Także nazwa grupy działaczy oraz imprez o charakterze szkoleniowym i głównie rozrywkowym, łączących zabawę z grami umysłowymi. Groteka powstała na warszawskiej Starówce 22 lutego 1975 i działała do 1989. Jej istnienie zaowocowało setkami narad i szkoleń (w tym ogólnokrajowych i międzynarodowych), tysiącami imprez dla młodzieży, produkcją wielkonakładowych gier, a także powstaniem Kraj
owej Rady Upowszechniania Gier. Twórca Groteki i jej filar Tadeusz Urbanowicz (1927-1991), wybitny działacz, organizator, kronikarz, teoretyk i popularyzator tak wspominał początki działalności:
„Popularność imprezy przerosła oczekiwania organizatorów. Została ona ciepło przyjęta przez prasę oraz serdecznie przez młodzież. Prosty i łatwy scenariusz zachęcał do naśladownictwa, Groteką zaczęto interesować się w całym kraju. Inicjatywę wspierały Staromiejski Dom Kultury, organizacje młodzieżowe i „Sztandar Młodych”. Ta gazeta przyjęła rolę popularyzatora Groteki. O jej popularności decydowała łatwość przystosowania do każdych warunków, taniość i niezaprzeczalny walor nowości. Gry niwelowały różnice wieku i wykształcenia, zaciekawiały i wciągały odbiorców.... .”
Groteka cieszyła się uznaniem, otrzymywała liczne wyróżnienia i nagrody, choćby ważką nagrodę Ministerstwa Kultury i Sztuki. Jej popularność wymusiła przyznanie reprezentacyjnej siedziby (warszawskie Al. Jerozolimskie) w miejscu dawnych kawiarni „Uśmiech”, „Piosenka” i restauracji „Kaprys”. Tam też powstały kluby poszczególnych gier (Go, Otello, szachy heksagonalne, Reversi, rozrywki umysłowe) skupiające w końcu 1981 roku niemal 1200 członków. Filie Groteki działały w Gdańsku, Zamościu, Wałbrzychu, Leżajsku, Wrocławiu, Poznaniu, Koszalinie, Świdnicy, Kielcach i innych miastach w kraju i za granicą. Czołowymi działaczami Groteki byli (obok Tadeusza Urbanowicza): Jacek Ciesielski, Cezary Domińczak, Adam Empacher, Artur Górski-Motyl, Zbigniew Kosim, Marek Maćkowiak, Tadeusz Margul, Krzysztof Oleszczyk, Wojciech Pijanowski, Tadeusz Polański, Alicja Rataj i Marek Wróblewski. Jedną z najbardziej znaczących filii Groteki była działająca od końca lat 70- tych po 1987 rok Groteka z SDK ul.Jana Brożka 18 na Warszawskiej Woli. Aktywistami byli m.in.: Marcin Guzek, Artur Górski-Motyl, Marek Krysiński, Piotr Pietruszkiewicz, Radosław Plutecki i Bartłomiej Rychlewski. W latach 90’ Jacek Ciesielski prowadził Grotekę w Pałacu Młodzieży PKiN. Rolę Groteki kontynuuje powstałe w 1992 z inicjatywy Cezarego Domińczaka Towarzystwo Miłośników Gier Umysłowych oraz ustanowiona z inicjatywy działaczy w 2014 roku Fundacja Groteka. Z Archiwum Groteki
"Kiedy nuda gnębi człeka to lekarstwem jest Groteka"
"Groteka, to jedna z ciekawszych form pracy kulturalno-wychowawczej, która może być organizowana w klubach i ośrodkach kultury. Głównym celem jest uaktywnienie młodzieży, poprzez wykorzystanie naturalnej skłonności do zabawy oraz stworzenie poprzez rozrywkę warunków do kształtowania procesów wychowawczych i samowychowawczych u uczestników zajęć." "Groteka Staromiejskiego Domu Kultury powstała w roku 1976. Klub miłośników gier i rozrywek stanowi kilkunastu stałych członków grupy. Uczestnicy ci biorą aktywny udział we wszelkich pracach i imprezach organizowanych przez grotekę. Rozpiętość wiekowa członków Groteki wynosi od 12 do dwudziestu kilku lat, uczestnicy są płci obojga /w rozsądnych proporcjach/, zawody i zajęcia poza grotekowe różnorodne - od hydraulika do studenta, dużo uczniów szkół wieczorowych. Jak więc widać Groteka jest rozrywką dla każdego." "Blisko 1000 imprez różnorakiej rangi, 60 tyś. osób, które spędziły przy stolikach naszej Groteki przynajmniej kilkanaście minut lub godzin - to bilans trzech ostatnich lat działalności Wolskiej Groteki SDK ul.Brożka 18 od 1982 do 1984 roku. W ten sposób GROTEKA Społecznego Domu Kultury Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej „Starówka” stała się grupą o największym bezpośrednim oddziaływaniu popularyzatorskim w kraju w zakresie upowszechniania gier. W tym czasie gościliśmy w kilkudziesięciu miejscowościach różnych regionów Polski od pojezierza Lubuskiego po mazury, od Szczecina po Bielsko-Białą. Współpracowaliśmy i współpracujemy z wieloma organizacjami i instytucjami od szczebla gminnego po ministerialny. Dzięki Grotece poznaliśmy wiele osób, które przekonawszy się do Groteki stały sie naszymi sympatykami i przyjaciółmi - umożliwiając naszą działalność na tak szeroką skalę. Nasze poczynania możliwe były dzięki aktywności wielu osób, szczególnie społecznych instruktorów naszej Groteki. Chcemy w tym miejscu uhonorować ich pracę i podziękować tym, których zaangażowanie było podstawą naszej działalności. Tadeusz Urbanowicz
Cezary Domińczak
Radek Plutecki
Marek Penszko
Anatol Lokasto
Lech Pijanowski
Małgorzata i Robert Turczyńscy,
Jacek Szymański,
Paweł Delegacz,
Paweł Orłowski,
Jerzy „Pedro” Chojecki
Marek „Docent”Krysiński
Darek Poszepczyński
Piotr Pietruszkiewicz
Marcin Guzek,
Bartek Rychlewski,
Ania Grochowina
Artur Górski-Motyl
Anna (Górska) Pszczoła
Jacek Żach
Jarek Jakimowicz
Marek Paszek
Lubomir Plutecki
i inni...
Wszyscy wymienieni i nie wymienieni laurkowicze z prawdziwą pasją opracowują i wykonują gry, prezentują je w różnych środowiskach - aby to, co dla wielu jest nowe i niezrozumiałe stało się ciekawą, wszechstronnie rozwijająca rozrywką." "Ach Groteka, Co za szał każdy by należeć chciał.
