13/07/2026
๐ดKiedy Owidiusz pisaล, ลผe โciaลa zmieniajฤ
siฤ w nowe ksztaลtyโ, nie przypuszczaล zapewne, ลผe jego poemat stanie siฤ przez stulecia najwiฤkszym magazynem obrazรณw zachodniej sztuki. โMetamorfozyโ to ลwiat w nieustannym ruchu: bรณg staje siฤ bykiem, dziewczyna drzewem, czลowiek โ potworem o gลowie zwierzฤcia. Granica miฤdzy naturฤ
a kulturฤ
, miฤdzy instynktem a rozumem, zostaje w tych mitach celowo zatarta.
๐ดZwierzฤ nie jest tu tลem. To ono nosi w sobie pragnienie (byk-Jowisz), grozฤ (orzeล porywajฤ
cy Ganimedesa), karฤ (jelenie rogi Akteona) czy samฤ
ลmierฤ zaklฤtฤ
w spojrzeniu (wฤลผe Meduzy). Artyลci od renesansu po symbolizm odczytywali te przemiany jako pretekst do rozmowy o tym, co w czลowieku najbardziej ludzkie โ o poลผฤ
daniu, przemocy, wstydzie i tฤsknocie. Fauna Owidiusza jest lustrem, w ktรณrym bogowie i ลmiertelnicy oglฤ
dajฤ
swojฤ
drugฤ
, dzikฤ
naturฤ. Wybrane tu dzieลa nie sฤ
ilustracjami mitรณw โ sฤ
pytaniami o granice czลowieczeลstwa.
๐ ๐ฅ๐ฒ๐บ๐ฏ๐ฟ๐ฎ๐ป๐ฑ๐, โ๐ฃ๐ผ๐ฟ๐๐ฎ๐ป๐ถ๐ฒ ๐๐๐ฟ๐ผ๐ฝ๐โ (๐ญ๐ฒ๐ฏ๐ฎ); J. Paul Getty Museum, Los Angeles
Jowisz pod postaciฤ
biaลego byka unosi fenickฤ
ksiฤลผniczkฤ ku wodzie, podczas gdy jej towarzyszki zastygajฤ
na brzegu w geลcie przeraลผenia. Rembrandt przenosi mit w wilgotny, zmierzchajฤ
cy pejzaลผ z portem i statkiem โ porwanie rozgrywa siฤ nie jako triumf, lecz jako nagลa, niepokojฤ
ca strata poลrรณd codziennoลci. Gdy bรณg przybiera postaฤ zwierzฤcia, by posiฤ
ลฤ czลowieka โ czy poลผฤ
danie jest jeszcze uczuciem ludzkim, czy juลผ czysto zwierzฤcym instynktem?
๐๐๐ฒ๐ฑ๐ฎ ๐ ล๐ฎ๐ฏฤ๐ฑ๐๐ถ๐ฒ๐บ โ ๐ด๐ผ๐ฏ๐ฒ๐น๐ถ๐ป ๐ณ๐น๐ฎ๐บ๐ฎ๐ป๐ฑ๐๐ธ๐ถ (๐ผ๐ธ. ๐ญ๐ฒ๐ฒ๐ฌโ๐ญ๐ฒ๐ด๐ฌ); Packwood House (National Trust), Warwickshire
Zeus, przemieniony w ลabฤdzia, zbliลผa siฤ do Ledy nad brzegiem wody, wลrรณd bujnej roลlinnoลci i ptactwa. W tej tkanej wersji mitu postacie sฤ
odziane, a scena uwiedzenia zostaje wtopiona w spokojny, dekoracyjny pejzaลผ โ zmysลowe napiฤcie ustฤpuje miejsca wraลผeniu baลniowej, niemal sielankowej sceny. Splot weลny i jedwabiu zamienia dramat przemiany w harmonijnฤ
, ozdobnฤ
opowieลฤ.
Jak daleko siฤga zgoda i ลwiadomoลฤ czลowieka, gdy druga strona kryje siฤ pod niewinnฤ
, zwierzฤcฤ
maskฤ
?
๐๐๐ฎ๐ฟ๐ฎ๐๐ฎ๐ด๐ด๐ถ๐ผ, โ๐ ๐ฒ๐ฑ๐๐๐ฎ" (๐ผ๐ธ. ๐ญ๐ฑ๐ต๐ณโ๐ญ๐ฑ๐ต๐ด), Galleria degli Uffizi, Florencja
Meduza to Gorgona, ktรณrej spojrzenie zamieniaลo ludzi w kamieล; zabiล jฤ
Perseusz, odcinajฤ
c jej gลowฤ. Caravaggio przedstawiล jฤ
na wypukลej tarczy, tworzฤ
c iluzjฤ prawdziwego, odciฤtego oblicza โ w chwili tuลผ po ลciฤciu, gdy twarz zastyga w grozie, wฤลผe wciฤ
ลผ siฤ wijฤ
, a z szyi tryska krew. Meduza byลa niegdyล piฤknฤ
kobietฤ
, zamienionฤ
w potwora nie z wลasnej winy. Gdzie wiฤc leลผy granica miฤdzy potworem a ofiarฤ
โ i czy โnieludzki" wyglฤ
d naprawdฤ czyni kogoล nieludzkim?
๐๐๐ธ๐๐ฒ๐ผ๐ป ๐ฟ๐ผ๐๐๐๐ฎ๐ฟ๐ฝ๐๐๐ฎ๐ป๐ ๐ฝ๐ฟ๐๐ฒ๐ ๐ล๐ฎ๐๐ป๐ฒ ๐ฝ๐๐, ๐ฟ๐๐ฐ๐ถ๐ป๐ฎ ๐ ๐ฐ๐๐ธ๐น๐ ๐ ๐ฒ๐๐ฎ๐บ๐ผ๐ฟ๐ณ๐ผ๐ ; Rujsmuseum, Amsterdam
Rycina z owidiaลskiego cyklu pokazuje finaล mitu: myลliwy Akteon, ukarany za przypadkowe ujrzenie kฤ
piฤ
cej siฤ Diany, przemieniony w jelenia zostaje rozszarpany przez wลasne psy. Ubrani jeลบdลบcy w tle prowadzฤ
polowanie, nieลwiadomi, kim jest ofiara. Czy w chwili, gdy ludzki umysล zostaje zamkniฤty w zwierzฤcym ciele, pozostaje siฤ jeszcze sobฤ
โ i czy kara moลผe byฤ wiฤksza niลผ wina spojrzenia?
๐๐๐ผ๐ฟ๐ฟ๐ฒ๐ด๐ด๐ถ๐ผ, โ๐ฃ๐ผ๐ฟ๐๐ฎ๐ป๐ถ๐ฒ ๐๐ฎ๐ป๐ถ๐บ๐ฒ๐ฑ๐ฒ๐๐ฎโ (๐ผ๐ธ. ๐ญ๐ฑ๐ฏ๐ญโ๐ญ๐ฑ๐ฏ๐ฎ) Kunsthistorisches Museum, Wiedeล
Zeus w postaci orลa unosi ku niebu okrytego rรณลผowฤ
draperiฤ
chลopca, a w dole szczeka bezsilny pies. Correggio przedstawia porwanie jako lekki, niemal taneczny wzlot, w ktรณrym zachwyt miesza siฤ z niepokojem. Czy boskie wyrรณลผnienie i porwanie przez zwierzฤ to zaszczyt, czy odebranie czลowiekowi wolnoลci โ gdzie koลczy siฤ ลaska, a zaczyna przemoc?
๐ด๐ด๐ด ๐ญ๐ฎ๐ฝ๐ฟ๐ฎ๐๐๐ฎ๐บ๐ ๐ป๐ฎ ๐ฐ๐๐ธ๐น ๐๐ฟ๐๐ฒ๐ฐ๐ต ๐๐๐ธล๐ฎ๐ฑรณ๐ ๐ฝ๐ผ๐ฑ ๐๐๐ฝรณ๐น๐ป๐๐บ ๐๐๐๐ล๐ฒ๐บ ๐ช๐๐๐๐๐ฌ๐๐ก๐ ๐ ๐๐ก๐ลป๐๐ฅ๐๐, ๐ธ๐รณ๐ฟ๐ฒ ๐ฝ๐ผ๐ฝ๐ฟ๐ผ๐๐ฎ๐ฑ๐๐ถ ๐ฃ๐ฟ๐๐ฒ๐บ๐๐ล๐ฎ๐ ๐ล๐ผ๐๐ฎ๐ฐ๐ธ๐ถ artdone ๐น๐ฒ๐๐ป๐ถฤ
๐ฝ๐ผ๐ฑ๐ฟรณลผ ๐ฝ๐ฟ๐๐ฒ๐ ล๐๐ถ๐ฎ๐ ๐๐๐ถ๐ฒ๐ฟ๐ฤ
๐ ๐ ๐๐๐๐๐ฐ๐ฒ, ๐บ๐ถ๐๐ฎ๐ฐ๐ต ๐ถ ๐๐๐ผ๐ฏ๐ฟ๐ฎลบ๐ป๐ถ.
๐ posiadacze karnetรณw otrzymajฤ
dostฤp do nagraล przez 15 dni po zakoลczeniu cyklu; link do zakupu w komentarzu pod postem