17/06/2026
🌟ตำนานพญานาคกว๊านพะเยา มีความผูกพันอย่างลึกซึ้งกับพระพุทธศาสนาและประวัติศาสตร์การสร้าง พระเจ้าตนหลวง ซึ่งเป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมือง โดยมีเรื่องเล่าขานสืบต่อกันมาตามคัมภีร์ใบลานโบราณดังนี้ครับ1. พญาธุมะสิกขี พญานาคผู้ครองหนองน้ำในอดีตก่อนจะมีการสร้างประตูกั้นน้ำจนกลายเป็นกว๊านพะเยาในปัจจุบัน พื้นที่ตรงนี้เคยเป็นหนองน้ำขนาดใหญ่เรียกว่า หนองเอี้ยง ซึ่งมีพญานาคราชตนหนึ่งปกครองอยู่นามว่า "พญาธุมะสิกขี" (หรือพญานาคภูมะสิขี) ทำหน้าที่เป็นนาคขุนน้ำผู้รักษาความอุดมสมบูรณ์ของผืนน้ำแห่งนี้2. พระพุทธเจ้าทรงปราบพญานาคตามตำนานเล่าว่า ในสมัยพุทธกาล สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จมาประทับที่ดอยจอมทอง (บริเวณวัดศรีโคมคำในปัจจุบัน) มีนายช่างทองคนหนึ่งเกิดความเลื่อมใสจึงนำภัตตาหารมาถวาย แต่ไม่ได้ถวายน้ำ พระพุทธองค์จึงทรงให้พระอานนท์ถือบาตรลงไปตักน้ำที่หนองเอี้ยงการขัดขวาง: พญาธุมะสิกขีเกิดความหวงแหนในถิ่นที่อยู่ ไม่ยอมให้พระอานนท์ตักน้ำ และแสดงอิทธิฤทธิ์พ่นไฟพ่นควันใส่การแสดงปาฏิหาริย์: พระพุทธเจ้าจึงเสด็จลงไปกำราบ โดยทรงเนรมิตพระวรกายให้สูงใหญ่ถึง 32 ศอก และทรงใช้พระบาทเหยียบเศียรของพญาธุมะสิกขีไว้การละพยศ: พญาธุมะสิกขีเมื่อเห็นความยิ่งใหญ่ของพระพุทธองค์ก็คลายความพยศลง และยอมก้มกราบยอมรับนับถือพระพุทธศาสนา3. การสร้าง "พระเจ้าตนหลวง"หลังจากพญาธุมะสิกขีเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา พระพุทธองค์ทรงทำนายว่า ในอนาคตหนองน้ำแห่งนี้จะกลายเป็นเมืองใหญ่ และจะมีผู้มาสร้างพระพุทธรูปองค์ใหญ่เท่ากับขนาดที่พระองค์ทรงแปลงกายเพื่อปราบพญานาคร่วมสร้างบุญ: เมื่อพระพุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้ว พญาธุมะสิกขีต้องการร่วมสร้างมหากุศล จึงแปลงกายเป็นบุรุษนุ่งขาวห่มขาว นำทองคำจำนวนมากจากเมืองบาดาลมามอบให้สองสามีภรรยาตายายคู่หนึ่งเพื่อใช้เป็นทุนในการสร้างพระพุทธรูปคู่เมือง: สองตายายพร้อมด้วยชาวบ้านจึงร่วมใจกันสร้างพระพุทธรูปปูนปั้นองค์ใหญ่ขึ้นมา ซึ่งก็คือ "พระเจ้าตนหลวง" แห่งวัดศรีโคมคำ ซึ่งตั้งอยู่ริมกว๊านพะเยาในปัจจุบัน4. สัญลักษณ์และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในปัจจุบันความเชื่อนี้ทำให้ชาวพะเยาเคารพศรัทธาในพญานาคเป็นอย่างมาก หากคุณไปเยือนกว๊านพะเยา จะพบเห็นสัญลักษณ์และสถานที่สำคัญดังนี้:รูปปั้นพญานาคคู่: ตั้งตระหง่านอยู่ริมกว๊านพะเยา กลายเป็นจุดแลนด์มาร์กสำคัญที่นักท่องเที่ยวนิยมไปกราบไหว้ ขอพร และถ่ายรูปชมวิวอาทิตย์ตกดินความเชื่อเรื่องความอุดมสมบูรณ์: ชาวบ้านยังคงเชื่อว่าพญาธุมะสิกขียังคงปักหลักดูแลรักษาผืนน้ำกว๊านพะเยาให้มีความอุดมสมบูรณ์ และปกป้องคุ้มครองชาวเมืองพะเยาให้อยู่เย็นเป็นสุขเรื่อยมา🌟
