18/06/2026
Cùng ngắm Tranh Thẩm Trinh
----------
Trúc Lư Sơn Phòng Đồ
Tác giả: Thẩm Trinh (đời Minh)
Bảo tàng: Bảo tàng tỉnh Liêu Ninh
Chất liệu: Giấy, trục đứng, vẽ màu
Kích thước: 115,5 x 35 cm
Tự đề (Tác giả tự đề): Nam Trai Thẩm Trinh
Ấn chương: Thẩm Trinh chi ấn, Thẩm thị Trinh Cát, Di Phụng Đường, Nam Trai.
Ấn sưu tập: Các ấn chương giám định của nội phủ triều Thanh.
Hình cuối là toàn cảnh bức tranh.
Bức tranh vẽ cảnh núi non trùng điệp phía xa, giữa thung lũng là rừng trúc xanh tươi bát ngát. Một thảo đường (nhà tranh) được dựng bên dòng suối, trong nhà có hai người đang ngồi uống trà đàm đạo; trước nhà suối chảy róc rách, có một ngôi nhà dựng trên mặt nước, bên trong ngăn nắp sạch sẽ. Nơi đây núi xanh nước biếc, quả là chốn ở lý tưởng cho bậc ẩn sĩ.
Thẩm Trinh, hiệu Nam Trai, Đào Nhiên Đạo Nhân, là bác của danh họa Thẩm Chu. Ông giỏi làm thơ Đường luật, sở trường vẽ tranh sơn thủy, phong cách hội họa học tập theo Đổng Nguyên.
Tác phẩm này là đại diện tiêu biểu cho dòng "Sơn thủy trà sự" (Tranh phong cảnh về việc thưởng trà) đầu đời Minh. Với "bố cục tiểu cảnh", tác phẩm đã thoát khỏi sự hùng vĩ của sơn thủy truyền thống, lấy việc "tập trung vào sự việc thưởng trà" để thể hiện sự tinh tế trong đời sống văn nhân. Sự kết hợp giữa "Lò tre, rừng trúc, nhà trên núi" đã xây dựng nên một khuôn mẫu về "đời sống lý tưởng của văn nhân đời Minh", gây ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của dòng tranh "Thư trai sơn thủy" (Sơn thủy phòng sách) và "Trà họa" sau này. Là một kiệt tác truyền thế của Thẩm Trinh, bức tranh vừa thể hiện truyền thống "học theo người thời Nguyên" của phái Ngô Môn thời kỳ đầu, vừa lồng ghép nội hàm mới về "văn hóa trà văn nhân" đời Minh, cung cấp tư liệu hình ảnh quan trọng để nghiên cứu về phong cách sống và thẩm mỹ của văn nhân đời Minh. Kỹ thuật bút mực trong tranh cũng đặt nền móng cho sự trưởng thành của phái Ngô Môn.
Bức tranh này được Thẩm Trinh vẽ năm 71 tuổi, phong cách thời đại vô cùng rõ nét, gần gũi với các bậc danh gia như Đỗ Quỳnh, Lưu Giác, qua đó giúp làm sáng tỏ nguồn gốc phong cách hội họa của Thẩm Chu, hiểu được mạch truyền thừa trước sau.
Tự đề bằng chữ Khải ở góc trên bên phải:
"Thành Hóa năm Tân Mão đầu hạ, ta du ngoạn Tì Lăng, ghé qua Trúc Lư Sơn Phòng, được sư Phổ Chiếu giữ lại thưởng trà nơi sâu trong rừng trúc. Trong lúc đàm đạo, thầy lấy giấy trắng ra nhờ vẽ, lúc đó ta hơi say, liền chong đèn hứng bút vẽ bức tranh này để cung cấp cho người thưởng ngoạn. Nam Trai Thẩm Trinh." (Đóng ấn "Thẩm Trinh chi ấn", "Thẩm thị Trinh Cát").
Góc trên bên trái:
Có đề bạt của vua Càn Long vào giữa thu năm Canh Thìn (1760), đóng các ấn "Đắc giai thú", "Kỷ hạ di tình". Có ghi chép trong Thạch Cừ Bảo Cấp.
Thẩm Trinh giỏi thơ văn, tinh thông hội họa, sơn thủy học theo Đổng Nguyên, lĩnh hội được nhiều từ các bậc tiền nhân thời Nguyên. Ông và em trai là Hằng Cát đều rất nổi tiếng về thơ từ, thường xướng họa với nhau, người thời bấy giờ gọi là "Huân chi tương ánh" (hình ảnh chim Huân và chim Chi hòa quyện, ý chỉ tình anh em hòa thuận). Từ Khâm trong Minh Họa Lục có ghi: "Mỗi khi làm một bài thơ, vẽ một bức tranh, tất phải tốn hàng tháng hàng năm mới xong, không thể dùng tiền bạc để mua, nên càng vì hiếm mà được trọng thị." Qua ghi chép này có thể thấy, Thẩm Trinh không lấy việc bán tranh làm kế sinh nhai, thái độ học tập vô cùng nghiêm cẩn, dốc sức làm cho tác phẩm đạt đến mức hoàn hảo. Vì vậy, các tác phẩm truyền thế của ông cực kỳ hiếm. Ngoài tác phẩm này, Bảo tàng Cố cung Đài Bắc hiện còn lưu giữ một bức Bồ thảo đồ (Tranh cỏ bồ) của ông.
họa nhân họa
thủy họa mặc họa
học hứng sáng tác
pháp
thuật
[ Tịnh Thư Hiên | Sưu tầm & Giới thiệu]
Vui lòng ghi nguồn và trích dẫn.