22/08/2026
#เงื่อนไขแห่งการสมรสมีอะไรบ้าง
💍ตามกฎหมายนั้นการสมรสเป็นสัญญาทางแพ่งอย่างหนึ่งโดยทั้งสองฝ่ายนั้นจะต้องแสดงเจตนาให้ถูกต้องเพื่อเกิดความผูกพันตามกฎหมาย กฎหมายจึงได้กำหนดกติกาสำหรับการสมรสไว้ ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ดังนี้
1. ต้องมีอายุ 18 ปีบริบูรณ์
มาตรา 1448 การสมรสจะกระทำได้ต่อเมื่อบุคคลทั้งสองฝ่ายมีอายุ 18 ปีบริบูรณ์แล้ว แต่ในกรณีมีเหตุอันสมควร ศาลอาจอนุญาตให้การสมรสก่อนนั้นได้
ในกรณีนี้หากคู่สมรสทั้งสองฝ่ายยังมีอายุไม่ครบ 18 ปี ผู้มีส่วนได้เสียสามารถขอให้เพิกถอนการสมรสเพราะเหตุเป็นโมฆียะได้ ตามมาตรา 1503
และในกรณีที่มีเหตุอันควร ศาลอาจพิจารณาอนุญาตให้สมรสก่อนอายุครบ 18 ปีก็ได้ โดยขึ้นอยู่กับดุลพินิจของศาลและองค์ประกอบหลาย ๆ อย่างในการนำมาพิจารณา
2. ต้องไม่เป็นบุคคลวิกลจริตหรือคนไร้ความสามารถ
มาตรา 1449 การสมรสจะกระทำมิได้ถ้าบุคคลใดบุคคลหนึ่งเป็นบุคคลวิกลจริตหรือเป็นบุคคลซึ่งศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถ
เนื่องจากบุคคลวิกลจริตนั้นอาจมีความบกพร่องในการเป็นคู่ครองไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่คู่สมรสได้ดี อีกทั้งความวิกลจริตนี้อาจเป็นกรรมพันธุ์ที่จะถ่ายทอดไปยังบุตรที่เกิดมาก็ได้
การกระทำที่ฝ่าฝืนมาตรานี้จะทำให้การสมรสนั้นเป็นโมฆะตามมาตรา 1495
3. ต้องไม่เป็นญาติสืบสายโลหิตต่อกันหรือเป็นพี่น้องกัน
มาตรา 1450 บุคคลสองคนซึ่งเป็นญาติสืบสายโลหิตโดยตรงขึ้นไปหรือลงมาก็ดี เป็นพี่น้องร่วมบิดามารดาหรือร่วมกับบิดาหรือมารดาก็ดี จะทำการสมรสกันไม่ได้ ความเป็นญาติดังกล่าวให้ถือตามสายโลหิต โดยไม่คำนึงว่าจะเป็นญาติโดยชอบด้วยกฎหมายหรือไม่
ในกรณีนี้เนื่องมาจากเหตุผลทางการแพทย์ เพราะบุคคลเหล่านี้จะมียีนส์ ที่เหมือนกันมากเกินไปทำให้มีโอกาสจะทำให้บุตรที่เกิดมาเป็นโรคปัญญาอ่อนหรือไม่แข็งแรง อีกทั้งยังมีเหตุผลทางด้านศีลธรรมประกอบด้วย เพราะการที่ญาติสืบสายโลหิตนั้นสมรสกันเองนับเป็นข้อห้ามทางศีลธรรมของสังคมสากลซึ่งยอมรับกันทั่วโลก
4. ผู้รับบุตรบุญธรรมและบุตรบุญธรรมจะสมรสกันไม่ได้
ตามมาตรา 1451 นี้แม้มิได้มีเรื่องเกี่ยวกับการแพทย์มาเกี่ยวข้องเนื่องจากบุตรบุญธรรมและผู้รับบุตรบุญธรรม มิได้มีสายเลือดเดียวกัน แต่อาจจะเป็นการกระทบกระเทือนถึงความรู้สึกทางสังคมและขนบธรรมเนียมประเพณีได้
ประเด็นที่น่าสนใจในกรณีนี้ก็คือ มาตรา 1598 / 32 บัญญัติให้การรับบุตรบุญธรรมเป็นอันยกเลิก เมื่อการสมรสฝ่าฝืนมาตรา 1451 นั่นหมายความว่าการฝ่าฝืนมาตรานี้นั้นไม่ได้ทำให้การสมรสเป็นโมฆะแต่อย่างใด แต่ กลับทำให้การเป็นบุตรบุญธรรมนั้นสิ้นสุดลง
5. บุคคลจะทำการสมรสในขณะที่ตนมีคู่สมรสอยู่ไม่ได้
ตามมาตรา 1452 ในสมัยโบราณนั้นชายอาจมีภริยาได้หลายคน แต่หลังจากมีการใช้กฎหมายใหม่นั้น ได้เปลี่ยนหลักการให้คู่สมรสนั้นมีคู่สมรสได้เพียงคนเดียว จึงได้บัญญัติเป็นเงื่อนไขไว้ว่า จะทำการสมรสซ้อนมิได้
ในกรณีที่ไปจดทะเบียนสมรสซ้อนนั้น นายทะเบียนจะไม่จดทะเบียนสมรสให้ แต่ถ้าบุคคลนั้นแจ้งนายทะเบียนว่ายังเป็นโสดไม่มีคู่สมรส ก็จะมีความผิดทางอาญาฐานแจ้งความเท็จต่อเจ้าพนักงาน ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 137 ทั้งคู่สมรสเดิมและคู่สมรสใหม่ที่ไม่ได้ร่วมกระทำผิดมีอำนาจฟ้องเพราะถือเป็นผู้เสียหาย (เทียบเคียงคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2583 / 2522)
การจดทะเบียนสมรสซ้อนนั้นทำให้ผลของการสมรสเป็นโมฆะ ตามมาตรา 1495
6. ทั้งสองฝ่ายต้องยินยอมสมรสกัน และต้องแสดงการยินยอมนั้นต่อหน้านายทะเบียนและบันทึกข้อความไว้ด้วย
ตามมาตรา 1458 กำหนดต้องแสดงการยินยอมนั้นต่อหน้านายทะเบียนและบันทึกข้อความไว้ด้วย นั่นก็หมายถึงการจดทะเบียนสมรสนั่นเอง หากไม่ได้มีการจดทะเบียนสมรสเพียงแต่อยู่กินด้วยกัน ก็หาทำให้เป็นคู่สมรสกันตามกฎหมายไม่
อีกทั้งจะต้องดูถึงเจตนาในการสมรสกันด้วย หากการจดทะเบียนสมรสนั้นแม้จะจดถูกต้อง แต่เจตนาของคู่สมรสมิได้การสมรสกันจริงเพียงแต่เป็นการหลอกลวงตบตาหรือกระทำขึ้นเพื่อผลประโยชน์อื่น การสมรสดังกล่าวย่อมเป็นโมฆะเช่นเดียวกัน
7. หญิงที่ชายผู้เป็นคู่สมรสตายหรือการสมรสสิ้นสุดลงด้วยกรณีใดก็ตาม จะสมรสใหม่ได้ต่อเมื่อมีการสิ้นสุดแห่งการสมรสไปแล้วไม่น้อยกว่า 310 วัน เว้นแต่
(1) คลอดบุตรแล้วในระหว่างนั้น
(2) สมรสกับคู่สมรสเดิม
(3) มีใบรับรองแพทย์ว่ามิได้ตั้งครรภ์
(4) มีคำสั่งศาลให้สมรสได้
ตามมาตรา 1453 นั้นกำหนดไว้เพราะเกรงว่าหญิงนั้นสมรสใหม่เกิดมีบุตรออกมาจะไม่รู้ว่าบุตรนั้นเป็นของคู่สมรสคนใด จึงกำหนดเวลาไว้ 310 วัน ซึ่งเป็นระยะเวลาที่ทารกจะอยู่ในครรภ์มารดาได้นานที่สุด แต่ก็กำหนดข้อยกเว้นไว้ดังที่กล่าวมา
✅จะเห็นว่ากฎหมายไทยกำหนดเงื่อนไขการสมรสไว้ค่อนข้างละเอียด ทั้งเรื่องอายุ ความสัมพันธ์ทางสายเลือด สถานะ และขั้นตอนการจดทะเบียน เพื่อปกป้องทั้งตัวคู่สมรสเอง ลูกที่จะเกิดมา และความชัดเจนทางกฎหมายในระยะยาว ก่อนตัดสินใจสมรส จึงควรเช็กเงื่อนไขเหล่านี้ให้ครบก่อน จะได้ไม่มีปัญหาตามมาในอนาคต
#ทนายพัฒน์ #ทนายเมียหลวง
┏━━━━━━━━━━━━┓
ติดต่อสอบถามทนายความ
☎️ โทร. 087-813-3012
เวลาปรึกษา 09.00-19.00 น.
🔵in box เพจเฟซบุ๊ก “ทนายพัฒน์ เมียหลวง2026”
:https://www.facebook.com/Tanaichaipat?
⚪️ tikkok
: https://www.tiktok.com/?_r=1&_t=ZS-96KXFt64rEm
┗━━━━━━━━━━━━┛
