23/09/2024
Af Maldaha
Si ay murtida maansadu xambaarsan tahay u yeelato micna kooban, qurux iyo xiisaba leh, maansaagu wuxuu si habsan u adeegsadaa qaybaha af maldaha, oo ah af loo adeegsado ereyo ama weero si ka duwan micnahooda asaleed. Inkastoo qaybaha af maldaha lagu adeegsado xataa afka caadiga ah, haddana marka maansada lagu isticmaalo raadka ay maskaxda ku reebaysaa ka qoto dheer kan caadiga ah. Shardi ma aha in beyd waliba laga helo qaybahaas, sida miisaanka iyo qaafiyadda. Saas ay tahay haddii maanso laga waayo qaybaha af maldaha, hodannimada maansadaasi way wiiqantaa.
Qaybaha af maldahu aad bay u fara badan yihiin, dhowr ka mid ah ayaan halkaan ku taxaynaa.
1-Ekeeye (simile): Waxaa la adeegsadaa marka laba wax oo kala duwan isku ekaantooda la isu qiyaasayo. Marka lays barbar dhigo labada shay oo meel isaga eg (ekeeye iyo loo-eke), waxaa shardi ah in laga dhex helo ereyadan midkood: sida, oo kale, la moodaa iwm. Tusaale:
Xaliima way dheer tahay, sida Cali dheere.
Eke. / Waxa la isaga eg yahay/ ekeyn /loo eke
2-Ereg (metaphor): Waa xubin ah isgarab dhig ka dhexeeya waxyaalo sal ahaan kala duwan. Waxaana shardi ah in aan laga dhex helin ekeeyaha iyo loo ekeeyaha ereyga ekeynta oon horay u soo aragnay (sida, oo kale, la moodaa) iyo waxa la isaga egyahay oo dahsoon. Marna loo ekeeyaha falkiisa ama astaantiisa keliya ayaa laga soo ergadaa. Tusaale:
(Daraawiishi waa jibindhawgiyo jowga soo baxay dheh) Sayidka
(Dhubbadow nin maansada beryahan maalayaan ahaye)Saahid
Kubka miyaan ka jabay biixidaan laan kabaya loo haynin)Raage Ugaas
(Ninka ila biyo leh soo arkoo oomman baan ahaye )
Raage Ugaas
3-Qofayn (personification): Waa marka shucuur ama astaamo aadamiga u gaar ah lagu sheego ama la siiyo xayawaan ama waxaan nooleen. Tusaale:
Fiinyahow adaa ololayoo oohin ciirsaday e-Cali Xuseen
Guuguulihiiyow haddaad guga u ooyayso Ismaaciil Mire
4-Buunbuunin (hyperbole): Waa hawraar wax run ah sheegaysa iyadoo sida ay wax uga sheegeyso aad loo naaxnaaxiyo. Tusaale:
Wadnihii miyaa kaw i yidhi kalimaddii yeedhay?
Raage Ugaas
Kuma koobna intaan oo keliya qaybaha afmaldahanayaasha, hayeeshee way ka badan yihiin.
Ustaad Xasan-Albasri
Xubin: Afdhowr