08/11/2026
Нарны Охин тэнгэр
Маричи (Санскрит)
Өөр нэр: Одсэр Жанма (Төвд: འོད་ཟེར་ཅན་མ་)
Одсэржанма бурхан нь Нарны охин тэнгэр хэмээн алдаршсан бөгөөд олон янзын дүр байдлаар оршдог. Түүний нэгэн дүрд цагаан морь хөлөглөн тэнгэр огторгуйгаар давхиж, баруун мутартаа барьсан нарны гэрлээр шөнийн харанхуйг сарниулан арилгадаг.
Түүний гол дүр нь ихэвчлэн шар өнгийн лагшинтай, гурван нүүр, найман мутартай бөгөөд долоон гахай хөллөсөн тэргэн дээр залран буйгаар дүрслэгддэг. Одсэржанма бурханд бидний сайн сайхан амьдрал хийгээд гадаад, дотоод, нууцын номд харшлах барцад саад бүрийг арилгахын тулд тахил өргөж, залбирал даатгал үйлддэг. Түүнийг догшин болон амирлангуй дүрийн аль алинаар нь дүрслэн бүтээдэг байна.
Гэрэл бол билиг билгүүний бэлгэдэл юм. Махамудрын үүднээс авч үзвэл харанхуй нь сэтгэлийн жинхэнэ мөн чанар бус, харин түүнийг танин мэдээгүй мунхагийн түр зуурын бүрхээс юм. Үүл ариллаа гээд огторгуй шинээр бий болдоггүй, үүр цайлаа гээд нар шинээр төрдөггүйтэй адил билиг билгүүн нь гаднаас шинээр бий болдог зүйл бус, сэтгэлийн уг чанарт угаас орших гэгээн чанар билээ.
Иймээс Одсэржанма бурханы мандах нар мэт гэрэл нь зөвхөн гаднах харанхуйг арилгахыг бус, өөрийн сэтгэлийн мөн чанарыг үл таних мунхгийн харанхуй сарниж, төрөлх гэгээн билиг билгүүн өөрөө тодрохыг бэлгэднэ. Харанхуй арилмагц гэрлийг хаа нэгтээгээс авчрах шаардлагагүй. Үүнтэй адил бодол, нисванис, төөрөгдлийн мөн чанарыг танихад тэдгээр нь билиг билгүүнээс тусдаа дайсан бус, харин өөрийн мөн чанартаа сулран чөлөөлөгдөнө.
Тиймээс үүрийн анхны туяа харанхуйг сарниулах нь Махамудрын замд мунхгийн бүрхээс сарниж, сэтгэлийн хоосон атлаа гэгээн, танин мэдэгч төрөлх чанар илрэхийн нэн зохист бэлгэдэл юм.
Одсэржанма бурхан нь Япон, Хятад, Солонгос, Төвд, Балба, Шри Ланка, Вьетнам зэрэг Азийн олон оронд өргөн дэлгэрсэн шүтээн юм. Японд түүнийг мөн Бари Каннон (摩利観音), Хятадад Моли Тян буюу Боли Тян, Солонгост Булмүжонвон-босаль хэмээн нэрлэдэг.
Шингон уламжлал дахь Одсэржанма бурханы онцгой байр суурь
Японы Буддын шашны Шингон урсгалд Одсэржанма бурхан нь онцгой байр суурь эзэлдэг. Шингон урсгал нь Хэйаны үед (794–1185) үүсэж хөгжсөн бөгөөд үүнд Күкай багшийн үйл хэрэг ихээхэн нөлөө үзүүлжээ. Тэрээр Хятадад зорчин суралцаж, тэндээс олон номын дамжлага, шашны эд өлгийн зүйлсийг Японд авчирсан байна.
Шингон уламжлалд Маричийг тус урсгалын гол шүтээн болох Дайничи Нёрай бурханы нэгэн илрэл хэмээн үздэг. Энэ уламжлалд Одсэржанма бурхан нь амьтдыг өвчин, өтөл нас, үхлийн зовлонгоос гэтэлгэн аврагч хэмээн шүтэгддэг.
Мөн түүний тарнийг уншин урьснаар Одсэржанма бурханы ариун оронд төрөхийн шалтгаан нөхцөл бүрдэнэ хэмээн Шингон уламжлалд үздэг.
Одсэржанма бурханы тухай олон домог, түүх байдаг билээ.
Хятад, Японд Одсэржанма бурхан нь тухай олон алдартай домог, хууч яриа уламжлагдан иржээ. Нэгэн домогт тэрээр усанд живж байсан хүүхдийн амийг аварсан тухай өгүүлдэг бол өөр нэгэн домогт ядуухан хүнд үнэт эрдэнэ олоход нь тусалсан тухай өгүүлдэг.
Азийн зарим нутагт Одсэржанма бурхан нь мөн ургацын охин тэнгэр хэмээн шүтдэг. Энэ дүрээрээ тариачдад өлзий хутаг авчирч, арвин их ургац хураахад ивээн тэтгэдэг хэмээн үздэг.
Мөн зарим газар Одсэржанма бурхан нь хайр, гоо үзэсгэлэнгийн охин тэнгэр хэмээн шүтэж, түүнийг тахин шүтэгчдэд үзэсгэлэн төгөлдөр байдал, бусдыг татах увдис хайрладаг хэмээн үздэг.
Азийн зарим уламжлалд Одсэржанма бурхан нь мөн энэрэл нигүүлслийн охин тэнгэр хэмээн нэрлэж, амьтдыг зовлон зүдгүүр, гай барцдаас авран хамгаалах хүчтэй хэмээн шүтдэг.
Маричийн сүм, дүрслэл
Азийн олон оронд Одсэржанма бурханд зориулсан сүм, шүтээний газар бий. Тэдгээрээс Японы Киото дахь Маричийн шүтээн, Нара дахь Дайжү-жи сүм, Бразил дахь Зү Лай сүм, Тайланд дахь Ват Пра Дхаммакая зэрэг газрыг нэрлэж болно.
Одсэржанма нь Буддын шашны дүрслэх урлагт ч өргөн дүрслэгддэг. Түүнийг гахай буюу мэгж хөлөглөсөн, эсвэл долоон морь, долоон гахай хөллөсөн гал бадарсан тэргэн дээр залран буйгаар дүрслэх нь бий. Мөн олон мутартайгаар дүрслэхээс гадна зарим дүрд бадамлянхуа цэцгэн дээр залран буйгаар бүтээдэг
ЛХАМ ОДСЭРЖАНМА ТАРНИ
Алин бээр нэр барихын төдий дурдсанаар
Аймшиг бүхнээс машид авран үйлдэгч
Хир үгүй тунгалаг, их амгаланг хайрлан зохиогч
Охин тэнгэр, одсэржанма дор мөргөмүй.
УМ МАРЗЭ МАМ СУУХАА.
Үйлдсэн буян үүгээр түргэнээр бид
Одсэр жанма бурхныг бүтээх бөгөөд
Амьтан нэгийг ч хоцроол үгүйгээр
Бурхны оронд байгуулах болтугай
