27/03/2022
Mihemed
Muhammad
#قاضي محمد
#قازی محەممەد،
كوردى / Kurdi / عربي / English
قاضي محمد (بالكردية: قازی محەممەد، Qazî Mihemed) (1 مايو 1893 - 31 مارس 1947) زعيم كُرديّ ورئيس جمهورية مهاباد، ثاني من أعلنوا الدولة الكردية في الشرق الأوسط بعد (جمهورية أرارات) يرى الباحثون المعاصرون إنه كان واحداً من القيادات الكردية الأكثر تقدماً في التاريخ، وهو ابن القاضي "علي بن قاسم بن ميرزا أحمد"، ولد لأسرة غنية في عام 1893 في مدينة مهاباد الإيرانية القريبة من مناطق الحدود الإيرانية مع الإتحاد السوفيتي (سابقاً). عُرف عن اهتمامه بأمور العلم والشريعة والفقه الإسلامي، وإتقانه إلى جانب لغته الكردية الأم العربية والتركية والفارسية والفرنسية إلى جانب إلمامه بالإنجليزية والروسية، عين مسؤولا ثقافيا في مهاباد عندما افتتحت أول مدرسة بالمدينة، حيث شجع الناس على تعلم العلوم والفنون لمواجهة ما كان يوصف بالاضطهاد والظلم بحق الكرد، عارض القبلية بشدة وعرف عنه تواضعه واهتمامه بالفقراء، وتشير الكتابات الكردية إلى التأثير الكبير لشخصية قاضي محمد بين مختلف طبقات الشعب الكردي، تأثر بالأفكار الديمقراطية والوطنية، وانضم في ثلاثينيات القرن المنصرم إلى حزب خويبون الذي تأسس عام 1927، عام 1942 تأسست جمعية بعث كردستان وتركز نشاطها في مهاباد ثم تحول اسمها في عام 1945 إلى الحزب الديمقراطي الكردستاني وكانت بزعامة قاضي محمد، وكان برنامجه يتلخص في تحقيق الحرية في إيران، والحكم الذاتي لكردستان داخل الحدود الإيرانية، والإخاء مع الشعب الآذربيجاني وكل الأقليات غير الفارسية، وانتشرت شعبية الحزب في المنطقة وضمت مختلف فئات الكرد، استثمر قاضي محمد ظروف ضعف الحكم في طهران ووجود القوات السوفياتية في الأراضي الإيرانية، ليعلن في 22 يناير 1946 قيام ما عرف بجمهورية مهاباد أو جمهورية كردستان الديمقراطية بالوصف الكردي وانتخب رئيساً لها، واعتمد على السوفييت في تسليح قوات حزبه وتدريبهم، يقول الكرد عنه في أدبياتهم أنه امتاز بنكران الذات لذا فقد أحبه أبناء شعبه فأطلقوا عليه لقب "بشه وا" أي الإمام حاول التفاوض مع حكومة طهران حول علاقة جمهوريته بوصفها سلطة حكم ذاتي بالحكومة المركزية، لكن الحكومة الإيرانية ردت في ديسمبر 1946 بإرسال حملة عسكرية (بعد انسحاب القوات السوفياتية من إيران) نجحت في القضاء على الجمهورية الكردية، بعد وصول القوات الإيرانية إلى مهاباد قام قائد تلك القوات همايوني بجمع قادة حزب الديمقراطي الكردستاني الإيراني في بلدية المدينة وطلب منهم الأسلحة المستلمة من الاتحاد السوفيتي، فأجابوه أن البنادق وزعت وأحرقت قائمة الأسماء الذين استلموها وقام قاضي محمد بوضع مسؤولية هذا العمل على عاتقه الشخصي فقط، فاعتقل ومعه جميع الموجودين من قادة الحزب البالغ عددهم 28 عضواً، تمت محاكمة "قاضي محمد" عسكرياً فحكموا عليه بالإعدام في 23 يناير 1947 في ساحة جارجرا فجراً وهي نفس الساحة التي أعلن فيها الجمهورية، وهو أول من وضع وصية للبارزاني بأن يحافظ على علم وطن كُردستان.
Qazi Muhammad (Kurdish: Qazî Mihemed) (May 1, 1893 - March 31, 1947) was a Kurdish leader and president of the Republic of Mahabad, the second to proclaim the Kurdish state in the Middle East after (the Republic of Ararat). Contemporary researchers believe that he was one of the most Kurdish leaders Advances in history, he is the son of the judge "Ali bin Qasim bin Mirza Ahmed", born to a rich family in 1893 in the Iranian city of Mahabad, near the Iranian border areas with the Soviet Union (formerly). He was known for his interest in matters of science, Sharia and Islamic jurisprudence, and his mastery in addition to his Kurdish mother tongue Arabic, Turkish, Persian and French, in addition to his knowledge of English and Russian, he was appointed a cultural official in Mahabad when the first school was opened in the city, where he encouraged people to learn science and arts to confront what was described as oppression and injustice. The Kurds strongly opposed tribalism and were known for his humility and concern for the poor. Kurdish writings indicate the great influence of the personality of Judge Muhammad among the various classes of the Kurdish people. He was influenced by democratic and patriotic ideas. In the thirties of the last century, he joined the Khweibon Party, which was founded in 1927, in 1942 the Kurdistan Ba’ath Association was established Its activity centered in Mahabad, then its name changed in 1945 to the Kurdistan Democratic Party and was led by Qazi Muhammad, and its program was to achieve freedom in Iran, the autonomy of Kurdistan within the Iranian borders, and brotherhood with the Azerbaijani people and all non-Persian minorities, and the popularity of the party spread in the region and included Various groups of Kurds, Qazi Muhammad exploited the circumstances of the weak government in Tehran and the presence of Soviet forces in Iranian territory, to announce on January 22 1946 The establishment of what was known as the Republic of Mahabad or the Democratic Republic of Kurdistan with the Kurdish description and was elected its president, and relied on the Soviets to arm and train his party forces. With the government of Tehran about the relationship of his republic as an autonomous authority to the central government, but the Iranian government responded in December 1946 by sending a military campaign (after the withdrawal of Soviet forces from Iran) that succeeded in eliminating the Kurdish Republic, after the arrival of Iranian forces in Mahabad, the commander of those forces, Humayun The leaders of the Iranian Kurdistan Democratic Party in the city’s municipality asked them for the weapons received from the Soviet Union. They replied that the guns were distributed and the list of names they received was burned, and Qazi Muhammad put the responsibility for this work on his personal shoulders only. The military trial of “Qadi Muhammad” was sentenced to death on January 23, 1947 in Jargra Square at dawn, the same square in which the Republic was declared, and he was the first to put a will for Barzan To preserve the flag of the homeland of Kurdistan.
Qazî Mihemed (bi kurdî: Qazî Mihemed) (z. 1'ê gulanê 1893 - m. 31'ê adara 1947'an) serokekî kurd û serokê Komara Mehabadê bû. Lêkolînerên hevdem di wê baweriyê de ne ku ew yek ji rêberên herî kurd bû. Di dîrokê de ew kurê dadwer Elî bin Qasim bin Mîrza Ehmed e, ku di sala 1893an de li bajarê Mahabad ê Îranê, li nêzîkî sînorê Îranê, di malbateke dewlemend de hatiye dinê. herêmên bi Yekîtiya Sovyetê (berê). Ew bi eleqeya xwe ya li ser mijarên ilm, şerîat û fiqha îslamî û bi hostatiya xwe ji bilî zimanê dayikê yê kurdî Erebî, Tirkî, Farisî û Frensî, ji bilî zanîna zimanê Îngilîzî û Rûsî, wek karmendê çandê hat tayînkirin. Li Mehabadê gava yekem dibistana li bajêr hat vekirin û li wir xelkê teşwîq kir ku hînî zanist û hunerê bibin û li hember zulm û neheqiyê rûbirû bibin.Kurd bi tundî li dijî eşîrtiyê derketin û bi dilnizmî û xemsariya xwe ya ji bo feqîran dihat naskirin. bandora mezin ya kesayetiya Hakim Mihemed di nav çînên curbicur ên gelê Kurd de nîşan dide, ew di bin bandora ramanên demokratîk û niştimanperwerî de maye, di salên sî yên sedsala borî de, ew tevlî Partiya Xweibon ku di sala 1927an de hatiye damezrandin, di sala 1942an de. Komela Beis a Kurdistanê hat damezrandin û navenda wê li Mehabadê bû, paşê navê wê di sala 1945an de bû Partiya Demokrat a Kurdistanê û bi serokatiya Qazî Mihemed û bernameya wê jî bidestxistina azadiya Îranê, otonomiya Kurdistanê di nav sînorên Îranê de bû. û biratiya bi gelê Azerbaycanê û hemû kêmnetewên ne Fars re û berbelavbûna wê partiyê li herêmê û komên curbicur ên Kurdan tê de bû, Qazî Mihemed ji rewşa lawaz a hukûmeta Tehranê û hebûna hêzên Sovyetê di Îranê de bi kar anî. herêmê, di 22ê Çile de were ragihandin 1946 Damezrandina komara Mahabadê an jî Komara Demokratîk a Kurdistanê bi wesfa kurdî hat damezrandin û wek serokê wê hat hilbijartin û ji bo çekdarkirin û perwerdekirina hêzên partiya xwe pişta xwe bi Sovyetê girt. komara wî wek desthilateke otonom ji hikûmeta navendî re, lê hikûmeta Îranê di Kanûna Pêşîn 1946an de bi şandina kampanyayeke leşkerî (piştî vekişîna hêzên Sovyetê ji Îranê) bersiv da û piştî hatina hêzên Îranê bo Mehabadê, bi ser ket û Komara Kurdî ji nav bir. Serkirdeyên Hizba Demokrata Kurdistana Îranê li şaredariya bajêr, fermandeyê wan hêzan, Humayun, ji wan çekên ku ji Yekîtiya Sovyetê wergirtine, ji wan xwestine, wan jî bersiv dane ku ew çek hatine belavkirin û lîsta navên wan hatine şewitandin û Qazî. Mihemed berpirsiyariya vî karî tenê xistiye ser milên xwe, dadgehkirina leşkerî ya “Qadî Mihemed” di 23’ê Çileya 1947’an de li Meydana Jargrayê di sibeha sibehê de, li heman meydana ku Komarê lê hatibû ragihandin, bi îdamê hat mehkûmkirin. pêşî ji bo Barzanî wesiyet danîn Ji bo parastina ala welatê Kurdistanê.
قازی محەممەد (لەدایکبووی ١ی ئایاری ١٨٩٣[١] – مردووی ٣١ی ئازاری ١٩٤٧) دادوەری کورد و سەرۆکی کۆماری کوردستان بوو. ئەو یەکێک لە کەسایەتییە بەناوبانگەکانی ناوچەی موکریان بوو کە لە ساڵی ١٩٤٦ بە ھاوکاری چەند کەسێکی دیکە وڵاتێکی سەربەخۆیان لە شاری مەھاباد دامەزراند. دوای ڕووخانی کۆمار لە ساڵی ١٩٤٧دا قازی لەگەڵ ھاوڕێکانی لەلایەن حکوومەتی پەھلەوی لە مەیدانی چوارچرای شاری مەھاباد لە سێدارە درا.
قازی محەممەد، کوڕی قازی عەلی، لە بنەماڵەیەک لەدایکبووە کە ناوبانگی لە شاری مەھاباد بۆ چوار سەدە پێشتر دەگەڕێتەوە. ئەوان نەک تەنیا لەلای خەڵک بەڵکوو لەلایەن دەسەڵاتداران و بەرپرسانی حکوومەتیش، جێگەی ڕێز و پێزانین بوون. ھەر بە بنەماڵە زانا و ئازادیخواز و نیشتمانپەروەر بوون. لە جەنگی یەکەمی جیھانیدا پیاوی وەک میرزا فەتاحی قازییان لە بەرەنگاریی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ڕووسەکان لێ شەھید بوو، کوڕە لاوەکانیشی (سالار و محەممەد) بە دیل گیران و بۆ شوێنە دوورەکانی ڕووسیای ئەو کات بەڕێ کران و تا شۆڕشی تشرینی یەکەم ھەر لە دیلیدا بوون.
قازی عەلی باوکی، لە ١٩٣٠ لە مەھاباد ڕێکخراوێکی کوردی بە ناوی بزووتنەوەی محەممەد پێک ھێنا. ناوبراو لەگەڵ جووڵانەوەی شێخ محەممەد خیابانی لە تەورێز پێوەندی ھەبوو، تا ساڵی ١٩٣٤یش کە مرد لەسەر ئەو کارە بەردەوام بووە.
قازی عەلی، دوو کوڕی ھەبووە، یەکیان ئەبوالقاسم قازی (ناسراو بە سەدری قازی) بووە کە دوو دەورە لەلایەن خەڵکەوە کراوەتە نوێنەری پەڕلەمان و جێبڕوا و کاریگەرێتی تایبەتی ھەبووە. دوای تەواوبوونی کاری پەڕلەمان لەسەر ڕاسپاردەی باوکی، بۆ ڕاپەڕاندنی کارە سیاسییەکان و یاریدانی خەڵک ھەر لە تاران مابۆوە.
قازی محەممەدیش کە ساڵی ١٨٩٣ی زایینی لەو بنەماڵە دا لەدایک بووە. قازی محەممەد لە منداڵی و لاوی دا زۆر خولیای زانست و فێربوونی زمانە بیانییەکان بووە و جگە لە عەرەبی و فارسی، لەگەڵ زمانی فەرەنسی و ئینگلیزی و ئێسپێرانتۆ و تا ڕادەیەکیش ڕووسی ئاشنایەتی کردووە. قازی محەممەد زۆری حەز بە تێکەڵاوی لەگەڵ کەسایەتییە گەورەکان، کوردانی نیشتمانپەروەر و سەرۆک عەشیرەتەکان ھەبووە.