20/09/2026
ĐINH QUÂN & “GENESIS – THIÊN KHẢI”
Khi nhìn về vũ trụ cũng là một cách nhìn sâu vào chính mình.
Có lẽ “Genesis – Thiên Khải” không thật sự bắt đầu từ vũ trụ.
Nó bắt đầu từ con người.
Từ một câu hỏi tưởng như đã tồn tại cùng chúng ta từ rất lâu: trước tất cả những hình hài, những ký ức, những cái tên và những cuộc đời đang hiện hữu, điều gì đã có trước?
Với Đinh Quân, câu hỏi ấy không được trả lời bằng một vũ trụ hoàn chỉnh.
Trong gần 40 tác phẩm sơn mài của triển lãm, thế giới hiện lên khi còn đang ở trạng thái lưng chừng giữa hư vô và hình thành. Những vùng tối mở rộng, những điểm sáng bật lên, những khối màu xoáy vào nhau, phân tách rồi lại kết nối. Hình ảnh đôi khi gợi đến Big Bang, quả trứng vũ trụ, tế bào hay những cấu trúc thần kinh, nhưng không thứ gì được gọi tên hoàn toàn.
Có lẽ cũng không cần gọi tên.
Bởi khi đứng trước những hình ảnh ấy, điều thú vị không nằm ở câu hỏi “đây là gì?”, mà ở những liên tưởng chúng đánh thức trong mỗi người.
Một hình tròn có thể là hành tinh. Nhưng cũng có thể là một tế bào.
Một vùng sáng giữa bóng tối có thể là vụ nổ khai sinh vũ trụ. Nhưng nhìn lâu hơn, nó cũng giống khoảnh khắc một sự sống rất nhỏ vừa bắt đầu.
Và bỗng nhiên khoảng cách giữa con người với vũ trụ không còn xa đến thế. Cái vô cùng lớn ngoài kia và cái vô cùng nhỏ bên trong cơ thể chúng ta dường như đang lặp lại những nhịp điệu giống nhau: hình thành, phân chia, chuyển động, kết nối, biến đổi rồi tiếp tục sinh ra một điều khác.
“Genesis – Thiên Khải” mang cảm giác vừa xa xôi, vừa thân thuộc.
Ta tưởng mình đang nhìn về một nơi cách mình hàng triệu năm ánh sáng, nhưng cuối cùng những hình ảnh ấy lại đưa ta trở về câu hỏi gần nhất: mình là ai trong tất cả những điều này?
Đinh Quân từ lâu đã dành nhiều sự quan tâm cho hình tượng con người, đặc biệt là tính nữ. Nhưng khi bước vào “Genesis”, hình hài con người dường như được tháo ra và mở rộng hơn. Tính nữ không còn nhất thiết phải hiện diện bằng một cơ thể.
Nó trở thành sự sinh thành.
Một khoảng tối nuôi dưỡng ánh sáng. Một hình thể đang nở ra. Một vật chất chưa có tên đang dần mang lấy sự sống. Ở đây, con người và vũ trụ không đứng ở hai phía.
Con người thuộc về vũ trụ.
Và trong con người cũng tồn tại một thế giới khác, nhỏ hơn nhưng chẳng hề kém phần bí ẩn.
Đó cũng là lúc chất liệu sơn mài trở nên đặc biệt phù hợp với câu chuyện. Sơn mài vốn không phải một bề mặt được tạo nên trong một lần. Người nghệ sĩ phủ một lớp sơn xuống, rồi một lớp khác. Màu sắc, chất liệu, ánh sáng lần lượt được đặt lên nhau, có những thứ được giữ lại, có những thứ bị che kín. Sau đó là mài.
Mài xuống để thấy điều vốn đã nằm ở đó. Càng nghĩ, quá trình ấy càng giống cách chúng ta nhìn về chính mình. Một con người cũng được tạo nên từ rất nhiều lớp. Những gì đang hiện ra hôm nay nằm trên ký ức của ngày hôm qua. Một trải nghiệm phủ lên trải nghiệm khác. Có những thứ tưởng đã biến mất, nhưng chỉ cần một khoảnh khắc nào đó chạm tới, chúng lại hiện lên rất rõ.
Vũ trụ cũng vậy.
Ánh sáng mà chúng ta nhìn thấy hôm nay đôi khi đã bắt đầu hành trình từ hàng triệu, hàng tỷ năm trước. Nhìn lên bầu trời, theo một nghĩa nào đó, cũng là nhìn về quá khứ.
Còn nhìn vào một bức sơn mài, ta cũng đang nhìn qua bề mặt hiện tại để thấy dấu vết của những lớp từng tồn tại bên dưới.
Đinh Quân và “Genesis – Thiên Khải” tưởng là hai, nhưng lại khó tách thành hai cá thể hoàn toàn riêng biệt.
Một bên là người nghệ sĩ đứng trước những câu hỏi về tồn tại.
Một bên là thế giới được ông tạo ra từ những câu hỏi ấy.
Người nghệ sĩ đưa suy tưởng của mình vào tranh, nhưng khi bức tranh hoàn thành, chính nó lại quay về hỏi người xem và có lẽ cả tác giả:
Nếu tất cả chúng ta đều bắt đầu từ cùng một vật chất của vũ trụ, vậy điều gì tạo nên một đời người?
Nếu mọi hình hài đều có lúc xuất hiện rồi biến đổi, điều gì thực sự còn lại?
Và liệu “khởi nguyên” có nhất thiết chỉ nằm ở một thời điểm rất xa trong quá khứ? Hay mỗi lần một điều cũ kết thúc, một lựa chọn thay đổi, một con người nhìn mình theo cách khác, một “Genesis” khác lại bắt đầu?
Có lẽ vì thế mà đứng trước những bức tranh của triển lãm, người xem không nhất thiết phải hiểu hết. Đôi khi chỉ cần để mình đứng yên trước một vùng tối, một quầng sáng hay một hình thể chưa rõ tên, rồi xem trong đầu mình xuất hiện điều gì. Bởi nghệ thuật trừu tượng có một khoảng tự do rất đẹp: nghệ sĩ bắt đầu câu chuyện, nhưng người xem không nhất thiết phải kết thúc nó theo cùng một cách.
“Genesis – Thiên Khải” vì thế không chỉ mở ra một thế giới về vũ trụ, sự sống hay khởi nguyên.
Nó mở ra một khoảng để con người đứng giữa cái mênh mông ấy, nhỏ bé một chút, tò mò một chút, rồi quay về nhìn chính mình.
Có thể ta đang ngắm một vũ trụ trong tranh.
Cũng có thể, ở một khoảnh khắc nào đó, ta nhận ra mình vốn chưa từng đứng ngoài vũ trụ ấy.
______________
🌿 Bài viết được tổng hợp từ các thông tin về triển lãm “Genesis – Thiên Khải”, đồng thời có đan xen những cảm nhận và liên tưởng cá nhân khi tiếp cận tác phẩm. Nghệ thuật luôn mở ra nhiều cách nhìn, nên đây cũng chỉ là một trong những con đường để bước vào thế giới của triển lãm.
Và nếu những lớp sơn, những khoảng sâu và cảm giác “mài để tìm thấy” khiến bạn tò mò, có thể ghé Dragon Sigma để một lần tự tay chạm vào sơn mài và khám phá câu chuyện nằm dưới bề mặt của riêng mình.
______________
📍11 Hồng Phúc, Nguyễn Trung Trực, Ba Đình, Hà Nội.
📍77 Đoàn Như Hài, phường Xóm Chiếu, Sài Gòn (Quận 4 cũ nha).
📩Inbox fanpage để biết thêm thông tin chi tiết
