Warin Lab Nomad

10/10/2026

Field Notes 5: 27 Sept - 10 Oct. 40 days of Fak Kha Non: The Other Side

The deeper the alley, the more we learned about this district and about our nation’s history.

The remains of the arch is a reminder of the settlement of the Nana family’s trading root. In the neighborhood, we encounter an old salt warehouse, Chinese architectural facade of once a grand house, a ruin brick wall (we were told it was an encampment for ill-fated captives), and a Pae Bunnag’s noble home - all within walking distance.





#ฟากขะโน้น

08/10/2026

Did you know Khlong San is home to long-established Muslim communities?

As early as the mid 19th century, diverse Muslims communities began settling in Khlong San district. Dawoodi Bohras migrated from Surat, India, during the reign of King Rama IV forming the district’s Shia muslim community. Known for trading textiles and gems, they transformed Khlong San into a trading hub connecting India and Siam. The over-a-century-old Saifee Mosque (white mosque) remains the central anchor of their close-knit community.

On the other hand, Khlong San’s Sunni muslim communities arrived during the reigns of King Rama III and IV, soon after establishing the Guowatil Islam Mosque (red mosque) in the former red-brick warehouse used by the Royal Treasury under Somdet Chaophraya Borom Maha Pichaiyatri (Tat Bunnag), who donated 1 rai of land to the community for the mosque’s construction.

รู้หรือไม่? ”คลองสาน“ คือย่านอันเป็นที่ตั้งของชุมชนมุสลิมดั้งเดิมซึ่งมีรากเหง้าอันยาวนาน

นับตั้งแต่ช่วงกลางศตวรรษที่ 19 กลุ่มชาวมุสลิมจากหลากหลายภูมิภาคได้เริ่มเข้ามาตั้งรกรากในเขตคลองสาน โดยในรัชสมัยรัชกาลที่ 4 ชาวมุสลิมนิกายชีอะห์ กลุ่มดาวูดี โบห์รา ซึ่งเดินทางมาจากเมืองสุรัต ประเทศอินเดีย ได้นำเอาความเชี่ยวชาญด้านการค้าเข้ามาขับเคลื่อนย่านคลองสาน จนเป็นแหล่งการค้าที่เชื่อมต่อสยามและอินเดียด้วยกัน โดยมีมัสยิดเซฟี (ตึกขาว) ที่ผูกพันกับชุมชนมากว่าร้อยปี ขณะเดียวกัน ชุมชนมุสลิมนิกายซุนนีซึ่งย้ายเข้ามาในรัชสมัยรัชกาลที่ 3 และรัชกาลที่ 4 ได้ร่วมกันจัดตั้ง มัสยิดกูวติลอิสลาม (ตึกแดง) ขึ้น โดยใช้โครงสร้างเดิมของโกดังอิฐแดงประจำพระคลังสินค้า บนที่ดินจำนวน 1 ไร่ ที่ได้รับบริจาคจากสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิไชยญาติ (ทัต บุนนาค)





#ฟากขะโน้น

29/09/2026

What is “Fak Kha Non: The Other Side”about?

By bringing art beyond the gallery, we uncover the hidden stories within Khlong San’s rich cultural heritage.

Comment your word below, then experience the program for yourself this December.

“ฟากขะโน้น: The Other Side” คือเรื่องราวเกี่ยวกับอะไร?

เมื่อศิลปะก้าวออกจากพื้นที่แกลเลอรี เราจะได้ค้นพบเรื่องราวที่ซ่อนอยู่ในมรดกทางวัฒนธรรมอันหลากหลายของคลองสาน

ลองคอมเมนต์หนึ่งคำที่คุณนึกถึง แล้วมาสัมผัสประสบการณ์ของโปรแกรมด้วยตัวเองในเดือนธันวาคมนี้





#ฟากขะโน้น

26/09/2026

Field Note 4: 20-26 September. Day 26 of 100!

As part of our fieldwork, we received such privilege from a family with deep root in Khlong San. We were told about the Chinese ancestors who set up the fish sauce factory, with know-how from a village from China, to process the less-then-desirable-fish-stock that was delivered at the nearby pier. The factory cm accommodation used to host newly arrived relatives and friends before they settled their way in Siam.

25/09/2026

Did you know that you can visit the past at Princess Mother Memorial Park?

If you’ve explored the grounds, you may have spotted the time-worn remains of the Thim Boriwan building. The structure dates all the way back to the reign of King Rama III and was part of the grounds of the residence of Chao Phraya Si Phiphat Rattanaratchakosa (Pae Bunnag), who was Director-General of the Royal Treasury Department during the reign of King Rama 5.

รู้หรือไม่ว่า ภายในอุทยานสมเด็จย่ามีสถาปัตยกรรมเก่าแก่หลายแห่งซ่อนอยู่?

หากเคยมาที่นี้ อาจเคยเห็นเรือนเก่าแก่ ร่องรอยสถาปัตยกรรม “อาคารทิมบริวาร” สร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 3 ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของอาณาบริเวณบ้านของเจ้าพระยาศรีพิพัฒน์รัตนราชโกษาธิบดี หรือ แพ บุนนาค ผู้ดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมพระคลังสินค้าในสมัยรัชกาลที่ 5





#ฟากขะโน้น

23/09/2026

Reposted • GROUNDCONTROL เมื่อย่านเก่าแก่ริมน้ำกำลังเผชิญกระแสการพัฒนาเมือง คำถามที่สำคัญไม่ได้มีแค่เราจะก้าวไปข้างหน้าอย่างไร แต่คือเราจะเหลียวมองความทรงจำที่อาจหล่นหายอย่างไรด้วย Warin Lab Nomad องค์กรวัฒนธรรมไม่แสวงหาผลกำไร จึงได้เปิดตัวโครงการศิลปะเชิงพื้นที่ “ฟากขะโน้น: The Other Side” ซึ่งเป็นภาคแรกของแพลตฟอร์มศิลปะเชิงวิจัย “โครงการศิลปะกาละ-เทศะ (Of Times and Places)” มุ่งสำรวจประวัติศาสตร์ ชุมชน และการเปลี่ยนแปลงของย่านคลองสาน ผ่านมุมมองของศิลปินไทยและนานาชาติกว่า 30 ชีวิต
จากที่คลองสานในปัจจุบันมีประชากรและสถาปัตยกรรมเปลี่ยนไปเรื่อย ๆ โครงการ “ฟากขะโน้น: The Other Side” จึงถูกออกแบบให้เป็นจุดเชื่อมโยงระหว่างอดีตกับปัจจุบัน โดยได้รับการสนับสนุนทางวิชาการจากสถาบันไทยศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย นำเสนอผ่าน 4 แนวคิดหลัก ได้แก่ มรดกทางวัฒนธรรม (Cultural Heritage) การขุดค้นประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรมและชุมชน, ชุมชน (Community) การสร้างบทสนทนาระหว่างผู้คนในพื้นที่และศิลปิน, ศิลปะร่วมสมัย (Contemporary Art) การใช้ศิลปะเป็นเครื่องมือสะท้อนผลกระทบจากการพัฒนาเมือง และ สุขภาวะ (Well-being) การตระหนักว่าความทรงจำและสายสัมพันธ์ในชุมชนคือรากฐานของเมืองที่น่าอยู่
โครงการนี้จะมีงานศิลปะจัดวาง กิจกรรมมีส่วนร่วม และโปรแกรมการศึกษาไปสอดประสานไว้ใน 7 พื้นที่ประวัติศาสตร์ทั่วคลองสาน ได้แก่:
สถาบันจิตเวชศาสตร์สมเด็จเจ้าพระยา สถาบันจิตเวชแห่งแรกของไทย พื้นที่สะท้อนบทสนทนาเรื่องสุขภาวะอย่างลึกซึ้ง
วัดทองธรรมชาติวรวิหาร และ วัดทองนพคุณ สองอารามโบราณสมัยอยุธยา รากฐานทางจิตวิญญาณของชาวคลองสาน
ห้องสมุดเพื่อการเรียนรู้อนงคาราม แหล่งรวบรวมเอกสารประวัติศาสตร์สำคัญของย่าน
อุทยานเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี อดีตนิวาสถานตระกูลบุนนาคและตระกูลนานา
เก๋งจีนทั่งง่วนฮะ โรงน้ำปลา 200 ปี สถาปัตยกรรมหายากที่สะท้อนประวัติศาสตร์การค้าของตระกูลเชื้อสายจีน
และ โนแมด อาร์ต เรสซิเดนซี แบงค็อก อาคารโรงงานเย็บผ้าเก่าที่ถูกชุบชีวิตใหม่เป็นพื้นที่พำนักสำหรับศิลปิน
ตลอดช่วงเวลาจัดแสดง โครงการเตรียมจัดกิจกรรมสาธารณะและเวิร์กช็อปรวมกว่า 25 รายการ เช่น เสวนาทางวิชาการ เวิร์กช็อปทอผ้า ดนตรีบำบัด และการเดินชมย่าน เพื่อเชิญชวนให้คนกรุงเทพฯ ได้ชะลอจังหวะชีวิต และสัมผัสความหมายของย่านผ่านมุมมองใหม่ ๆ
ฟากขะโน้น: The Other Side
โดย Warin Lab Nomad
จัดแสดงวันที่: 10 ธันวาคม 2569 – 28 กุมภาพันธ์ 2570 (VIP Preview วันที่ 8 ธันวาคม 2569)
สถานที่: 7 พื้นที่จัดแสดงทั่วย่านคลองสาน กรุงเทพฯ

23/09/2026

“Why Khlong San?”— dive into the first part of “In the Curator’s Words” with Artistic Director Nakrob Moonmanas, and discover why he returns to his childhood neighborhood as site and subject of “Fak Kha Non: The Other Side”, which brings contemporary art beyond the gallery walls to highlight the historical, social and environmental dimensions of the city’s rich cultural heritage.

Stay tuned for part 2!

“ทำไมถึงต้องเป็นคลองสาน?”

รับฟังมุมมองความคิด จากคุณนักรบ มูลมนัส ในฐานะผู้อำนวยการศิลป์ โครงการ “ฟากขะโน้น: The Other Side” บอกเล่าเรื่องราวผ่านความทรงจำ ที่จุดประกายมาเป็นโครงการศิลปะร่วมสมัยนอกพื้นที่ ที่ชวนให้ทุกคนได้สำรวจความหมายของย่านคลองสานผ่านมรดกวัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ สังคม และสิ่งแวดล้อม

โปรดติดตามตอนต่อไป

19/09/2026

Opening a dialogue between the city’s past, present, and future.

At a panel discussion titled “From This Side to The Other Side: Culture-led Urban Development is Possible”, hosted at the press conference for “Fak Kha Non: The Other Side” earlier this week, three distinguished speakers- Dr. Kamol Tassananchalee, Assoc. Prof. Apiradee Kasemsook, Ph.D., and Dr. Sarutabhandu Chakrabhandu Na Ayutaya- joined moderator Sukontip Nakasem in illuminating Khlong San’s rich, yet overlooked, cultural inheritance.

Weaving personal, professional and intellectual insights, the discussion animated the stakes of this project: from Dr. Tassananchalee‘s reservoir of memory, centering Khlong San as a stronghold of the city’s artistic life over generations, to Dr. Chakrabhandu Na Ayutaya‘s survey of the Somdet Chao Phraya Hospital’s history and public attitudes towards mental health, culminating in a vision for the hospital grounds as a refuge for local community that joined the ranks of Professor Kasemsook‘s strategies for preserving cultural heritage amidst burgeoning economic interests and future challenges.

“Fak Kha Non: The Other Side“ stands on the importance of knowing our heritage as we help each other to envision a form of urban development that uplifts the entire community. Beginning with Khlong San district, we invite you to join us in exploring the historical and cultural legacy that shapes a place, and are grateful to our speakers for providing a fascinating prologue to the program of exhibitions and events, fanning across 7 local venues, opening this December.

Photographer: Preecha Pattara






เปิดบทสนทนาระหว่างอดีต ปัจจุบัน และอนาคตของเมือง

ในงานแถลงข่าวโครงการ “ฟากขะโน้น: The Other Side” เมื่อต้นสัปดาห์ที่ผ่านมา ผู้ทรงคุณวุฒิทั้งสามท่าน ได้แก่ ดร.กมล ทัศนาญชลี, รศ. ดร.อภิรดี เกษมสุข และ ดร.ศรุตพันธุ์ จักรพันธุ์ ณ อยุธยา ร่วมสนทนากับผู้ดำเนินรายการ สุคนธ์ทิพย์ นาคเกษม เพื่อชวนสำรวจมรดกทางวัฒนธรรมอันหลากหลายของคลองสานควบคู่ไปกับการพัฒนาเมือง

จากประสบการณ์ส่วนตัว ความเชี่ยวชาญทางวิชาชีพ และการศึกษาค้นคว้า บทสนทนาได้เผยให้เห็นความหมายและความสำคัญของโครงการนี้ในหลากหลายมิติ ตั้งแต่ความทรงจำของ

19/09/2026

Field Note 3: 13-19 September. Day 19 of 100!

Accompanying our artist to explore Thailand’s dedicated “leather street” on Charoen Rat Road. This narrow historical street used to be a railway but 40 years ago gave way to the demanding traffic. Now it is home to generations of artisanal knowledge in leather craftsmanship. We also peeked in to see the current renovation stage of our Nomad Art Residency Bangkok which is located at the end of this trading area.

18/09/2026

ขอบคุณ Fineart Magazine Thailand ตั้งใจเขียน ข้อมูลครบถ้วน คนที่ไม่ได้ไปฟังเอง ไม่พลาดอะไรเลยค่ะ 🙏🏼

10 ธันวาคม 2569 – 28 กุมภาพันธ์ 2570 “ฟากขะโน้น: The Other Side” เมื่อศิลปะร่วมสมัยออกจากผนังไปสำรวจอีกฟากของเมือง วารินแล็บ ....