08/14/2020
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၏ ၂၀၂၀-ခုနှစ်
သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါကူးစက်မှုဆိုင်ရာ
သတင်းပတ် (၃၁) အထိ
မြို့နယ်အလိုက် ဖြစ်ပွါးမှုပြ မြေပုံနှင့် သွေးလွန်တုပ်ကွေးအကြောင်း
မန္တလေးမြို့၊ သြဂုတ်လ (၁၄)ရက်နေ့
သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါသည် ခြင်မှကူးစက်တတ်သော ရောဂါများတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး အဓိကကူးစက်မြန်ရောဂါ အမျိုးအစားလည်းဖြစ်ပါသည်။ ရောဂါပိုးသယ်ဆောင်သောခြင်မှာ Aedes agypti ခေါ် ခြင်ကျားဖြစ်ပါသည်။ ရောဂါပိုးမျိုးကွဲ (၄)မျိုးရှိပြီး Serotype 1, 2, 3 & 4 ဟု ခေါ်ဆိုပါသည်။ ရောဂါပိုးမျိုးကွဲတစ်ခုလျှင် တစ်ကြိမ်သာလျှင် အဓိကကူးစက်နိုင်ပြီး လူ့သက်တမ်းတစ်လျှောက် အဆိုပါရောဂါမျိုးကွဲကို ခုခံနိုင်သည့် ကိုယ်ခံစွမ်းအားစနစ် ရရှိစေသည့်အပြင် အခြားရောဂါပိုးမျိုးကွဲများကိုလည်း အထိုက်အလျှောက် ခုခံနိုင်စွမ်း ရရှိစေပါသည်။လူ့ဘဝတစ်လျှောက် (၄)ကြိမ်ကူးစက်ခံရနိုင်ပြီး ပထမအကြိမ် ကူးစက်မှုတွင် ကူးစက်ခံရမှုကို သတိမထားမိပဲ အလိုအလျှောက် ပြန်ည်ကောင်းမွန်သွားနိုင်ပါသည်။
Dengue Haemorrhagic Fever မှ Dengue Shock Syndrome ဟု ခေါ်ဆိုသော အသက်အန္တရာယ်ရှိသည့် သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါအဆင့် ပိုမိုဖြစ်စေနိုင်သော အကြောင်းအရာများမှာ ဒုတိယအကြိမ်ကူးစက်ခံရခြင်း၊ ကိုယ်ခံအားစနစ် မကောင်းမွန်ခြင်းနှင့် ရောဂါပိုးကူးစက်ခံထားရသူ မိခင်မှ မွေးဖွားလာသော ကလေးငယ်များ ဖြစ်ပါသည်။
ရောဂါသမိုင်း-အပူပိုင်းနှင့်သမပိုင်းဒေသတွင် ဖြစ်ပွားသော သွေးလွန်တုပ်ကွေး ရောဂါသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၉၆၄-ခုနှစ်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင်-၁၉၇၄-ခုနှစ်မှ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ပါသည်။ ၁၉၈၇-ခုနှစ်၊ ၁၉၉၄-ခုနှစ်၊ ၁၉၉၈-ခုနှစ် နှင့် ၂၀၁၅-ခုနှစ်များတွင် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း၌ ကပ်ရောဂါအသွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပါသည်။
ဖြစ်ပွားနိုင်သည့်အချိန်- မိုးရာသီတွင် အဓိကဖြစ်ပွားပြီး တစ်နှစ်ပတ်လုံး ကူးစက်နိုင်ပါသည်။ (၃)နှစ်တစ်ကြိမ်ခန့် ကပ်ရောဂါအသွင် ဖြစ်ပွးနိုင်ပါသည်။
ကူးစက်စေနိုင်သည့်နေရာ- ကျေးလက်ဒေသထက် မြို့ပြတွင် ကူးစက်မှုပိုမိုနိုင်ပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၉၆၄-ခုနှစ်မှ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော အဆိုပါရောဂါပိုးသည် ဒေသတစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ ပျံ့နှံ့လာပြီး ၂၀၁၅-ခုနှစ်တွင် ပြည်နယ်/တိုင်းအားလုံးသို့ ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခဲ့ပါသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အာဆီယံ၊ တောင်အာရှ၊ ပစိဖိတ်နှင့် လက်တင်အမေရိကဒေသတွင် အဓိကကူးစက်ဖြစ်ပွားပါသည်။
ရောဂါကူးစက်ခံရနိုင်သူ-အသက်အရွယ်၊ ကျား/မ မရွေးဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။ အသက်(၁၅)နှစ်အောက် အထူးသဖြင့် (၅)နှစ်မှ (၉)နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်များတွင် ကူးစက်မှုပိုပါသည်။ မြို့ပြနေထိုင်သူများတွင် ပိုမိုကူးစက်နိုင်ပါသည်။
ရောဂါပိုးအမည်- ဒင်ဂွီံးဗိုင်းရပ်စ် (Dengue Virus)၊ Serotype 1, 2, 3 & 4
ရောဂါပိုးနေထိုင်သည့်နေရာ- သွေးလွန်တုပ်ကွေးလူနာ၏ သွေး
ရောဂါပိုးသယ်ဆောင်မည့်အကောင်-Aedes agypti (ခြင်ကျားဟု ခေါ်ပြီး အိမ်တွင်းတွင် နေထိုင်သည်။ တစ်ရက်လျှင် မီတာ ၁၀၀-ခန့်သာ ပျံသန်းသည်။ နေ့ခင်းအချိန်တွင် ကိုက်သည်။ လူနှင့်အနီးဆုံးတွင်နေပြီး အမှောင်ကြိုက်သည်။ ရေကြည်ရေသန့်တွင် ဉဉချပြီး ပျမ်းမျှ (၇)ရက်မှ (၁၀)ရက်အတွင်း ဉ ဘဝမှ သက်ကြီးကောင် ဘဝသို့ ပြောင်းသည်။
ရောဂါပိုးထွက်ပေါက်-ခြင်မှမှ လူ၏သွေးစုပ်ယူစဉ် သွေးနှင့်အတူ ထွက်သည်။
ကူးစက်မှုဖြစ်စေနိုင်သည့်နည်းလမ်း-ရောဂါပိုးသယ်ဆောင်သောခြင် ကိုက်ခံရခြင်းနှင့် အမေမှ သနေ္ဓသားသို့ ကူးစက်စေခြင်း
ရောဂါပိုးဝင်ပေါက်-ခြင်မှမှ ၄င်း၏မျိူးဉအောင်ရန် လူ၏သွေးစုပ်ယူစဉ် အရေးပြားကို ထိုးဖောက်စဉ် ဝင်ရောက်ပါသည်။
ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရမည့်လက်ခံကောင်- အသက်အရွယ်၊ ကျား/မ မရွေး ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။ အသက်(၁၅)နှစ်အောက် အထူးသဖြင့် (၅)နှစ်မှ (၉)နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်များတွင် ကူးစက်မှုပိုပါသည်။ မြို့ပြနေထိုင်သူများတွင် ပိုမိုကူးစက် နိုင်ပါသည်။ လူဖြူများသည် လူမည်းများထက် ပိုမိုကူးစက်ခံရနိုင်ပါသည်။
သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါသည် ခြင်မှကူးစက်တတ်သော ရောဂါများတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး အဓိကကူးစက်မြန်ရောဂါ အမျိ....
