23/10/2025
💭 Lịch sử có khi cay nghiệt, nhưng lòng dân thì không quên. (Cre: bài viết của tác giả Phạm Thành Nhân)
Ở Bạc Liêu, người ta thờ cả Trần Quang Diệu và Gia Long – như một lời hóa giải của hậu thế. 🙏
⸻
Chuyện lạ ở Bạc Liêu
Ở xứ Bạc Liêu có ngôi đền thờ Đô đốc Trần Quang Diệu và phu nhân Bùi Thị Xuân – hai danh tướng trung liệt dưới trướng vua Quang Trung. Ai từng học sử đều biết, cả ba vị đều có tên đường.
Mà nói tới chuyện tên đường, giáo tui cười hoài:
Ông Diệu nằm tận Phú Nhuận, bà Xuân tuốt quận 1, vua Quang Trung lại chạy lên Gò Vấp.
Một nhà ba người, ai nấy ở ba đầu ba ngả – chia loan rẽ thúy thấy thương!
Nhưng chuyện lạ hơn nằm ở đây:
Trong đền thờ Trần Quang Diệu – Bùi Thị Xuân ở Bạc Liêu, ngay giữa gian chính… lại thờ vua Gia Long.
Nghe xong, ai cũng “hết hồn con chồn”:
Ủa, sao danh tướng của Quang Trung lại thờ kẻ từng tru di cửu tộc mình?
Dân gian kể rằng hồi nhỏ, Nguyễn Phúc Ánh (sau là vua Gia Long) từng bị Diệu bắt mà tha.
Sau này Gia Long trả ơn theo cách riêng: giết thì phải giết, nhưng lại ra dụ cho con cháu họ Trần đổi qua họ Nguyễn, sống mang họ Nguyễn, chết mới được ghi lại họ Trần.
Vậy mới có câu: “Sanh Nguyễn, tử Trần.”
Nghe nói hậu duệ nhà Diệu về Bạc Liêu lập nghiệp, nên giờ đất đó người họ Trần đông lắm.
Và có lẽ vì vậy, trong đền thờ Diệu – Xuân, vua Gia Long được thờ trang trọng, như một phần của câu chuyện chưa bao giờ khép lại.
Giáo tui hay nghĩ vu vơ:
• Quang Trung giỏi đánh giặc.
• Gia Long giỏi trị nước.
Giá mà hai người cùng chèo chung một thuyền, chắc non sông mình rộng hơn nhiều.
Nhưng thôi, sử không biết “giá mà”.
Ngàn năm công – tội, cứ xem dân lập đền thờ ai là biết.
Sanh vi tướng, tử vi thần.
Dân nhớ hết. Không sót ai.
⸻
Chào Việt Nam