10/08/2026
Czym jest SRMD?
SRMD to bezpłatne narzędzie przesiewowe przeznaczone dla dzieci od 6. miesiąca do 6. roku życia.
SRMD nie rozpoznaje autyzmu, ADHD, niepełnosprawności intelektualnej ani innych zaburzeń, a także nie zastępuje diagnozy psychologicznej, pedagogicznej czy medycznej. Pomaga natomiast przyjrzeć się temu, jak dziecko aktualnie funkcjonuje, co już potrafi, jakie ma zasoby, w których obszarach pojawiają się trudności oraz jakiego wsparcia może potrzebować.
Rodzic również może wykonać screening.
To ważna informacja o której nadal nie wszyscy wiedzą. SRMD jest dostępny bezpłatnie online również dla rodziców i opiekunów, a skorzystanie ze ścieżki przeznaczonej dla rodziców nie wymaga zakładania konta.
Jeżeli więc jesteś rodzicem i od pewnego czasu coś zwraca Twoją uwagę – na przykład rozwój mowy i komunikacji, zabawa, kontakt z innymi, samodzielność czy sposób radzenia sobie w codziennych sytuacjach – ale nie wiesz, czy wynika to z indywidualnego tempa rozwoju, czy warto już porozmawiać ze specjalistą, możesz zacząć od uporządkowania własnych obserwacji.
Screening nie zastąpi konsultacji, kiedy jest ona potrzebna, ale może pomóc lepiej się do niej przygotować.
A jeśli pracujesz z dzieckiem?
Jeżeli jesteś nauczycielem, pedagogiem, specjalistą albo pracujesz z małymi dziećmi w żłobku i coś zaczyna zwracać Twoją uwagę, nie musisz rozpoczynać rozmowy z rodzicem od słów: „proszę iść z dzieckiem do poradni”.
Warto najpierw przyjrzeć się temu, kiedy pojawia się trudność, jak często występuje, w jakich sytuacjach dziecko radzi sobie lepiej, co mu wtedy pomaga, czego potrzebuje oraz jakie działania zostały już podjęte.
SRMD może pomóc uporządkować taką obserwację i oprzeć rozmowę z rodzicem na konkretach, a nie wyłącznie na intuicji czy porównywaniu dziecka z grupą. Dzięki temu rozmowa może dotyczyć tego, co rzeczywiście obserwujemy w codziennym funkcjonowaniu dziecka, zamiast przypuszczeń dotyczących przyczyn jego zachowania czy możliwego rozpoznania.
Co otrzymujemy po wykonaniu SRMD?
Otrzymujemy profil funkcjonowania dziecka, który pomaga dostrzec jego mocne strony i obszary wymagające większej uwagi, a także określić proponowany poziom potrzebnego wsparcia – od 0 do 3.
W praktyce pomaga to odpowiedzieć na pytanie, czy na tym etapie wystarczające będzie dalsze wspieranie rozwoju i monitorowanie, czy potrzebne są bardziej ukierunkowane działania, pogłębiona ocena albo specjalistyczne wsparcie.
Poziom wsparcia jest istotną wskazówką, która może pomóc zaplanować dalsze działania. Dzięki temu wynik screeningu nie kończy się jedynie informacją, że w określonym obszarze pojawia się trudność, ale pomaga zastanowić się, jaki powinien być kolejny krok.
ICF, czyli nie tylko to, „czego dziecko nie potrafi”
SRMD jest osadzony w podejściu funkcjonalnym odnoszącym się do ICF, czyli Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia.
Jest to bardzo ważna zmiana perspektywy, ponieważ nie opisujemy dziecka wyłącznie przez jego deficyty, lecz przyglądamy się także jego aktywności i uczestnictwu, możliwościom i zasobom oraz temu, co w jego środowisku stanowi barierę, a co jest ułatwieniem.
Najprościej pokazać to na przykładzie.
Zamiast pisać w opinii:
„Michał jest niegrzeczny i nie potrafi pracować w grupie”.
Językiem funkcjonalnym opiszemy:
„Podczas aktywności grupowych Michał ma trudność z utrzymaniem uczestnictwa przez czas przewidziany na wykonanie zadania. Łatwiej angażuje się w aktywność, gdy otrzymuje krótkie instrukcje kierowane bezpośrednio do niego, ma możliwość wcześniejszego zaobserwowania sposobu wykonania zadania oraz może skorzystać z dodatkowego wsparcia osoby dorosłej”.
Pierwsze zdanie ocenia dziecko, ale niewiele mówi o tym, co właściwie się dzieje, podczas gdy drugie pokazuje konkretną sytuację, obserwowaną trudność oraz warunki w których dziecko funkcjonuje lepiej.
Jeszcze jeden przykład.
Zamiast:
„Zosia nie słucha poleceń, jest uparta i często odmawia współpracy”.
Językiem funkcjonalnym opiszemy:
„Zosia ma trudność z rozpoczęciem działania po otrzymaniu polecenia, szczególnie w sytuacjach wymagających przerwania preferowanej aktywności i przejścia do nowego zadania. Łatwiej podejmuje współpracę, gdy zmiana jest wcześniej zapowiedziana, otrzymuje krótką i jednoznaczną instrukcję oraz ma czas na zakończenie rozpoczętej aktywności”.
Również w tym przypadku nie przypisujemy dziecku cechy – „jest uparta” – lecz opisujemy konkretną sytuację, obserwowane zachowanie, warunki jego występowania oraz ułatwienia, które zwiększają możliwość uczestnictwa dziecka.
Czy taki screening może przydać się w poradni?
Tak, jako materiał uzupełniający.
Wynik SRMD może uporządkować informacje o tym, jak dziecko funkcjonuje w swoim naturalnym środowisku (w domu, żłobku czy przedszkolu) dzięki czemu może stanowić wartościowy materiał podczas dalszej konsultacji czy procesu diagnostycznego.
A co zmienia się od 1 września?
To właśnie dlatego warto mówić teraz o funkcjonalnym opisywaniu dziecka.
Rozporządzenie Ministra Edukacji z 2 marca 2026 r. przewiduje, że od 1 września 2026 r., w postępowaniu poprzedzającym wydanie określonych orzeczeń i opinii, zespół orzekający publicznej poradni będzie przeprowadzał ocenę funkcjonowania dziecka lub ucznia.
Uwzględniane będą m.in. jego indywidualne możliwości psychofizyczne, aktywność i uczestnictwo, a także bariery i ułatwienia występujące w środowisku. Zmiana ta pokazuje, jak istotna staje się umiejętność opisania nie tylko tego, jaką trudność ma dziecko, lecz również tego, jak wpływa ona na jego codzienne funkcjonowanie i czego dziecko potrzebuje.
Screening to nie opinia placówki. To dwa różne dokumenty, które służą różnym celom.
SRMD nie zastępuje opinii o funkcjonowaniu dziecka, może jednak dostarczyć uporządkowanych obserwacji, które później pomagają przygotować znacznie bardziej użyteczny opis.
Zamiast pisać jedynie:
„nie koncentruje się”, „nie współpracuje”, „jest wycofany”
warto wskazać, w jakich sytuacjach pojawia się trudność, jak wpływa na uczestnictwo dziecka, co ją nasila, co pomaga oraz jakie działania zostały już zastosowane i jakie przyniosły efekty.
Jeżeli w toku postępowania przewodniczący zespołu orzekającego zwróci się do dyrektora przedszkola, szkoły, ośrodka lub placówki o opinię o funkcjonowaniu dziecka lub ucznia, opinia powinna zostać wydana w ciągu 10 dni od otrzymania przez dyrektora tej prośby.
Co istotne, taka opinia ma obejmować m.in. trudności dziecka, jego mocne strony i uzdolnienia, podejmowane działania, formy i zakres udzielonej pomocy, okres jej udzielania, efekty oraz wnioski dotyczące dalszej pracy.
W praktyce 10 dni to niewiele czasu na zebranie rzetelnych informacji o funkcjonowaniu dziecka, dlatego systematyczna obserwacja i zapisywanie nie tylko trudności, ale również sytuacji, w których one występują, zastosowanych ułatwień oraz efektów podejmowanych działań może później znacznie ułatwić przygotowanie wartościowej opinii.
Jeżeli jesteś rodzicem i coś zwraca Twoją uwagę, możesz zacząć od uporządkowania własnych obserwacji.
Jeżeli pracujesz z dzieckiem w żłobku lub przedszkolu, zbieraj konkretne obserwacje: kiedy pojawia się trudność, w jakich warunkach dziecko radzi sobie lepiej, co mu pomaga i jak reaguje na zastosowane wsparcie. To znacznie więcej mówi o dziecku niż samo stwierdzenie, że „nie współpracuje” czy „odstaje od grupy”.
Jeżeli natomiast jesteś nauczycielem, pedagogiem lub specjalistą, warto znać SRMD również dlatego, że pomaga rozwijać sposób patrzenia na dziecko, który nie zatrzymuje się na deficycie, lecz uwzględnia funkcjonowanie, uczestnictwo, zasoby, bariery, ułatwienia oraz rzeczywistą potrzebę wsparcia.
SRMD jest dostępny bezpłatnie online na rządowym Portalu Wsparcia Edukacyjno-Specjalistycznego. Dla rodziców dostępna jest ścieżka niewymagająca zakładania konta.
Jeśli ten post okazał się dla Ciebie pomocny, zostaw po sobie reakcję albo puść go dalej w świat. Być może trafi do rodzica, nauczyciela, opiekuna czy specjalisty, któremu właśnie teraz przyda się ta wiedza 🍀
