26/06/2026
WIELKI SUKCES RESTYTUCYJNY - TYM RAZEM NIE DZIEŁA MALARSKIE ALE JEDNAK!
W czerwcu 2026 roku Polska odzyskała z Niemiec kilka cennych dóbr kultury utraconych w czasie II wojny światowej. Wśród nich największe znaczenie mają fragment średniowiecznego rękopisu z hymnem „Gaude Mater Polonia” oraz pierścień przypisywany królowi Zygmuntowi I Staremu. Zabytki zostały oficjalnie przekazane podczas Forum Polsko-Niemieckiego w Berlinie w ramach współpracy restytucyjnej obu państw.
Rękopis „Gaude Mater Polonia”
Jest to sześć pergaminowych kart pochodzących z XIV wieku (prawdopodobnie z drugiej lub trzeciej ćwierci stulecia), będących fragmentem późnośredniowiecznego kodeksu liturgicznego. Zawierają tekst hymnu „Gaude Mater Polonia” („Raduj się, Matko Polsko”), jego zapis muzyczny oraz fragment innego średniowiecznego hymnu liturgicznego „Gratuletur ecclesia”, znanego wcześniej jedynie z późniejszych odpisów.
Znaczenie tego znaleziska jest wyjątkowe, ponieważ może to być najstarszy zachowany przekaz zarówno tekstu, jak i melodii „Gaude Mater Polonia”. Hymn został napisany w XIII wieku przez Wincentego z Kielczy ku czci Stanisława ze Szczepanowa i przez stulecia należał do najważniejszych utworów religijnych oraz patriotycznych w Polsce.
Na dwóch kartach zachowały się pieczęcie przedwojennej Biblioteki Seminaryjnej w Płocku, co pozwoliło ustalić ich pochodzenie. Rękopis został wywieziony przez Niemców po zajęciu Polski w 1939 roku, a w 2023 roku został zidentyfikowany w zbiorach Biblioteki Państwowej w Berlinie.
Pierścień Zygmunta I Starego:
Drugim cennym zabytkiem jest złoty pierścień, który według przekazów należał do króla Zygmunta I Starego (panował w latach 1506–1548). Choć nie zachowała się pełna dokumentacja jego historii, badacze uznają go za zabytek o wysokiej wartości historycznej, związany z epoką renesansu i dynastią Jagiellonów. Również ten przedmiot został utracony podczas II wojny światowej i odnaleziony w Niemczech.
Co jeszcze wróciło do Polski?
Oprócz rękopisu i pierścienia przekazano także 11 miniaturowych modeli kolejowych pochodzących z przedwojennego Muzeum Komunikacji w Warszawie, również zrabowanych podczas wojny.
Odzyskanie tych zabytków jest elementem długotrwałego procesu restytucji polskich dóbr kultury utraconych w czasie II wojny światowej. Szczególnie powrót rękopisu „Gaude Mater Polonia” ma znaczenie nie tylko historyczne, lecz także naukowe, ponieważ dostarcza jednego z najstarszych świadectw polskiej tradycji muzycznej i liturgicznej.
