03/08/2026
เราน่าตั้งคำถามใหม่นะว่าทำไมประเทศไทยเรามีวงน้อยเกินไป
ถึงมีก็อายุสั้นเกินไปจนจำไม่ได้
บ้านเราอาจจะคุ้นชินกับการฟังวงออร์เคสตร้า "ฝั่งยุโรปหรืออเมริกา" กันเยอะ ทั้งจากแผ่น จากโรงเรียน การเรียนการสอนต่อๆกันมา
ทีนี้ถ้าเป็น “อังกฤษ” ล่ะ? จะมีคำว่า “เอ้ะ” ตามหลัง ใช่ป่ะ?
คอนเทนต์นี้มันก็ “เอ้ะ” มาจากการจัดอันดับวง ซึ่งไม่ว่าจะสำนักไหนๆ จะมี London Synphony (LSO) ติด Top 5 เสมอๆ ซึ่งสูงกว่าวงยุโรป หรือ อเมริกา หลายๆวงซะอีก … แต่ไม่ค่อยถูกคนไทยพูดถึงเท่าไหร่
ยังไม่พอ … พอลองนั่งไล่ชื่อวงออร์เคสตร้าของอังกฤษจริง ๆ จะเริ่มรู้สึกว่า…
เดี๋ยวนะ!! พวกพรี่จะมีกันเยอะไปไหนวะครับ?
แค่ในลอนดอนก็มีทั้ง London Symphony Orchestra, London Philharmonic Orchestra, Royal Philharmonic Orchestra, Philharmonia Orchestra, BBC Symphony Orchestra, BBC Concert Orchestra, Academy of St. Martin in the fields, English Cahmber, English Concert ยังไม่รวมวงอื่นๆ อีกเพียบ
แล้วพอออกจากลอนดอนไปตามเมืองต่างๆ ก็ยังมี
Hallé Orchestra, City of Birmingham Symphony Orchestra, Royal Liverpool Philharmonic, Bournemouth Symphony Orchestra
และยังมีวง BBC ที่กระจายอยู่ตามภูมิภาคต่างๆ อีก
คำถามคือ ทำไมอังกฤษถึงมีวงเยอะขนาดนี้?
อังกฤษเป็นประเทศที่รักดนตรีคลาสสิกที่สุดในโลกเหรอ?
ก็ไม่น่าจะใช่ นั่นมันออสเตรียอ้ะป่าว เยอรมนีเองก็ด้วย
คนอังกฤษส่วนใหญ่ไม่ได้ตื่นเช้ามาแล้วเปิด Beethoven แทนกาแฟ หรือเปิด Wagner ในขบวนทูบใต้ดิน
ซึ่งคำตอบจริงๆ มันซับซ้อนกว่านั้นเยอะจร้าาาา
—-------
วงออร์เคสตร้าของอังกฤษไม่ได้เกิดขึ้นจากเหตุผลเดียว
แต่มันเกิดจากการเอา
ประวัติศาสตร์ + BBC + สงคราม +โรงละคร + นักดนตรีที่ทะเลาะกัน + การอัดเสียง + หนังฮอลลีวูด + การศึกษา + ระบบวัฒนธรรม
… มาปั่นรวมกันแบบเจลาโต้อัลตร้าสมูท
จนออกมาเป็นประเทศที่มีวงออร์เคสตร้าเยอะจนบางทีคนฟังยังจำชื่อไม่หมด
และเรื่องมันเริ่มต้นจาก…
เคสคลาสสิคจ้า …. การทะเลาะกัน
—-------
วงออร์เคสตร้าบางวงเกิดขึ้นเพราะนักดนตรีเบื่อระบบ (คนละระบบกับหนังจีนแนวตั้งนะ)
London Symphony Orchestra หรือ LSO เป็นตัวอย่างที่ดีมาก
ในปี 1904 นักดนตรีกลุ่มหนึ่งแยกตัวออกมาจาก Queen’s Hall Orchestra เพราะมีปัญหากับระบบการทำงานในยุคนั้น มีความศักดินา มาเฟีย เลียเจ้านาย
…ขอย้ำว่า พูดถึงอังกฤษนะ 🤣
(เดี๋ยวไอ้พวกหิวแสงอ่านไม่แตกฉานก็ร้อนตัวอีกว่า แซะกรูทำไม)
นักดนตรีกลุ่มนึงเลยคิดกันว่า “เออ ถ้าอย่างนั้นพวกเราสร้างวงเองก็ได้วะ”
แล้วก็เกิด London Symphony Orchestra ขึ้นมา
ที่น่าสนใจคือ LSO กลายเป็นวงอังกฤษวงแรกที่มีระบบการบริหารโดยนักดนตรีเอง
มันเป็น Animal will do ที่บางครั้งวงก็มีดราม่าองค์กรเหมือนบริษัททั่วไป
เพียงแต่แทนที่จะลาออกไปสมัครงานบริษัทใหม่ … พี่แกสร้างวงใหม่กันเองแม่งเลย
—-------
แล้วอังกฤษก็ยังมี BBC
ถ้าจะพูดถึงสาเหตุที่อังกฤษมีวงเยอะ เราจะหนี BBC ไม่พ้น เพราะ BBC ไม่ได้เป็นแค่สถานีโทรทัศน์
แต่ในประวัติศาสตร์อังกฤษ BBC เป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ช่วยผลักดันดนตรีคลาสสิกให้เข้าถึงคนจำนวนมหาศาล
และที่สำคัญ BBC มีวงออร์เคสตร้าของตัวเอง แถมดันเจือกมีหลายวง
BBC Symphony Orchestra, BBC Philharmonic, BBC Scottish Symphony Orchestra, BBC National Orchestra of Wales, BBC Concert Orchestra
เยอะเป็นเมนูร้านบุฟเฟต์ 🤣
เห็นป่ะ? แค่คำว่า BBC ก็แตกหน่อออกมาเป็นยวงแล้ว
ระบบการกระจายภาพและเสียงทำให้ดนตรีคลาสสิกไม่จำเป็นต้องอยู่แค่ใน Concert Hall ไม่ต้องซื้อตั๋วราคาแพง ไม่ต้องแต่งตัว ไม่ต้องรู้ว่าควรปรบมือตอนไหน ไม่ต้องจอดรถไกลสุดกู่แล้วเดินเข้าฮอลล์ด้วยชุดราตรีแบบบางประเทศ เอ้ะ!
แค่เปิดวิทยุ ทีวี แล้วฟังได้เลย
ดนตรีจึงเดินทางเข้าไปในบ้านของคนอังกฤษ และวงออร์เคสตร้าก็กลายเป็นส่วนหนึ่งของระบบสื่อและวัฒนธรรม ไม่ใช่แค่ของคนที่มีเงินซื้อตั๋วคอนเสิร์ต หรือต้องเข้ามาลอนดอนเท่านั้น
(เยอรมนีก็เป็นโมเดลนี้ มีวงของสถานีวิทยุโทรทัศน์เยอะ แต่รู้สึกอังกฤษน่าจะมีเยอะกว่า)
—--------
ลอนดอน มหานครแห่งความบันเทิง
ส่วนตัว แอดว่า ลอนดอนน่าจะได้ชื่อว่า “เมืองที่มีโชว์เยอะที่สุดในโลก” แล้วมั้ง
เพราะมันไม่ได้มีวงใหญ่แค่วงเดียว มันมีหลายวงมากกกกก จนปัญหาว่า… คนฟังจะฟังได้หมดทุกวงมั้ยวะ? 😂
คือมีทั้ง LSO, LPO, RPO, Philharmonia, BBC Symphony, BBC Concert Orchestra และวงอื่นๆ อีก หรือจะแนวอื่นๆ หรือโรงละครอื่นๆอีก
ไปเดินแถว West end, Barbican hall หรือแม้แต่ช่วงที่มีงาน Proms คือแม่งมีโชว์แทบทุกวัน มันเยอะพอๆกับนิวยอร์ค หรือ อาจมากกว่าด้วยซ้ำ
แต่ละวงก็มีงานของตัวเอง ซ้อม แสดง อัดเสียง ออกทัวร์ บางวงทำงานกับ Opera ทำละครเวที ทำหนัง บางวงทำรายการวิทยุ บางวงทำงานการศึกษา บางวงเล่นทั้ง Classical และงานร่วมสมัย
ระบบนี้ทำให้ลอนดอนกลายเป็นเมืองที่มีนักดนตรีระดับสูงจำนวนมาก
และสิ่งที่น่าสนใจคือ นักดนตรีในลอนดอนจำนวนหนึ่งไม่ได้คิดว่าตัวเองต้องอยู่กับวงเดียวตลอดชีวิต
โลกของนักดนตรี freelance ก็มีบทบาทมาก
นักดนตรีอังกฤษ โดยเฉพาะในลอนดอน มีชื่อเสียงเรื่องความคล่องตัว
การอ่านโน้ตไวปานปีศาจ การปรับตัวกับงานได้ทุกโจทย์ และการทำงานอย่างมืออาชีพ
ลองแจกโน้ตให้นักดนตรีชาวลอนดอน บอกว่าพรุ่งนี้ต้องอัดเสียง พรุ่งนี้ต้องเล่น มะรืนต้องเปลี่ยนวาทยกร อาทิตย์หน้าต้องเล่นเพลงใหม่ นักดนตรีก็อาจตอบประมาณ “ก็มาดิค้าบบบบ”
(เคยเห็น Principal LSO เล่น sight-reading ได้ไวเอี้ยๆ)
และนี่คือเหตุผลที่ลอนดอนกลายเป็นเมืองสำคัญของการอัดเสียง
เราดูหนัง ดูซีรีส์ เล่นเกม เราอาจจะฟัง LSO, RPO อยู่โดยเราไม่รู้ตัวก็ได้
—---------
อังกฤษไม่เหมือนเยอรมัน ออสเตรีย หรือ อเมริกา
จริงอยู่ว่า Berlin Philharmonic หรือ Vienna Philharmonic คือมหาอำนาจของดนตรีคลาสสิก
มีซาวนด์วงชัดเจนว่า “German และ Viennese” ฝั่ง American sound ก็มีของเค้า
แล้ว British sound คืออีหยังวะ? เออ นั่นสิ
LSO … LPO … Philharmonia … RPO … BBC …. Hallé …. CBSO แม่งไม่เหมือนกันสักวง 55555
เยอรมันก็มี German ใหญ่ ดาร์ค ออสเตรียก็ Viennese แบบดั้งเดิม อเมริกาก็ American ชัด สว่าง แบบ ASMR
แต่อังกฤษ คือไรก๊อน?
และนี่อาจเป็นข้อดีของอังกฤษ
เพราะอังกฤษไม่ได้สร้างระบบที่ทุกวงต้องมีซาวนด์เดียวกันแบบเยอรมันหรืออเมริกัน
แต่ละวงมีประวัติ มีวาทยกร มีนักดนตรี มีฮอลล์ มีรูปแบบการทำงาน และมีบุคลิกของตัวเอง
บางวงโดดเด่นเรื่องการอัดเสียง บางวงเก่งด้านการแสดงสด บางวงมีตำนานอยู่ในเมืองของตัวเอง บางวงผูกกับ BBC บางวงเดินทางไปทั่วโลก
มันจึงเป็น ecosystem ที่หลากหลาย ไม่ใช่โรงงานผลิตเสียงให้เป็นบล็อคเดียวกันออกมา
—-------
แล้วข้อดีของการมีวงเยอะคืออะไร?
ข้อดีคือ นักดนตรีมีพื้นที่ให้เติบโต ผู้ชมก็มีทางเลือก เมืองต่างๆ มีวงของตัวเองให้เชิดหน้าชูตา นักประพันธ์ร่วมสมัยมีพื้นที่ให้ทดลองงานใหม่
เด็กๆ มีโอกาสได้สัมผัสดนตรี และดนตรีคลาสสิกไม่ได้กระจุกตัวอยู่แค่เมืองหลวง
…. โคตรสำคัญ เพราะอังกฤษไม่ได้มีแค่ลอนดอน
เมืองอย่าง Birmingham, Manchester, Liverpool, Leeds, Bournemouth
และอีกหลายเมือง ก็มีวงของตัวเอง
ทำให้ดนตรีออร์เคสตร้าเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตทางวัฒนธรรมในหลายพื้นที่
ไม่ใช่สิ่งที่ต้องนั่งรถไฟเข้าลอนดอนทุกครั้งถึงจะได้ฟัง
—-------
สุดท้าย
แอดคิดว่าเหตุผลที่อังกฤษมีวงออร์เคสตร้าเยอะ ไม่ใช่เพราะคนอังกฤษรักดนตรีคลาสสิกมากกว่าคนชาติอื่น และไม่ใช่เพราะอังกฤษมีนักดนตรีเก่งที่สุดในโลก
แต่มันเกิดจากการที่อังกฤษค่อย ๆ สร้างระบบขึ้นมา ที่มีทั้ง BBC สถานีวิทยุ โรงละคร Proms มหาวิทยาลัย โรงเรียนดนตรี วงประจำเมือง วงลอนดอน อุตสาหกรรมบันทึกเสียง ภาพยนตร์ ทีวี และตลาดนักดนตรี freelance
ทุกอย่างค่อยๆ เชื่อมต่อกันจนกลายเป็นระบบนิเวศน์ขนาดใหญ่
ที่ทำให้นักดนตรีคนหนึ่งสามารถมีชีวิตอยู่ได้จากการเล่นดนตรีหลายรูปแบบ
และทำให้คนอังกฤษมีโอกาสเจอดนตรีคลาสสิกในชีวิตประจำวันมากขึ้น
บางทีคุณอาจไม่รู้จักชื่อวง แต่คุณเคยได้ยินเสียงพวกเขา ในหนัง ในเกม ในรายการโทรทัศน์ ในวิทยุ หรือในคอนเสิร์ต โดยไม่รู้ตัว
ดังนั้น ถ้าถามว่า “ทำไมอังกฤษมีวงออร์เคสตร้าเยอะฉิบหาย?”
คำตอบอาจไม่ใช่ “เพราะอังกฤษรักดนตรี”
แต่เป็น เพราะอังกฤษสร้างระบบที่ทำให้ดนตรีสามารถกลายเป็นอาชีพ เป็นวัฒนธรรม และเป็นอุตสาหกรรมได้พร้อมกัน
แล้วที่ฮาคือ
พอมีวงเยอะขึ้น มันก็เกิดการแข่งขัน
พอแข่งขัน นักดนตรีก็ต้องเก่งขึ้น
พอนักดนตรีเก่งขึ้น ก็มีคนอยากมาฟัง
พอคนอยากฟัง ก็มีเงินเข้าระบบ
พอมีเงิน ก็สร้างวงเพิ่ม
พอมีวงเพิ่มอีก แล้วก็กลับมาที่คำถามเดิม
… พวกมรึงจะมีกันเยอะไปไหนวะ? 😅
—-------
ติดตามงานเขียนของแอดได้อีกเพจ
Sumran vintage เกี่ยวกับกระเป๋าหนัง และ ขายกระเป๋ามือสองครับ
#เปิดใจฟัง #ดนตรีคลาสสิก