02/06/2026
Biz Köpekler) Öncül, 2024-2026, seramik fayans, metal sac, ses, seramik heykel, yeşil muşamba, ışık, alıntı (Pierre Chirac’ın Emmanuel Koenis’e gönderdiği 1686 tarihli mektup’tan), 140x80x49cm
“Geçtiğimiz günlerde, kusmanın midenin kasılmasından kaynaklanmadığını açıkça kanıtlayan bir deney gerçekleştirdim. Bir köpeğe bir parça ekmeğin içinde bol miktarda civa yedirdim ve köpek hemen kusmaya başladı. Bunu mide bulantısı ve olağanüstü kusma çabaları izledi…”
Sindirimi, insan olmayan varlıklarla ilişki kurmanın ve daha genel anlamda kendimiz olmayanla, ötekiyle karşılaşmanın bir biçimi olarak düşünürsek, sindirime karşı direniş, sindirememe ve kusma bize ne tür imkânlar açar?
Türlerarası şiddet ve bilimsel bilginin üretimi arasındaki ilişki, Özgür Atlagan’ın “(Biz köpekler) Öncül” adlı işinin merkezinde yer alır. İşin çıkış noktalarından biri, kusmanın mekaniğini anlamaya yönelik olarak 17. ve 19. yüzyıllar arasında Fransa’da yürütülen bilimsel deneylerdir. Bunlar arasında, daha sonra doğabilimci François Magendie tarafından alıntılanan Fransız hekim Pierre Chirac’ın deneyleri de bulunur. Bu çalışmalarda köpekler, bilimsel gözleme aracılık eden başlıca denekler olarak kullanılmış; esaret altında tutulmuş, civa ile zehirlenmiş ve defalarca kusmaya zorlanmışlardır.
Hem mekansal bir yerleştirme, hem belge aktivasyonu, hem de performans olarak işleyen “(Biz köpekler) Öncül”, bağırsak ve mideyi; bedeni oluşturan organlar ve sistemler arasındaki ilişkileri; ve sindirim sürecini onun negatif karşılığı olan kusma üzerinden ele alır. İş, bedensel olan ile kültürel olanı birbirine örer: Pierre Chirac’ın deneylerinin merkezinde yer alan tekrar ve tükenme, performans kaydının da temel yapısını oluşturur. Ses kaydının içinden yankılandığı, beyaz seramik fayanslardan oluşan kapalı alan mimarisi, mezbahalar, laboratuvarlar ve biyolojik atık işleme tesisleri gibi şiddetle ilişkilendirilen ıslak mekânları çağrıştırır.
Bu yönüyle Atlagan’ın işi, sergi içerisinde modern bilimsel deneyler ve bilgi üretimi ile türler arası şiddet, ırksallaştırma ve kolonyal tahakküm tarihleri arasında bağ kuran bir doku gibi işler. -Aslı Seven
📸
