yêu thương dành cho gia đình.
Để có một nồi cơm ngon, mọi công đoạn đều phải được thực hiện bằng sự tỉ mỉ. Gạo được vo sạch cho đến khi hạt gạo trở nên trong mát như ngọc, nồi được chùi rửa tinh tươm để đón những hạt gạo trắng ngần. Lượng nước được đong bằng kinh nghiệm của đôi bàn tay lao động, không bao giờ quá hai lóng tay của ngoán trỏ. Với cách đo này, nước sẽ không quá đầy để cơm khỏi nhão, không quá ít để cơm khỏi khô. Tất cả đều dựa vào sự tinh tế được truyền lại từ bao đời.
Nhưng điều làm nên linh hồn của nồi cơm chính là ngọn lửa. Người xưa không ass có nút bấm hay đồng hồ hẹn giờ, mà lắng nghe tiếng nước sôi, quan sát làn hơi bốc lên từ miệng nồi để điều chỉnh lửa cho phù hợp. Khi cơm bắt đầu sôi, lửa được hạ xuống vừa phải để hạt gạo từ từ hút nước và nở đều. Nắp vung được đậy kín, phía dưới nắp vung được lót thêm lớp lá chuối. Việc này giúp giữ trọn hơi nóng bên trong cũng như giữ lại tinh túy của đất trời trong từng hạt gạo.
Đến khi nước trong nồi đã cạn, người nấu lại khéo léo vùi than và ủ cơm trong hơi ấm âm ỉ của bếp lửa. Chính khoảng thời gian chờ đợi ấy đã làm nên điều kỳ diệu. Từng hạt cơm trắng ngần dần nở b**g, mềm dẻo mà không nát, thơm dịu mà đậm đà.
Trong thời gian nấu, người nấu luôn “xoay vần” canh chỉnh nồi cơm cho hạt cơm được chín đều và dẻo dai.
Và việc nấu cơm đòi hỏi sự khéo léo và tỉ mỉ của người nấu; tình yêu gởi gắm trong từng hạt cơm.
