19/03/2026
เห็นดราม่าเรื่อง “โปรตีนน้อย” อยากจะแชร์อะไรหน่อย
▪️ข้อมูลบนฉลาก กับ ผลวิเคราะห์จริงไม่เหมือนกันผิด ไหม ผิดยังไง ?
ตอบ: ผิด ❌ ตาม พรบ อาหาร ถือว่าเป็น “อาหารปลอม” (+\- > 30%)
▪️คนที่ผลิตอาหารปลอมจะโดนอะไรบ้าง ?
ตอบ: คุก 6 เดือน-10 ปี และ ปรับ 5k ถึง 100k สถานที่ผลิตอาจโดนยึดใบอนุญาติ ฯ
▪️ทำไมถึงได้เลข อ.ย. ?
ตอบ: เลข อ.ย. ขอได้จากการส่งข้อมูลไปขึ้นทะเบียน โดยที่การขึ้นทะเบียนพิจรณาจาก สถานที่ผลิต, ผลการทดสอบ ต่างๆ รวมถึงผลการทดสอบด้านโภชนาการด้วย เป็นไปได้ว่าสินค้าที่ส่งตรวจครั้งนั้นจะผลิตให้มีมาตรฐานตามฉลากได้
▪️แล้วจะมั่นใจยังไงว่าของที่ผลิตหลังจากขึ้นทะเบียนแล้วจะมีคุณค่าทางโภชนาการเหมือนเดิม ?
ตอบ: ทาง อ.ย. มีการสุ่มตัวอย่างในท้องตลาดไปตรวจวิเคราะห์ ค่าต่างๆ ทั้งความปลอดภัยของอาหาร และคุณค่าทางโภชนาการ รวมถึงค่าอื่นๆ ตลอด และด้วยข้อจำกัดทางงบประมาณ จึงไม่สามารถตรวจทุกอย่าง 100% ได้ เลยต้องสุ่มตรวจตามความเสี่ยง (เน้นความปลอดภัยเป็นหลัก)
▪️แล้วโรงงานที่มีมาตรฐาน GHP/HACCP แล้วยังสามารถแอบทำอาหารปลอมได้ไหม ?
ตอบ: เป็นไปได้ เพราะมาตรฐาน GHP/HACCP ปัจจุบัน เน้นเรื่องความปลอดภัยอาหารเป็นหลัก แต่ก็มีความน่าเชื่อถือในการควบคุมการผลิตมากกว่าโรงงานที่ไม่มี เพราะจะถูกหน่วยงานอื่นที่ไม่ใช่แค่หน่วยงานรัฐฯ เข้าตรวจทุกปี
▪️แล้วมีมาตรฐานอื่นไหมที่ทำให้มั่นใจมากขึ้นเรื่องการป้องกันอาหารปลอม ?
ตอบ: มี, มาตรฐานเกี่ยวกับความปลอดภัยทางอาหารที่อยู่ในกลุ่มมาตรฐาน GFSI (BRCGS, IFS, FSSC22000 etc.) มีข้อกำหนอดเรื่องจากจัดการเกี่ยวกับอาหารปลอม มีการทดสอบการสอบย้อนกลับ (Traceability) ที่รวมถึงการทำ Mass balance (การทดสอบสมดุลมวล) ที่ออกแบบไว้ให้ให้ตรวจสอบการปลอมอาหาร
▪️ถ้าเจออาหารที่น่าสงสัยว่าอาจจะเป็นอาหารปลอม ต้องทำยังไง ?
ตอบ: เก็บหลักฐานที่พบ แจ้งเบาะแสไปให้ทาง อ.ย. ให้ทางเจ้าหน้าที่ตรวจสอบ (ป้องกันไม่ให้ถูกฟ้องกลับ หรือลดข้อสงสัยเกี่ยวกับการกลั่นแกล้ง) หากเป็นอาหารปลอมจริง เจ้าหน้าที่จะเป็นผู้ดำเนินการให้ และอาจจะเปิดเผยข้อมูลสาธารณะให้ทุกคนรู้ อาจถึงขั้นเรียกคืนสินจากท้องตลาด (recall)
▪️คิดเห็นยังไงกับการรวมกลุ่มของผู้ประกอบการในกลุ่มธุรกิจ ที่จะช่วยแก้ไขปัญหานี้ ?
ตอบ: เป็นสิ่งที่ดีมากๆ เพราะสุดท้ายคนที่ได้ประโยชน์คือผู้บริโภค อย่างเราๆ ทุกคน อาหารปลอมเป็นอะไรที่ตรวจสอบยาก เพราะค่าใช้จ่ายการตรวจสูง
▪️มีอะไรเพิ่มเติมไหม ?
ตอบ: สินค้าส่งออกหลายตัว คนซื้อจากต่างประเทศ จะจ้างให้ผู้ตรวตสอบ (Inspector) ซึ่งเป็นหน่วยงานกลาง (3rd party) ไปเก็บตัวอย่างสินค้าไปตรวจตามค่าที่กังวลก่อน ถึงจะส่งได้ ส่วนค่าตรวจผู้ผลิตเป็นคนจ่าย ตรวจไม่ผ่านก็ไม่ซื้อ ถ้าเราสามารถออกแบบโครงสร้างการตรวจสอบแบบนี้ได้จะทำให้เรามีความมั่นใจในสินค้ามากขึ้น
”อาหารปลอม“ มักจะไม่ได้เกิดจากกระบวนการความคุมที่ไม่ดี หรือจากความผิดพลาด แต่เกิดจาก “ความตั้งใจ” ดังนั้นหากผู้ผลิตที่ “ไม่มีจรรยาบรรณ” ต่อให้มีมาตรฐานการผลิตดีแค่ไหน คนมันตั้งใจจะปลอม มันก็ปลอม
*เพิ่มเติม: ผู้ผลิตอาจจะไม่ได้ตั้งใจปลอมเอง แต่อาจจะใช้วัตถุดิบที่ ถูกคนขายให้ “ปลอม” อีกทีโดยที่ไม่รู้ตัวก็ได้…
ส่วนเรื่องที่เป็นข่าว ให้ จนท ตรวจสอบให้ชัดเจนและเร่งเปิดเผยข้อมูลให้ ปชช รู้เร็วๆ ดีกว่า ตัวอย่างตามท้องตลาดมีเยอะแยะ สุ่มไปตรวจซ้ำหลายๆ ล็อต ผลออกมายังไงก็เอามาโชว์ จะได้แฟร์กับทุกฝ่าย
#อาหารปลอม #ไสยศาสตร์การอาหาร
