30/12/2025
CZAT – Cyfrowe Zbiory Archiwaliów Trzemeszeńskich prezentuje dziś wyjątkowy fragment historii naszego regionu. Dzięki uprzejmości rodziny możemy pokazać nieznane szerzej fotografie i dokumenty związane z życiem dr. Czesława Gogołkiewicza i jego rodziny. Materiał pozwala nam spojrzeć na Trzemeszno i okolicę oczami ludzi, którzy tworzyli jej historię.
Chciałbym podzielić się z Państwem kilkoma fotografiami z rodzinnego albumu, który niegdyś należał do mojej cioci Bronisławy Duczmal (siostry mojej babci Jolenty), oraz – jak sądzę szerzej nieznaną w Trzemesznie – historią doktora Czesława Gogołkiewicza. Pozwolę sobie zatem na bardziej osobisty ton.
Doktor Czesław Gogołkiewicz urodził się 3 kwietnia 1907 roku w Mijanowie. Jego rodzicami byli Marcin Gogołkiewicz i Helena z d. Behnke. Rodzina Marcina wywodziła się z okolic Jarocina, jego przodkowie mieszkali tam co najmniej od początku XVIII w. Przodkowie Heleny zamieszkiwali natomiast w Lubiniu pod Trzemesznem. W jaki sposób Gogołkiewicz trafił w okolice Trzemeszna, nie umiem powiedzieć. W nasze strony trafiła również siostra Marcina – Katarzyna Gogołkiewicz, która wyszła za Józefa Mądrego z Duszna (mojego pradziadka).
Rodzina Gogołkiewiczów niedługo po urodzeniu Czesława wyprowadziła się z Mijanowa. Wiadomo, że ok. 1914 roku mieszkali już na Pomorzu, w miejscowości Tymawa. Czesław uczył się w gimnazjum w Gniewie, a następnie w Tczewie, gdzie zdał maturę. Po jej uzyskaniu rozpoczął studia medyczne na Uniwersytecie Poznańskim. Wśród jego uczelnianych kolegów był Zygmunt Taczak, bratanek gen. Stanisława Taczaka, dowódcy powstania wielkopolskiego. Podczas jednego z balów korporacji studenckiej „Roma” Zygmunt zapoznał Czesława z Aleksandrą Taczakówną, córką generała. Czesław uległ urokowi panny Taczakówny i – jak sam wspominał – zakochał się od pierwszego wejrzenia. Szczęśliwie zauroczenie okazało się obopólne.
W 1932 roku, po uzyskaniu tytułu doktora, odbył się ślub, a państwo młodzi – co zapewne zaskoczy wielu – zamieszkali w Trzemesznie przy ulicy św. Michała 35 (obecnie ul. Mickiewicza). W ten sposób córka gen. Stanisława Taczaka stała się mieszkanką naszego miasta. Pobyt w Trzemesznie trwał około dwóch lat, po czym państwo Gogołkiewiczowie przeprowadzili się do Janikowa, gdzie Czesław otrzymał posadę lekarza w cukrowni. Po kilku latach, w 1938 roku, został powołany na stanowisko lekarza wojewódzkiego w Toruniu.
Szczęśliwe życie rodzinne zakłócił wybuch wojny. Dr Gogołkiewicz brał udział w kampanii wrześniowej jako lekarz. Wraz z żoną i dziećmi udał się do punktu mobilizacyjnego w Brześciu, gdzie organizował szpital polowy. Niektóre źródła wskazują także na jego udział w pracach szpitala w Kocku. Po zakończeniu działań wojennych wrócił do Janikowa, jednak w kwietniu/maju 1940 roku został aresztowany i trafił do obozu koncentracyjnego Dachau, a następnie do Mauthausen i Gusen. W tym ostatnim obozie był zmuszony do niezwykle wyczerpujących prac w kamieniołomach.
Niespodziewanie w 1941 roku został z obozu zwolniony (powód nie jest znany). Był już wówczas praktycznie u kresu sił – ważył zaledwie 43 kilogramy. Powrócił do okupowanego kraju i zamieszkał z rodziną w Janikowie.
25 stycznia 1945 roku zgłosił się do szpitala w Inowrocławiu i został pierwszym polskim lekarzem pracującym w tej placówce – pozostali lekarze byli radzieccy i towarzyszyli Armii Czerwonej. Sprawy nie potoczyły się jednak tak, jakby sobie tego życzył dr Gogołkiewicz. Nie znam dokładnych okoliczności – wkrótce został zatrzymany i trafił do sowieckiego łagru pod Charkowem, z którego zwolniono go w sierpniu 1945 roku.
Po powrocie do Polski został dyrektorem szpitala w Sztumie (1946–1950), następnie pracował w przychodni lekarskiej PKP w Malborku, a pod koniec życia objął stanowisko dyrektora Szpitala Przeciwgruźliczego w Kołudzie Małej k. Inowrocławia.
Dr Czesław Gogołkiewicz zmarł w 1973 roku i został pochowany na cmentarzu w Malborku. Jego żona Aleksandra zmarła w 1986 roku i spoczęła w rodzinnym grobowcu. Wraz z nimi pochowany był gen. Stanisław Taczak, którego szczątki przeniesiono w 1988 roku na Cmentarz Zasłużonych Wielkopolan w Poznaniu.
Małżeństwu państwa Gogołkiewiczów urodziło się troje dzieci. Syn Czesław był znanym żeglarzem, wielokrotnym mistrzem Polski, który zginął tragicznie na Atlantyku podczas regat OSTAR-80.
Na kolejnych zdjęciach prezentujemy:
– Marcina Gogołkiewicza (w kapeluszu),
– Marcina i Helenę Gogołkiewiczów wraz z dziećmi (przypuszczalnie ok. 1909–1910),
– siostrę Marcina Gogołkiewicza, Katarzynę Mądrą z Duszna (portret starszej kobiety),
– dr. Czesława Gogołkiewicza, Aleksandrę Taczak-Gogołkiewicz oraz wywodzącego się z Lubinia ks. Joachima Behnke (kuzyna Czesława Gogołkiewicza),
– rodzinę dr. Gogołkiewicza przy stole,
– Aleksandrę Taczak-Gogołkiewicz wraz z jednym z synów na pomoście nad jeziorem (Janikowo?),
– dr. Gogołkiewicza wraz z żoną podczas odwiedzin u swojej kuzynki Jolenty w Trzemesznie (1960; fotografia zbiorowa),
– państwa Gogołkiewiczów przed fontanną w Lidzbarku,
– zdjęcie legitymacyjne Aleksandry Taczak-Gogołkiewicz
oraz kilka przedwojennych wycinków prasowych związanych z życiem dr. Czesława Gogołkiewicza.
Pozdrawiamy serdecznie,
CZAT Cyfrowe Zbiory Archiwaliów Trzemeszeńskich
Obserwujący
wśród fanów
Zespół Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych w Trzemesznie
CZAT - Cyfrowe Zbiory Archiwaliów Trzemeszeńskich
