13/01/2026
Jan II Zamoyski w czasie potopu. (🇬🇧👇)
👉 Rola trzeciego ordynata nie sprowadziła się wyłącznie do obrony twierdzy przed Szwedami. Ustalenie prawdziwego zakresu działalności politycznej i wojskowej Jana Zamoyskiego wymaga wielu intensywnych poszukiwań archiwalnych.
👉 Zacząć je należy od korespondencji z Janem Kazimierzem, gdzie jasno uwidacznia się szeroki zakres działań prowadzonych przez trzeciego ordynata zwłaszcza właśnie w czasach nawały szwedzkiej.
👉 Choć nie walczył bezpośrednio w polu, to jednak służył on królowi ogromnymi prywatnymi zasobami pieniężnymi, ludzkimi oraz swoimi umiejętnościami dyplomatycznymi.
👉 Zajmował się zatem organizacją finansów dla monarchy pozyskiwanych ze swoich dóbr prywatnych, ale również ze sreber kościelnych, na co uzyskano specjalną zgodę Stolicy Apostolskiej. Zasoby te były przechowywane na zamku w Zamościu.
👉 Zamoyski zajmował się też rekrutacją wojsk, zwłaszcza cudzoziemskiego autoramentu, co bezpośrednio wynikało z pełnionej przez niego funkcji oraz ich wyposażeniem i opłaceniem.
👉 Zaopatrywał króla w odpowiedniej wielkości działa.
👉 Z zachowanych listów wynika też, że trzeci ordynat był zaangażowany w negocjacje z Rakoczym, mające prawdopodobnie doprowadzić do odciągnięcia go od króla szwedzkiego. Więcej w listach króla Jana Kazimierza do Jana Zamoyskiego (link w komentarzu).
🇬🇧 The role of the third ordynat was not limited solely to the defence of the fortress against the Swedes. Determining the true scope of Jan Zamoyski’s political and military activities requires extensive and intensive archival research.
One should begin with his correspondence with King John II Casimir, which clearly reveals the broad range of actions undertaken by the third ordynat, particularly during the Swedish onslaught. Although he did not fight directly on the battlefield, he served the King with his vast private financial and human resources, as well as his diplomatic skills.
Consequently, he managed the organization of finances for the monarch, sourced from his private estates and also from church silver, for which special permission was obtained from the Holy See. These resources were stored at the Zamość Castle.
Zamoyski was also involved in the recruitment of troops—especially those of the foreign-style troops—which stemmed directly from his office, as well as their equipment and payment. He also provided the King with a significant number of cannons.
Furthermore, surviving letters indicate that the third ordynat was engaged in negotiations with Rakoczy, likely aimed at distancing him from the Swedish King. More information can be found in King John II Casimir’s letters to Jan Zamoyski (link in the comment).
Ilustracja/picture: Pieczęć królewska na jednym z listów do Jana Zamoyskiego /The royal seal on one of the letters to Jan Zamoyski. (źródło: AGAD AZ)
