06/12/2026
Tôi gặp phu nhân của cố nhạc sĩ Ngân Giang - bà Trần Anna Thơ, vào một chiều khi chúng tôi có buổi hội thảo về nạn tác quyền mà mọi người đang cảm thấy khó chịu, bực bội và phẫn nộ.
Người phụ nữ đứng tuổi đón tôi bằng nụ cười hiền hậu, nét dịu dàng đặc trưng của một người đã đi qua thăng trầm nhưng tâm thế vẫn an yên. Nhìn bà, tôi chợt hiểu vì sao âm nhạc của Ngân Giang – dẫu gom hết những nghèo khó, truân chuyên của cuộc đời – vẫn luôn lấp lánh một tình yêu thuần khiết, không chút oán hờn. Bà chính là hiện thân của cái tình trong nhạc Ngân Giang: lặng lẽ, bao dung và sắt son.
Nhạc sĩ Ngân Giang sinh thời là người tài hoa nhưng lận đận. Ông viết Nối Lại Tình Xưa (sáng tác nổi bật gắn liền với tiếng hát Giao Linh), Đường Tình Đôi Ngả, Anh Về Kẻo Trời Mưa, Chờ Đông, Ngàn Năm Tình Vẫn Đẹp, Đôi Mắt Người Xưa, Tình Nào Trong Mắt Em, Tôi Vẫn Nhớ...bằng chính những trải nghiệm rát bỏng của đời mình. Cái nghèo của người nghệ sĩ thời đó là cái nghèo thấu xương, nhưng bà chưa một lần thở dài. Suốt những năm tháng ông bôn ba, một tay bà vun vén gia đình, làm điểm tựa vững chãi nhất để ông trọn vẹn với cung đàn. Nếu không có người phụ nữ hiền hòa, cam chịu và thấu hiểu ấy đứng sau, liệu nền tân nhạc Việt Nam có một Ngân Giang da diết đến thế?
Khi nhắc về những ngày cuối đời của ông, đôi mắt bà thoáng đượm buồn nhưng không bi lụy. Ông đi trước, để lại cho bà một kho tàng âm nhạc và một khoảng trống không thể lấp đầy. Nhưng cách bà trân trọng từng bản thảo cũ, cách bà nhắc về thói quen viết nhạc lúc nửa đêm của chồng, cái mà những tác phẩm của ông lại bị đánh cắp quyền tác giả; khiến tôi vửa buồn, vừa giận, và tức tối. Nạn ăn cắp bản quyền thời công nghệ số giống như một thứ virus âm thầm nhưng tàn nhẫn. Tinh vi hơn là việc đăng ký quyền sở hữu "vô chủ" trên mạng xã hội, những kẻ gian manh đã có thể tước đoạt mồ hôi nước mắt của người sáng tác. Họ biến tài sản trí tuệ của người khác thành công cụ kiếm tiền cho bản thân, mặc kệ nỗi đau của người khai sinh ra nó.
Nhạc sĩ Ngân Giang đã hóa thân vào âm nhạc, còn bà chính là người giữ hồn cho những giai điệu ấy mãi xanh. Mong rằng nụ cười hiền hòa của người vợ ông, người phụ nữ đã cả đời cam chịu đứng sau lưng chồng, sẽ không bao giờ phải gợn buồn thêm vì những trò gian trá ngoài kia. Hãy trả âm nhạc về với sự thuần khiết của nó, để người đi xa được an yên, và người ở lại còn có cái để mà "nhớ".
Chia tay bà, trong đầu tôi cứ văng vẳng giai điệu của bài Tôi Vẫn Nhớ. Hóa ra, đằng sau những câu hát đi vào lòng người qua nhiều thế hệ, luôn có một bóng hình bình dị, hiền hòa và vĩ đại như thế. ❤
Lê Xuân Trường