18/06/2026
Serdecznie zapraszamy do Galerii na wystawę Ireny Nawrot "Monidła". Wystawa jest czynna do 30 czerwca.
Monidła "Ireny Nawrot"
W Galerii Gardzienice zaistniała nowa ekspozycja, nie taka zwykła wystawa... Wystawa, której osią jest przeszłość uwspółcześniona, której mocą są wizerunki innych, tak bardzo dalekich, że aż bliskich. Bez tożsamości łatwiej się na nich spogląda, na mężczyzn, kobiety, na ludzi, dla których nasza pamięć utkała nową przyszłość.
Część z nich jest zupełnie przypadkowa, odnaleziona w odmętach targu staroci, gdzie spod masywnych sylwet zegarów, w kartonowych pudłach niczym w magicznych skrzyniach złożone zostały Monidła. Nie zawsze opisane, nazwane, często anonimowe, zagubione na osi czasu, nie osadzone na żadnej mapie. Ta pani, ten pan, to dziecko, zwyczajnie i po prostu: ludzie. Pani jest ładna, uśmiecha się, widać, że była kiedyś piękną kobietą. Czy jeszcze żyje? Nie wiem. Nie wiem też kim byli Państwo z obrazka, niczym z oleodruku, ale mniej więcej widzę, jak dostojni się stali na ten moment. Niektórym wedle miary dostały się ordery, nie byle jakie, prawdziwe, również rarytasy spod targowych lad. Irena Nawrot stworzyła im nowe historie, przywdziała szaty na dzisiejszą modę. Ale są też monidła, których oczywistą urodę podkreślają szlachetne dodatki. Piękne kolczyki i futra, które prócz etoli sięgają do włosów. Jest też warkoczyk, prawdziwy, dopięty do jednej z postaci, samej zresztą Autorki tej niezwykłej ingerencji. Wśród spojrzeń, cieni i blasków spod całości zdjęć spoglądają na nas stare - nowe twarze, czasem mocno wyolbrzymione i nieregularne, które swawolnie za ręką artystki opuściły właściwe ujęcie i zajęły nowe miejsce w zupełnie innym kadrze. Uroczy dżentelmen jest już na monidle z inną damą, a inna dama pozostała na swoim ujęciu sama. Nad jej dolą łzy wylewa dziewczynka z chusteczką, ale czy aby na pewno? Wśród zgromadzonych fasadowo twarzy spogląda gdzieś w eter chłopiec, któremu ciążą szlachetne medale, takie zupełnie osobiste i niezwyczajne. Oto historia w której czas się otwiera na nowy horyzont, tak bezkresny. Poetyccy, w takiej masie tworzą niemal epopeje wzbogaconą o indywidualne historie Ireny Nawrot (to jestem ja i moja siostra, a to są moi rodzice. Gdy zaś zawiążemy z nimi nić korespondencji, i gdy nasze oczy spotkają się w połowie stanie się dla nas oczywiste, że są to też nasze historie. Mniej lub bardziej podobne i tożsame. I ten Pani, i Pani, co są w sobie zakochani, stają się dla nas kimś więcej. Ich atrybuty, detale, woale, trochę śmieszne i te na wskroś poważne staną się wysublimowaną opowieścią o współczesności.
P.S
Irena Nawrot jak sama mówi, pierwszy raz wykorzystała w swojej twórczości fotografie gotowe, tzw. Monidła, które stały się punktem do dalszej pracy i rozważań, także na temat ich funkcjonalności jako wizerunku, zbyt pięknego na tamte czasy, a zbyt kiczowatego (według wielu) na obecne.
Czy w industrialnych i schematycznych wnętrzach naszych domów jest jeszcze miejsce na pamiątkę po "przodkach"? Czy uwspółcześnione, z nowym charakterem i tożsamością odnajdą się w nich bardziej jako anonimowi goście naszej codzienności?
Nie wiem, .....ale nic nie stoi na przeszkodzie, aby się przekonać.
Irena Nawrot’s “Monidła”
A new exhibition has apeared at the Gardzienice Gallery – and it is far from an ordinary display.
This is an exhibition whose axis is the past reimagined for the present; whose strength lies in the faces of others – people who are so distant that they somehow become familiar. Stripped of their identities, they are easier to contemplate: men, women, individuals for whom our memory has woven a new future.
Some of these portraits were discovered entirely by chance in the depths of antique markets, tucked away beneath imposing clocks and hidden in cardboard boxes like treasures in enchanted chests. These monidła – hand-coloured photographic portraits – were not always labelled or named. Often anonymous, lost on the timeline of history, anchored to no map. This lady, that gentleman, this child – simply people. The lady is beautiful; she smiles. One can see that she was once a strikingly attractive woman. Is she still alive? I don't know.
Nor do I know who the distinguished couple in the picture were, looking as though they had stepped out of a sentimental print. Yet I can almost see how proudly they stood for that photograph. Some have been adorned with medals – genuine decorations, no less – rare finds rescued from beneath market stalls.
Irena Nawrot has woven new stories for them and dressed them in garments suited to contemporary tastes. Yet there are also portraits whose inherent beauty is simply enhanced by noble adornments: elegant earrings, luxurious furs reaching almost to the hair. There is even a braid – a real one – attached to one of the figures, who happens to be the artist herself, the author of this remarkable intervention.
Amid the glances, shadows and glimmers emerging from the photographs, old-new faces look back at us. Some are enlarged, distorted, irregular; they have mischievously slipped beyond the boundaries of their original images under the artist’s guiding hand and found themselves inhabiting entirely different frames. A charming gentleman now appears beside another lady, while elsewhere a woman remains alone within her portrait. A little girl clutching a handkerchief seems to weep over her fate – or; does she?
Among these assembled façade-like faces, a young boy gazes into eternity, weighed down by medals of a deeply personal and extraordinary kind. Here unfolds a story in which time opens onto a new horizon – boundless and expansive. Taken together, these poetic figures form something approaching an epic, enriched by Irena Nawrot’s own personal narratives: “This is me and my sister; these are my parents.”
And when we begin to establish a thread of correspondence with them, when our eyes meet halfway, it becomes clear that these are our stories as well – stories that are, to varying degrees, familiar, shared and recognisable.
And that lady and gentleman, clearly in love, become more than strangers. Their attributes, details and veils – some amusing, others profoundly serious – are transformed into a refined tale about contemporary life.
P.S.
As Irena Nawrot herself explains, this is the first time she has incorporated found photographs – the so-called monidła – into her artistic practice. These portraits became the starting point for further work and reflection, including questions about their original function as idealised images: perhaps too beautiful for their own era, and, in the eyes of many, too kitsch for ours.
In the industrial, standardised interiors of contemporary homes, is there still room for a keepsake of our ancestors? Or might these modernised portraits, endowed with new character and identity, find their place more readily as anonymous guests in our lives?
I don't know.
…But there is nothing to stop you finding out.
