09/12/2020
Cách chế nước bồ hòn
Hơn 5 năm trước, bồ hòn mới được sử dụng lại ở Việt Nam nên giá bồ hòn khá đắt nhưng tính ra vẫn rẻ hơn so với dùng Amway. Đặc biệt dùng rửa bát rất thích, nhất là với đứa da nhạy cảm nhưng thích nấu nướng như mình. Vậy là mình dành rất nhiều thời gian để tìm hiểu các cách chế nước bồ hòn sao cho dễ làm và dễ bảo quản nhất. Dưới đây mình giới thiệu với các bạn 3 cách chế nước bồ hòn dễ làm, có thể tự làm ở nhà.
*) Cách thứ nhất: ngâm vào nước nóng. Cách này cực kỳ đơn giản, bạn chỉ việc cho bồ hòn vào vật chứa đựng (cốc, bát, nồi, lọ…) rồi đổ nước sôi vào, khi nào nước nguội là có nước bồ hòn để rửa. Cách này rất tiện dụng: bạn có thể có nước bồ hòn để dùng ở bất kỳ đâu, miễn là nơi đó có nước nóng già và có vật đựng. Nên dù có đi công tác hay du lịch, chỉ cần mang theo ít quả bồ hòn là bạn có nước bồ hòn dùng. Tuy nhiên, nhược điểm của cách này là nước bồ hòn khá loãng, bồ hòn ngâm nhanh nên không đủ thời gian để “ngấu” (tiết hết chất saponin) nên dùng hơi lãng phí.
*) Cách thứ hai: đun nấu. Cho bồ hòn và nước vào nồi đun, để khoảng 8 tiếng hoặc qua đêm, chắt lấy nước để dùng. Bạn nên đun 3-5 lần (tùy chất lượng bồ hòn) để tận dụng được hết saponin trong bồ hòn. Đến lần cuối, bạn vò thật nát quả bồ hòn để lấy được hết “chất” trong bồ hòn, còn xác vỏ có thể đem bón cây. Với cách này bạn tận dụng được hết “chất” trong quả bồ hòn, rất tiết kiệm. Nhưng nhược điểm là nước đun này cũng giống nước đun rau củ quả - không để được lâu, dễ bị “thiu” nên phải bảo quản ngăn mát tủ lạnh (1 tuần) hoặc ngăn đá. Có thể khắc phục bằng cách: thêm acid citric hữu cơ (hay còn gọi là acid chanh) để bảo quản. Mình chưa tìm mua được acid này nên chưa thử để xem tăng thời gian bảo quản bao lâu. Ngoài ra bạn có thể đun cô đặc (gộp nước của 3-5 lần đun vào và cô lại còn 1/3 – 1/5) thì thời gian bảo quản ngăn mát tăng lên từ 2-4 tuần (tuỳ thời tiết). Cách này còn một nhược điểm: đun nấu lâu, lích kích, phải trông bếp không sẽ bị trào. Nhưng nếu bạn có nồi áp suất thì tiện hơn rất nhiều, thời gian đun giảm còn 1/3, vặn nhỏ lửa thì sẽ đỡ trào.
*) Cách thứ ba: ngâm như ngâm dấm. Mọi người gọi cách này là làm enzym bồ hòn nhưng mình search mãi vẫn chưa ra tài liệu nào nói rằng việc ngâm như này thì sinh ra enzym nên mình tạm gọi nó là làm dấm bồ hòn (vì quy trình, cơ chế lên men của nó giống như cách ta làm dấm). Cách này thực hiện như sau: cho bồ hòn với đường, nước theo tỷ lệ: 1:1:10 ngâm, sau một thời gian dung dịch xuất hiện “con dấm” thì chắt nước dùng. Đường ở đây bạn có thể dùng mật mía, đường thô, đường cát… nhưng dùng mật mía sẽ nhanh lên con men hơn. Khi ngâm bạn phải đảm bảo quả bồ hòn luôn chìm dưới nước bằng cách thỉnh thoảng đảo đều, đến khi bồ hòn không nổi lên trên mặt nước thì dừng vì để bồ hòn nổi lên thì phần nổi sẽ dễ bị nấm mốc. Nguyên lý của cách này: vi khuẩn và nấm có lợi trong môi trường sẽ cộng sinh với nhau để bảo vệ bồ hòn không bị thối, mốc, chúng sống dựa vào đường trong nước ngâm và làm nước ngâm lên men như dấm. Do vậy, cách này có ưu điểm: làm tăng khả năng tẩy rửa của nước bồ hòn (vì kết hợp giữa nước bồ hòn và nước dấm) và nước bồ hòn kiểu này bạn có thể để ngoài thoải mái, không phải lo bảo quản. Nhược điểm: làm lâu (mất 1-3 tháng để được 1 mẻ nước rửa tùy vào lượng bạn làm và thời tiết) và nước bồ hòn hơi có mùi dấm. Để át mùi dấm và để nhanh lên men bạn nên thêm ít dứa (thơm) vào trong quá trình ngâm. Hoặc trước khi chiết ra dùng khoảng 1 tuần bạn thêm ít vỏ cam, bưởi vào để át mùi dấm.