16/03/2024
Routing m Thanh: Bí kíp bỏ túi không thể thiếu cho tất cả Sound Man
Hãy nhớ lại lần đầu bạn tiếp xúc với 1 bàn mixer, đặc biệt là các bàn mixer Digitals. Trải nghiệm lạc vào mê cung in out với các thể loại send, return, inserts, pre fader, pre mute, pre EQ, Pre Comp, Pre tất cả các loại pre và post tất cả các loại post…Đúng là không vui tý nào! Nhất là ai lần đầu sử dụng bàn Midas M32/X32 sẽ hiểu được mê cung Sơn nói là gì?
Đó là các bạn tiếp cận mixer theo cách thiếu hệ thống và kiến thức bỏ túi mà bài dưới đây sẽ có đủ. Nghiên cứu xong bài này các bạn sẽ chẳng phải ngại bất kỳ thể loại routing nào một lần nữa và mãi mãi.
📌Tư duy và cách tư duy đúng khi routing.
Nếu ai chưa đọc bài Signal flow mình post gần đây thì hãy tìm đọc trước khi tiếp tục nhé.
Routing cũng giống như chúng ta thiết kế một hệ thống đường ống dẫn nước và xử lý nước thải chằng chịt cho cả 1 khu phố. Chúng ta phải chọn xem lấy nước ở đâu cho nhà nào sử dụng. Nhà đó sử dụng xong thì thải ra đường nào để đi ra hệ thống xả thải tổng.
m thanh cũng giống như vậy. Nguồn nước vào có thể hiểu là Input vào từng kênh trên mixer (channel strip) để xử lý bằng những công cụ xử lý âm thanh (processor) sau đó đi ra những khu vực khác nhau (output). Chúng ta cũng có 2 cách để gắn thêm công cụ bên ngoài vào trong channel được gọi là
1. Insert (gắn trực tiếp vào channel)
2. Parallel (gắn song song với channel) hay còn được hiểu là send & return
Cách gắn như thế nào thì xin mời đọc tiếp!
📌Input
Quá đơn giản, là đầu vào mà nguồn âm sẽ đi vào gắn liền với 1 channel nào đó.
Nhưng từ khi các mixer digitals được ra đời thì nó không còn đơn giản như vậy nữa. Ở Mixer digital, nó cho phép rất nhiều loại input khác nhau do sự phát triển của công nghệ.
1. Cổng Local là các cổng input trực tiếp vào mixer như Canon (XLR), 6li (TRS).
2. Cổng USB là cổng sử dụng đúng 1 dây USB cắm vào máy tính để xuất nguồn âm từ máy tính vào mixer hoặc ngược lại.
3. Công nghệ cổng mở rộng, là các cổng có thể dùng một hộp đường in/out riêng (digital stage box) được sản xuất riêng để mở rộng hoặc linh động số lượng cổng cho mixer hay còn gọi là cổng AES50 (có 2 đường giúp gia tăng khả năng linh động là AES50-A và AES50-B).
4. Các công nghệ digital audio networking, là các giải pháp công nghệ xử lý tín hiệu in/out âm thanh thành 1 mạng lưới giúp loại bỏ các giới hạn routing của các hãng lớn như Dante, Wave Soundgrid. Thường muốn sử dụng công nghệ này cần tất cả thiết bị được tích hợp chức năng của hãng đó hoặc mua thêm thiết bị kết nối như Card wave, card dante cho mixer digitals. Và mixer digitals cũng phải được thiết kế chỗ gắn cái card đó vào để có thể kết nối chung 1 mạng lưới. Mỗi hãng lại có 1 cách kết nối và thuật toán khác nhau. Chi tiết hơn thì mình hẹn 1 bài khác.
Cả 2 hãng đều có những khóa học và chứng chỉ online về cách sử dụng network của họ mà các bạn nên tham khảo.
Và việc gắn input cố định với 1 channel nào đó cụ thể cũng không còn nữa. Thay vào đó các hãng sản xuất cho phép chúng ta chọn input với channel một cách chủ động và linh động hơn.
Giả sử như:
Input USB 1 gắn channel 1
Nhưng Input local 1 lại gắn với channel 2
Một số mixer cho phép routing input 1 by 1 có nghĩa là mỗi channel chúng ta được phép chọn 1 input bất kỳ trong cái đống input mà mình liệt kê bên trên.Một số mixer bắt chung ta routing theo nhóm input.
Input USB 1-8 vào channel 1-8
Input Local 1-8 vào channel 9-16
Vì lý do đó, routing input cần nhiều thời gian hơn và tính toán trước. Chứ không thể tùy hứng mà đổi hoặc thêm bớt. Chưa kể đến, mỗi mixer lại có 1 cách cài đặt, thao tác routing khác nhau.
📌Output
Output cũng có những channel output khác nhau, mỗi out có mục đích khác nhau:
Direct out: Là cổng đứng ngay phía sau preamp dùng để out 1 tín hiệu thô(raw signal) chưa qua xử lý cho các mục đích thu âm.
2 đường Left và Right cho loa tổng gọi là Master đi kèm là 1 fader chỉnh master
Đường Out riêng cho 1 nhóm input nào đó mà chúng ta gửi tín hiệu vào gọi là Mix Bus hoặc Auxiliary(chỉ khác tên gọi). Có thể hiểu đường này như một đường Master thứ 2. Nhưng nó cho chúng ta điều chỉnh lượng tín hiệu được gửi(send) vào nhiều hay ít và cũng cho chúng ta 1 master fader thứ 2.
Bus hoặc Aux thường dùng cho monitor hoặc các mục đích khác mà không liên quan đến master.(Lưu ý: Gửi có nghĩa là chúng ta gửi 1 tín hiệu nhân bản của một channel nào đó đi vào Bus hoặc Aux chứ không ảnh hưởng đến channel đó)
Bus Group (Group) là đường out để chúng ta nhóm 1 nhóm channel đi vào 1 đường sau đó từ đường này đi ra master (Lưu ý: Cách này lại là nhóm 1 nhóm channel trực tiếp trộn lại đi vào bus group và ra trực tiếp Master). Cách này thường dùng để xử lý riêng 1 nhóm channel nhạc cụ nào đó giúp bản mix hay hơn.
Matrix là đường lại cho phép chúng ta send 1 nhóm những Mix bus khác nhau đi vào. Thường dùng cho những khu vực loa khác nhau ở không gian, vị trí khác nhau chúng cần những thông số EQ, Delay khác nhau.
📌Outboard gear
Như bên trên Sơn có đề cập, chúng ta có thể nhét những processor xử lý âm thanh bên ngoài mixer vào channel nào đó để xử lý trước khi chúng đi ra 1 đống output lằng nhằng bằng 2 cách.
Cách 1: Inserts
Inserts là một chức năng mà đa phần các mixer đều có. Chúng cho phép chúng ta gắn trực tiếp vào channel để xử lý.
Trên cách mixer Analog, cổng inserts là một cổng 6li với Tip là out và Ring là in để dẫn toàn bộ tín hiệu gốc đi trực tiếp ra ngoài xử lý sau đó đi vào lại channel cùng một chỗ.
Trên mixer Digitals, chúng tích hợp các plugin (các bộ xử lý digitals) để chúng ta chọn và ấn nút inserts là xong.
Cách 2: Parallel hay còn hiểu là Send & Returns
Chức năng này cho phép chúng ta tạo ra 1 Mix bus riêng để dẫn(send) 1 tín hiệu nhân bản ra bộ xử lý rồi quay về(returns) kết hợi với tín hiệu gốc từ channel. Thường dùng cho các effect.
Send: Gửi lượng tín hiệu đi nhiều hay ít
Return: Trả lại tín hiệu đã xử lý
Cách này thường cho âm thanh lớn hơn vì nó nhân bản tín hiệu làm 2 sau đó kết hợp lại lần nữa.
📌Pre và Post
Pre là trước
Post là sau
Hiểu đúng nghĩa đen là được.
Giả sử khi send 1 tín hiệu ra outboard gear, mixer sẽ cho chúng ta chọn Pre fader hoặc post fader có nghĩa là gửi tín hiệu trước cái fader hoặc sau cái fader. Vậy chắc chắn là khác nhau ở cái fader.
Vậy bất kỳ chỗ nào send, return hoặc inserts đều cho chúng ta chọn “Pre…cái này” hay là “Post…cái kia”
Chỉ là công cụ để điều chỉnh vị trí xử lý trong 1 chuỗi xử lý tín hiệu (signals chain). Nhiệm vụ của chúng ta là suy nghĩ xem nên chọn ở vị trí nào để đạt được mục đích tốt nhất cho bản mix, thao tác xử lý mixing hoặc cho những output khác nhau.
📌Tổng kết
Đa phần các mixer đều dùng các thuật ngữ trên. Để việc routing được hiệu quả thì việc nhớ thuật ngữ và chức năng là điều bắt buộc.
Khi bạn nhớ được tất cả thuật ngữ và hiểu được tất cả chức năng của các điều trên. Thì bạn có thể routing trên bất kỳ mixer, thiết bị DSP nào một cách nhanh chóng hơn. Có thể một số mixer sẽ phức tạp về thao tác hơn các mixer còn lại. Nhưng chắc chắn chức năng đa phần là như nhau.
__
Chúc các bạn thành công. Mình là Sơn Sound. Mọi thắc mắc vui lòng để lại comments
