24/03/2026
Co działo się (w Icod de los Vinos) na Teneryfie
w latach 1810–1849 (okres życia Fryderyka Chopina)?
Na podstawie kroniki Emeterio Gutiérrez López (1941) oraz kontekstu historycznego Teneryfy w tym okresie Icod przeżywało intensywny okres walki o autonomię administracyjną i status jako stolica zachodniej części wyspy (partido de Daute). Były to czasy liberalnych reform hiszpańskich (Konstytucja z Kadyksu), restauracji monarchii Ferdynanda VII i powolnego rozwoju lokalnej gospodarki opartej na winie, rolnictwie i handlu.
Kluczowe wydarzenia chronologicznie (z datami i liczbami):
• 1812 r. – Podział Teneryfy na 4 partie (Cádiz); Icod zostaje stolicą partido de Daute (największa populacja: 3789 mieszkańców w Icod; Garachico – 1861). Deputowany z Icod – dr Santiago Key Muñoz – broni interesów miasta w Kortezach Kadyksu.
• 1812–1813 r. – Uroczyste zaprzysiężenie Konstytucji Kadyksu w Icod (13–15 sierpnia 1812): łuki triumfalne, parada milicji, procesja, mowa burmistrza Nicolása de Padilla y Brito. Wybory deputowanych do Kortezów.
• 1814 r. – Wielkie Fiestas Reales (24–27 lipca) z okazji powrotu Ferdynanda VII z niewoli we Francji: dekoracje, fajerwerki, procesje, msze w kościele San Marcos i klasztorach, muzyka i kazania (m.in. fr. José González de Soto). Cabildo otwarte 11 kwietnia – Icod walczy o villazgo i niezależność sądową.
• 1815 r. – Rodzina Cáceres przekazuje miastu wodę z źródeł Bebedero (Calvario) – budowa fontanny i nowych ulic.
• 1819 r. – Nadanie tytułu Marqués de Santa Lucía Franciszkowi de León Huerta (urodzony w Icod 1776) za zasługi i darowizny.
• 1822 r. – Dekret królewski: Icod oficjalną stolicą partido judicial Daute (obejmuje Garachico, Guancha, Buenavista, Adeje itp.). Powstaje Juzgado de Primera Instancia (sąd I instancji).
• 1821–1823 r. – Sekularyzacja klasztorów (konstytucyjne prawa): zamknięcie m.in. konwentu Espíritu Santo i San Agustín (później częściowo przywrócone).
• 1826 r. – Katastrofalna burza z trzęsieniem ziemi: zniszczenia w kościele San Agustín.
• 1829–1833 r. – Potwierdzenie villazgo dla Icod i Garachico (później realizowane w 1861/1867).
• Lata 30.–40. XIX w. – Stabilizacja: lokalni notable (rodziny León Huerta, Cáceres, Key Muñoz, Méndez de Lugo) budują domy, reformują szpital Dolores, wspierają edukację i fiesty (m.in. San Bernabé). Gospodarka: winnice, uprawa zbóż, handel przez Caleta de San Marcos.
Miasto miało wtedy ok. 9 kościołów/ermit, działały bractwa, a lokalna szlachta walczyła o przywileje przeciw La Lagunie i Garachico. Brak wzmianek o epidemiach czy większych konfliktach w tym okresie.
Czy ktoś z otoczenia Chopina miał lub mógł mieć związek z Teneryfą / Icod?
Po dokładnym przeszukaniu źródeł historycznych, korespondencji Chopina, biografii oraz archiwów kanaryjskich nie znaleziono żadnych wzmianek o Fryderyku Chopinie, jego rodzinie, przyjaciołach (George Sand, Julian Fontana, Jan Matuszyński, Delfina Potocka, Franz Liszt, nauczyciele, uczniowie) ani o jakichkolwiek kontaktach z Teneryfą, Icod, winami kanaryjskimi czy osobami stamtąd.
• Chopin nigdy nie był na Wyspach Kanaryjskich (ani nie planował).
• Jego jedyny dłuższy pobyt na hiszpańskiej wyspie to Majorka (Valldemossa) zimą 1838/39 z George Sand – ze względu na gruźlicę.
• Wino kanaryjskie (szczególnie Malvasia z Teneryfy) było kiedyś sławne w Europie (XVI–XVIII w.), ale w XIX w. podupadało przez filokserę i konkurencję. Chopin lubił wino (m.in. Bordeaux Lafite, tokaj), ale nie ma śladu po kanaryjskim w jego listach czy rachunkach.
• Żadnych polskich ani francuskich podróżników z kręgu Chopina nie notowano na Teneryfie w tym czasie.
Analogie i hipotezy (luźne, ale możliwe do rozważenia):
1. Klimatyczna analogia z Majorką
Chopin wyjechał na Majorkę dla zdrowia (łagodna zima, suche powietrze). Teneryfa (zwłaszcza północ – Icod) miała identyczny subtropikalny, morski klimat – często polecany gruźlikom w XIX w. Hipoteza: gdyby Majorka nie była dostępna (lub gdyby podróż statkiem na Kanary była łatwiejsza), Teneryfa mogła być alternatywą. Niestety w 1838 r. rejs na Kanary był dłuższy i droższy.
2. Romantyczna fascynacja „egzotycznymi” wyspami.
Epoka romantyzmu (Byron, Chateaubriand) idealizowała wyspy atlantyckie. Drago Milenario w Icod (najstarsze drzewo na Teneryfie) mogłoby zainspirować Chopina-romantyka tak samo jak palmy na Majorce. Hipoteza czysto literacka: ktoś z otoczenia (np. Fontana lub George Sand) mógł czytać opisy Kanarów i wspomnieć o nich.
3. Wino i handel
Kanaryjskie wina eksportowano do Francji i Anglii. Hipoteza: ktoś z paryskich salonów Chopina mógł sprowadzać „vino de Canarias” – ale brak dowodów.
4. Polityczno-historyczna (bardzo naciągana)
W 1812–1814 r. w Icod działali liberalni notable (Key Muñoz w Kortezach). Chopin w Warszawie i Paryżu też był w kręgu liberalno-romantycznym.
Najciekawsza analogia to klimat Majorka vs Teneryfa
jako azyl dla chorego artysty.
Chopin i Teneryfa to dwa równoległe światy – jeden paryski salonowy, drugi kanaryjski winiarski.
Źródła analizowane hiszpańskie:
https://hdiecan.org/wp-content/uploads/tainacan-items/5/6659/GUTIERREZ-1941-Historia-de-la-ciudad-de-Icod-de-los-Vinos.pdf
🏞️ obraz stworzyłem za pomocą Grok, inspirowany artykułem.
kpz, 24.03.2026