17/05/2026
Le Billard, cet inconnu” - “Bida – trò chơi chưa được hiểu đúng" - Chương 5.7 - Kỹ thuật: Cú đánh băng
Cùng với cú cule, cú đánh băng được sử dụng nhiều nhất trong những ngày trước kia. Ngày nay nó không còn giữ cùng tầm quan trọng như vậy nữa. Chúng ta cũng biết tại sao. Kỹ thuật hiện đại đã đạt được khả năng kiểm soát bi đến mức các tay cơ lớn trong một seri hiếm khi phải sử dụng các cú đánh băng thực sự.
Học trò: — Nhưng không phải chỉ có người chơi giỏi mới chơi bida.
Thầy: — Cảm ơn Trời! Ngay cả những người chơi giỏi cũng không phải lúc nào cũng có bi trong tầm kiểm soát. Ngoài ra còn có những trò chơi đặc thù dùng băng — môn 3C chẳng hạn — đã không tránh khỏi ngày càng có tầm quan trọng trong những năm gần đây.
Học trò: — Thật tiếc!
Thầy: — Người ta có thể nghĩ rằng thế giới bida bị chia thành hai phe: Người chơi libre/cadre và những người theo trường phái tự do là đối thủ của 3C và những người chơi 3C thường là…
Học trò: — … những kẻ chơi bừa trong bida.
Thầy: — Hãy bình tĩnh. Một người bạn của tôi, Jean Albert, học trò của tôi, đã từ lâu trước chiến tranh tuyên bố để làm vui lòng những người chơi seri: «3C là chỗ trú ẩn của những kẻ vụng về.» Điều đó tất nhiên là cường điệu, nhưng sự cường điệu này phản ánh một ấn tượng có thể dễ dàng biện hộ khi xem xét kỹ hơn. Một người đã dành phần lớn cuộc đời suy nghĩ về bài toán seri game, người mà đam mê là lối chơi thế bi, người dốc sức vào đó để đạt được một lối chơi đơn giản nhưng hiệu quả và phát triển theo logic, người đã qua lao động căng thẳng, qua nghiên cứu kỹ lưỡng, qua quan sát và suy ngẫm đạt đến trình độ thực hiện một trăm, một trăm rưỡi lần và hơn nữa những gì đầu óc anh ta đã suy nghĩ rõ ràng, tất nhiên chỉ có thể coi thường một trò chơi mà anh ta (và cả chúng ta) chỉ thấy sự sơ khai và may rủi.
Tuy nhiên có hợp lý không khi phán xét quá gay gắt và dứt khoát một kiểu chơi mà người ta không biết rõ? Có công bằng không khi khẳng định rằng chỉ những phẩm chất có trong trò chơi yêu thích của chúng ta mới có giá trị?
Học trò: — Nhưng người ta không thể so sánh 3C và seri game được?
Thầy: — Tại sao nhất thiết phải so sánh?
Học trò: — Tôi cũng không muốn so sánh, tôi chỉ nhận xét. Có những người chơi tự gọi mình là «chuyên gia» vì tình cờ đã chơi được một seri 10 lần; nhưng họ thường không có khả năng thực hiện cùng seri 10 đó một cách sạch sẽ trong tự do. Điều đó đúng không? Và điều đó cũng phải được nói ra. Vì vậy tôi tự hỏi…
Thầy: — Tôi thấy anh muốn đi đến đâu. Anh muốn biết bằng mọi giá tôi nghĩ gì về những người chơi 3C. Hãy yên tâm. Tôi sẽ không nói úp mở.
Không sợ hãi!
Thầy: — 3C là trò chơi tài khéo. Nó không hoàn chỉnh vì một số cú đánh nhất định không được xét đến. Nó dễ hiểu vì hầu như không có sự khác biệt tinh tế. Nó quyến rũ vì các bi đi những đường đáng kinh ngạc. Tóm lại, đó là một trò chơi chỉ phụ thuộc vào việc thực hiện, và về cú đánh, chỉ cần một cú đánh thẳng là đủ.
Học trò: — Nhưng đó không phải seri game.
Thầy: — Đúng vậy và đây là điểm yếu của nó đồng thời là sức hút của nó. Vì không phải seri game, 3C có sự thất thường đáng kể trong các điểm nối tiếp nhau. Nhiều người chơi kém tìm thấy trong trò chơi quỷ quái thú vị này một sức hút đặc biệt; họ có thể thư giãn tuyệt vời ở đó và khi có đợt may mắn, họ thực sự cảm thấy mình là người chơi vĩ đại. Điều đó chẳng phải là điều vui không?
Không thù ghét!
Thầy: — Nếu một ngày nào đó anh tự quyết định, không có định kiến nào, bước vào lãnh địa này, chỉ với ý định xem những gì xảy ra ở đó, nghiên cứu tình hình, hiểu nó tốt hơn, thì dần dần một số điều sẽ trở nên sáng tỏ với anh… Anh sẽ hiểu rằng không phải Chúa Thánh Thần can thiệp để tránh những «phản đòn» bất ngờ hiện ra trước mắt người chơi ngơ ngác. Anh phải tự làm điều đó, bằng cách trang bị cho mình kiến thức tuyệt đối về đường đi của các bi. Anh sẽ học cách trân trọng giá trị của một số phát minh may mắn, cho phép theo cách kỳ diệu thực hiện một cú bi tưởng như không thể bằng một cú đánh hoàn toàn bình thường. Anh sẽ hiểu ý nghĩa của xoáy đảo, thứ có vẻ đi ngược với các quy luật vật lý. Anh sẽ hiểu tốt hơn rằng chỉ có thể có được cảm giác về góc bằng cách phát triển một trí nhớ thị giác đặc biệt qua quan sát căng thẳng và liên tục. Anh sẽ thấy rằng các hệ thống kim cương (bị người ngoại đạo sai lầm xem như một vấn đề đo lường đơn giản nhất) đòi hỏi trước hết và với mỗi cú đánh một tính toán tỉ mỉ, đôi khi còn gây thất vọng. Anh sẽ biết cuối cùng rằng 3C tuy không phải seri game nhưng có một số thế bi điển hình đáng giá vì chúng hứa hẹn một cơ hội tiếp tục nhất định.
Cú đánh băng tự nhiên
Học trò: — Đó là điều khó! — Với thầy có lẽ không, thầy có một cú đánh tự nhiên. Nhưng tôi thường nhận ra rằng chính trong cú đánh băng hầu hết người chơi hay giật cơ.
Thầy: — Đây rồi. Tôi có một cú đánh tự nhiên… và chính anh, người đã làm việc với tôi vài tuần, anh lại phao tin đồn gớm ghiếc này muốn giải thích tất cả. «Ông ấy có một cú đánh tự nhiên!» — «Ôi, nếu tôi có cú đánh của ông ấy!» Tôi đã phải nghe điều đó bao nhiêu lần, những điều sáo rỗng, rùng rợn này. Tất nhiên tôi có kỹ thuật tốt.
Học trò: — Đó chính là điều tôi muốn nói.
Thầy: — Thậm chí kỹ thuật rất tốt! Anh hài lòng chưa? Và hơn nữa — điều đó quan trọng hơn nhiều — tôi biết chính xác những khả năng của nó và những điểm yếu nhất định của nó. Anh có nghĩ kỹ thuật đó tự nhiên hình thành như vậy không? Anh có nghĩ tôi đi ngủ một buổi tối và thức dậy hôm sau hoàn toàn thay đổi không? Tại sao tôi đã áp đặt lên mình, nhất là lúc đầu, kỷ luật sắt đá là đặt chân phải vào mặt phẳng thẳng đứng? Tại sao tôi đã nỗ lực hết sức để «đặt» cơ thể trong thế cân bằng đúng trên hai chân cong đều nhau? Tại sao qua lao động khổ nhọc tôi đã đạt được mức tự động kéo dài và để cơ nằm trên bàn sau mỗi cú đánh? Tại sao với những cú bi xa, tôi đã đến mức duỗi hoàn toàn nhưng mềm dẻo cánh tay và đặt bàn tay trái khá gần B1, ngay cả khi bàn tay phải nắm rất xa về phía sau? Tại sao tôi đã làm tất cả điều đó, nếu như, theo lời anh, tôi có cú đánh tự nhiên? Tại sao, tôi hỏi anh? Chỉ để đạt được một «kỹ thuật chiến đấu» mà — khi mọi thứ diễn ra đúng và tốt — tạo ấn tượng rằng cú đánh đơn giản, thậm chí là bẩm sinh.
Học trò: — Dù nó không phải vậy. Vâng, đó chính là điều đó. Nhưng thầy sẽ thừa nhận rằng người ta có thể lầm về điều đó! Tuy nhiên, có những cú đánh tự nhiên không?
Thầy: — Tôi tin, theo nghĩa thực tế, là không nhiều lắm. Vâng, có những cú đánh rực rỡ, những cú đánh gây ấn tượng vì sự thoải mái của chúng; nhưng đó là sự rực rỡ của thủy tinh và — vì thiếu nền tảng — cả sự dễ vỡ của nó. Nhưng hãy quay lại cú đánh băng. Anh muốn đặt một câu hỏi.
Học trò: — Trước hết tôi muốn nói, vì tôi thấy điều đó ở khắp nơi, rằng luôn khó đạt được một cú đánh thẳng. Tôi có một người bạn đánh cong đến mức người ta làm tốt khi không đứng gần anh ta.
Thầy: — Và vì anh ta là bạn anh, hẳn anh đã cho anh ta một số lời khuyên.
Học trò: — Tôi đã thử… Nhưng làm gì được khi một người chơi kéo theo những lỗi đã trở thành bản năng thứ hai của anh ta theo thời gian?
Thầy: — Cái «giật cơ» đầy hình ảnh của người bạn anh có vẻ với anh chủ yếu liên quan đến cơ bắp?
Học trò: — Chắc chắn rồi… Anh ta gần như đánh cơ theo vòng tròn.
Thầy: — Và anh nghĩ cơ bắp, nếu nó một mình chịu trách nhiệm, dù kém cỏi đến đâu, có thể thực hiện những màn nhào lộn xiếc phi thường như vậy không? Tôi nghĩ đây là chẩn đoán kém, thưa anh. Người bạn của anh đơn giản là nạn nhân của cái giật cơ cổ điển mà anh biết rõ, và tôi không ngần ngại gọi là «giật cơ tinh thần».
Học trò: — Tinh thần?
Thầy: — Cái đầu mới có lỗi. Nó vượt qua nhiệm vụ của mình và nghĩ rằng nhất thiết phải hướng B1 đến mục tiêu của nó. Lên B3. Và một điều kéo theo điều kia, cơ bắp tất yếu bị ảnh hưởng và đóng vai trò đáng tiếc là người đệm đàn, làm hại cho việc thực hiện thẳng của cú đánh. Và rồi chúng ta tất nhiên có sự giật cơ.
Học trò: — Luôn xuất phát từ ý chí bản năng muốn đến B3. Thật đúng! Vậy thì cần ghi nhớ dứt khoát rằng carambol không phải là vấn đề điều khiển từ xa, mà là vấn đề chạm B2 thích hợp và tấn công B1 chính xác.
Thầy: — Người ta suy nghĩ thế bi với ba bi, nhưng thực hiện với hai bi.
Học trò: — Đó là điều thầy phải nói với người bạn của tôi.
Thầy: — Tôi tin vào anh. Nhưng ngoài ra đừng quên chú ý đến vị trí của chân phải; trong cú đánh băng, chân phải phải lùi rất nhiều, để đến từ xa, kéo dài đủ.
Học trò: — Tôi biết rồi. Để truyền cho các bi lực cần thiết một cách logic.
Thầy: — Và bàn tay phải phải nắm cơ đúng cách. Để nó không dao động; để cú đánh thẳng. Và trên hết — điều này có tầm quan trọng tối cao — hãy khuyên người bạn anh để cơ nằm trên bàn sau mỗi cú đánh.
Nếu không có cú massé…
Học trò: — Một câu hỏi nữa. Tại sao cú massé không nằm trong danh sách kỹ thuật?
Thầy: — Vì theo tôi, cú massé thực ra không phải là hệ quả của một cú đánh đặc biệt bằng, mà là hệ quả của một tư thế cơ thể nhất định, nhất là một tư thế nhất định của bàn tay trái, thứ có thể thay đổi tùy theo thể chất của người chơi. Anh đáng lẽ phải biết điều đó, vì anh thực hiện tốt cú massé, phải không?
Học trò: — Đúng vậy và tôi phải nói rằng cú massé là đam mê hoàn toàn của tôi.
Thầy: — Thường thì như vậy. Ngay khi người chơi có thể cầm cơ đúng cách, ngay lập tức họ bị cú massé thu hút. Và sức hút này mạnh đến mức đột nhiên họ có thể dành hàng giờ bên bàn bida… Và biến một mặt nỉ mới thành cái rây, nếu không can thiệp kịp thời. Thật mê hoặc và ấn tượng khi làm cho quả bi vẽ những đường cong ma quỷ. Một mặt người ta gây ấn tượng rẻ tiền với đám đông, mặt khác người ta có ảo tưởng thoải mái rằng mình đã tiến bộ ngay lập tức. Thật là sai lầm lớn! Tôi đã từng nói rằng người chơi sẽ chơi mạnh hơn nếu không có cú massé. Tôi đã nói rằng người chơi sẽ làm chủ kỹ thuật hoàn chỉnh hơn nếu không có massé. Điều đó hoàn toàn hiển nhiên. Nếu trong một seri người chơi phải thực hiện một cú massé, thì đó là vì trong cú đánh trước anh ta không lường trước được thế mặt nạ hoặc không thể tránh nó. Nếu không có massé, và người chơi không có khả năng bù đắp lỗi của mình, anh ta sẽ nỗ lực hết mình vào lao động, tập trung và quan sát để không phạm lỗi đó. Như vậy anh ta sẽ tự động mở rộng kiến thức của mình. Đó là ý nghĩa của khẳng định tưởng như nghịch lý của tôi. Tôi chỉ trách họ là họ quá dựa vào nó, họ ít tính đến điều đó là cú massé — vốn là hệ quả của lối chơi sai — hoàn toàn không phải là nền tảng của seri, mà chỉ và duy nhất là một phương tiện đặc biệt và ngoại lệ để nâng cao nó. Bây giờ chúng ta hãy dần dần bước vào tư duy chơi bida.
Send a message to learn more
