16/01/2026
(English below)
Xin chia sẻ bài viết của nhà nghiên cứu nghệ thuật Ngô Kim-Khôi về triển lãm Không Ở Lại của hoạ sĩ Nguyễn Trung Hiếu.
—
Bước vào Không Ở Lại, tôi có cảm giác mình đang đi vào một khoảng giữa, không hẳn là nơi chốn, cũng không hoàn toàn là tâm trạng. Không gian ở Huyền Art House lúc này không còn đóng vai trò "trưng bày", mà trở thành một vùng lặng, nơi mọi thứ hiện ra rồi tự rút lui, như không muốn bị giữ lại quá lâu trong một thoáng mộng mị. "Em đi, nửa gối hoa tàn mộng / Thương nhớ bay cùng mây viễn phương".
Hình thể con người trong tranh của Nguyễn Trung Hiếu cũng vậy, chúng trôi, chúng mờ, xuất hiện như một ý nghĩ vừa kịp hình thành đã bắt đầu tan. Than, mực, những lớp chồng lên nhau khiến cơ thể người vừa gần gũi vừa xa lạ, như ký ức về một ai đó mà ta không còn nhớ rõ khuôn mặt. Tôi không nhìn thấy câu chuyện, cũng không tìm được một điểm bám cụ thể, chỉ thấy mình đang đứng giữa một trạng thái lơ lửng, nơi không gian không còn là phông nền mà là thứ đang thở, đang chuyển động cùng người xem. Có lúc, tôi chợt nghĩ đến những dòng thơ "Anh tiễn em sang giấc mộng nào? / Giận lây tà áo cưới chiêm bao", mọi cử chỉ, mọi hình hài trong tranh dường như cũng đang được tiễn đưa vào một giấc mộng, không trụ lại được lâu.
Ở đây, mọi ranh giới đều không chắc. Một cử chỉ rất thật có thể tan vào khoảng trống. Một hình hài tưởng như rõ ràng lại nhanh chóng trở nên mơ hồ. Có lúc tôi tự hỏi: đâu là hiện thực, đâu là ảo ảnh? Rồi ngay sau đó nhận ra câu hỏi ấy không còn quan trọng nữa. Bởi cảm giác bồn chồn, cái cảm giác quen thuộc mà họa sĩ từng nhắc tới, đã thay thế cho mọi nhu cầu phân định. Có những thứ sinh ra từ hiện thực, nhưng không thuộc về hiện thực. Và chính vì thế, chúng dễ biến mất. Giống như trong tình yêu, "Ta nhìn theo hình bóng những năm tàn / Tay thảng thốt vội ôm ghì xuân sắc", mọi thứ đẹp đẽ đều tan vào khói, vào sao rơi, không lưu dấu vĩnh viễn.
Ánh sáng và bóng tối trong tranh không đối đầu nhau. Chúng đi cùng nhau, đan cài, nâng đỡ lẫn nhau. Có những hình thể dường như phát sáng từ bên trong, rồi chậm rãi chìm vào bóng tối, không kịch tính, không bi thương. Như cách mọi thứ trong đời thường vẫn diễn ra: đến, ở lại một chút, rồi rút lui. Tôi nghĩ đến Trăm năm cô đơn, nơi ánh sáng đôi khi không làm rõ, mà chỉ khiến nỗi cô độc trở nên rõ ràng hơn, nơi hồn cổ ngồi chung trong tòa vân thạch, nhưng mộng ấy vẫn ngắn ngủi, vẫn tan.
Rời khỏi triển lãm, điều còn lại không phải là hình ảnh cụ thể nào, mà là một dư âm mỏng. Không Ở Lại không cố gắng níu giữ người xem. Ngược lại, nó để mọi thứ trôi đi, kể cả chính nó. Và có lẽ, chính trong việc chấp nhận không giữ lại ấy, triển lãm chạm đến một điều rất thật: có những khoảnh khắc chỉ có thể được cảm nhận, không thể sở hữu. Chúng đến, chạm nhẹ, rồi biến mất, để lại trong ta một khoảng trống yên lặng, nhưng không hề rỗng. "Nhạc dị kỳ vạn ngả sao rơi / Tâm hương một nén muôn đời không tan...", nhưng chính sự cố gắng níu giữ ấy lại nhắc ta rằng, mọi thứ thực ra đều thoáng qua, phù du, chỉ đẹp vì không ở lại.
NGÔ Kim-Khôi
(Các câu thơ trích dẫn của thi sĩ Đinh Hùng)
…
Entering “Không ở lại” , I have the feeling of stepping into an in-between state—neither quite a place, nor entirely a mood.
The space of Huyền Art House at this moment no longer plays the role of “exhibition,” but becomes a quiet zone, where everything appears only to withdraw again, as if unwilling to be held for too long within a fleeting dream.
“You leave—half the pillow still warm with fading dreams,
Longing drifts away with clouds of elsewhere.”
The human forms in Nguyễn Trung Hiếu’s works behave in much the same way. They drift, they blur, emerging like thoughts barely formed before they begin to dissolve. Charcoal, ink, layered upon one another, make the human body both familiar and distant—like the memory of someone whose face we can no longer clearly recallI do not see a story, nor can I find a concrete point of anchorage. I only find myself standing in a suspended state, where space is no longer a backdrop but something that breathes, that moves together with the viewer.
At moments, lines surface in my mind:
“To which dream do you send me off?
Resentment spills onto the illusory wedding veil.”
Every gesture, every form in the paintings seems to be sent off into a dream, unable to remain for long.
Here, boundaries are never stable. A gesture that feels strikingly real can dissolve into emptiness; a figure that briefly clarifies soon returns to haze. I ask myself: where does reality end, and where does illusion begin? Almost immediately, the question loses its urgency. The sense of unease—the familiar restlessness the artist himself has spoken of—takes its place. Some things are born of reality, yet do not belong to it, and so they vanish with ease. As in love:
“Following the silhouettes of waning years,
Hands trembling, hastily clutching at spring’s radiance.”
All that is beautiful disperses—into smoke, into falling stars—leaving no permanent trace.
Light and the dark in these works do not confront one another. They move together—interwoven, sustaining one another. There are forms that seem to glow from within, then slowly sink into darkness—without drama, without sorrow. Just as things unfold in everyday life: they come, remain for a moment, then withdraw. I think of One Hundred Years of Solitude, where light does not necessarily clarify, but instead renders solitude more visible—where ancestral spirits share the same marble halls, yet even those dreams are fleeting, destined to fade.
Leaving the exhibition, what remains is not a specific image, but a thin resonance “Không ở lại” makes no attempt to hold anything in place. On the contrary, it allows everything to drift away—including itself. And perhaps it is precisely in this acceptance of impermanence that the exhibition touches something profoundly true: there are moments that can only be felt, never possessed. They come, brush lightly against us, then disappear, leaving behind a quiet emptiness that is anything but hollow.
“Otherworldly musicscatters along countless falling stars,
One stick of incense—its spiritual scent never fades…”
Yet it is precisely this attempt to hold on that reveals everything as fleeting and impermanent—beautiful only because it does not stay.
Ngô Kim-Khôi
(Poetic excerpts by Đinh Hùng)
Một số tác phẩm trong Không Ở Lại / Some of the works in “Không Ở Lại”.
