Archiwum Diecezji Sandomierskiej

31/07/2026

Okólnik cesarsko-królewskiego starosty obwodu rzeszowskiego Maurycego Barona Sali w sprawie pożaru wsi Grębów z roku 1848.

28/07/2026

Jak w diecezji sandomierskiej obchodzono nadzwyczajny Jubileusz 1847 roku, ogłoszony z racji wyboru Papieża Piusa IX ? Odpowiedź na to pytanie znajduje się na archiwalnych zdjęciach poniżej ↙️↙️↙️

13/07/2026

Wieczne odpoczywanie racz mu dać Panie...

13 lipca 2026 roku zmarł Ks. kan. Stanisław Półchłopek. Informacje o uroczystościach pogrzebowych będą podane w późniejszym terminie. Wieczny odpoczynek, racz mu dać, Panie… Przypominamy, że wszyscy kapłani diecezjalni zobowiązani są do sprawowania jednej Mszy Świętej za każdego ...

08/07/2026

📜 Z kart dawnych spraw sądowych:

Prezentowany fragment pochodzi z akt Trybunału Koronnego Lubelskiego z 1673 r. Dokument dotyczy sprawy prowadzonej pomiędzy szlachetnie urodzonymi Albertem i Hieronimem Kurdwanowskimi a również szlachetnie urodzoną Anną Kuroszówną. Przedmiotem postępowania była wieś Dąbrówka Podłężna w ziemi radomskiej.

01/07/2026

📜🐾 Dzień Psa w Archiwum 🐾📜

Dziś obchodzimy Dzień Psa, dlatego sięgamy do naszych zbiorów, by pokazać, że obecność czworonogów towarzyszy człowiekowi od wieków - także w sztuce!

Prezentowana grafika przedstawia biblijną scenę „Jakób i Rachela”, znaną z Księgi Rodzaju. To XIX-wieczna rycina reprodukcyjna według obrazu przypisywanego Giorgione, wykonana przez A. H. Payne’a w ramach serii „Galeria Drezdeńska”.

👀 Warto zwrócić uwagę na detal po prawej stronie kompozycji - wiernego psa, który towarzyszy bohaterom sceny. 🐶 Ten niewielki element przypomina nam, że psy od stuleci są częścią ludzkiego życia - obecne nie tylko w domach, ale i w kulturze, symbolice oraz sztuce.

Z okazji dzisiejszego święta życzymy wszystkim czworonogom (i ich opiekunom!) dużo radości, zdrowia i wspólnych chwil 🐕 ❤️

29/06/2026

Z okazji Uroczystości Świętych Apostołów Piotra i Pawła zamieszczamy dziś na profilu Archiwum grafikę Jacques’a Callota S. Pierre et S. Paul, apôtres (Święci Piotr i Paweł, Apostołowie) z 1636 r. ze zbiorów The Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku 🗝️⚔️

Rycina pochodzi z cyklu Les Images De Tous Les Saincts et Saintes de L’Année (Wizerunki wszystkich świętych i świąt religijnych roku), wydanego przez Israëla Henrieta. Cała seria obejmowała stronę tytułową, frontyspis oraz 122 plansze, na których umieszczono sceny ukazujące świętych i wydarzenia religijne przypisane poszczególnym dniom roku. Prezentowane przedstawienie św. Piotra i św. Pawła było pierwotnie jedną z czterech owalnych scen znajdujących się na jednej z takich plansz.

Święci Piotr i Paweł, filary Kościoła apostolskiego, od wieków ukazywani byli razem jako świadkowie wiary, męczeństwa i jedności Kościoła. Ich uroczystość to również dzień wolny od pracy w naszym Archiwum.

Przypominamy zatem, że dziś Archiwum jest nieczynne. Zapraszamy ponownie jutro. 📜

25/06/2026

W Biblioteka Diecezjalna w Sandomierzu kolejne zabytki odzyskują swój blask 🤩 💪

Wspaniałe wiadomości dla miłośników historii i sztuki średniowiecznej: dzięki dofinansowaniu w ramach programu rządowego 𝗪𝘀𝗽𝗶𝗲𝗿𝗮𝗻𝗶𝗲 𝗱𝘇𝗶𝗮ł𝗮𝗻́ 𝗺𝘂𝘇𝗲𝗮𝗹𝗻𝘆𝗰𝗵 niezwykle cenne rękopisy odzyskały dawny blask ✨

📍 Biblioteka Diecezjalna w Sandomierzu
✅ Konserwacja najcenniejszych średniowiecznych rękopisów pergaminowych z sandomierskich zbiorów kościelnych
💰 Kwota dofinansowania: 76 700,00 zł

📜 Konserwacji poddano dwa średniowieczne rękopisy pergaminowe z XIV i XV wieku, których zły stan zachowania wymagał natychmiastowej interwencji. Pierwszy z nich to tzw. Pantheon Sandomierski z 1335 roku. Ten unikalny, bogato iluminowany kodeks zawiera aż 28 miniaturowych ilustracji i stanowi stałą część ekspozycji muzealnej. Drugim obiektem jest zdobiony inicjałami dokument pergaminowy z 1449 roku, wystawiony przez biskupa krakowskiego Zbigniewa Oleśnickiego.

📜 Przeprowadzone prace powstrzymały dalszą degradację zabytków, pozwoliły na udostępnienie ich do celów badawczych oraz przywróciły im pełne walory estetyczne. Po zakończeniu pełnej konserwacji oraz wykonaniu dokumentacji naukowej Pantheon Sandomierski powróci na ekspozycję w gotyckich wnętrzach Domu Długosza. Dokument biskupa Oleśnickiego prezentowany był natomiast na specjalnej wystawie czasowej.
_______________
fot. Biblioteka Diecezjalna w Sandomierzu

22/06/2026

⛈️ Ze starej prasy

Skoro dziś burzowy dzień, zajrzyjmy do dawnej prasy, która z burzami wiązała naprawdę wielkie nadzieje.

W artykule „Człowiek twórcą burz — burze pracują dla człowieka”, opublikowanym w tygodniku „Na Szerokim Świecie” w 1937 r., opisano niezwykły projekt francuskiego inżyniera Bernarda Dubosa. Zakładał on budowę potężnej „wieży powietrznej”, która miała wykorzystywać ruch ciepłego i zimnego powietrza do tworzenia chmur, wywoływania deszczu, a nawet kontrolowanych burz.

Brzmiało to jak wizja z pogranicza nauki i fantastyki: człowiek miał ujarzmić atmosferę, sprowadzać opady tam, gdzie panowała susza, i sprawić, by siły natury zaczęły „pracować” dla rolnictwa oraz gospodarki.

Dziś, patrząc przez okno na burzowe niebo, można się uśmiechnąć do tej dawnej wiary w technikę. Artykuł pokazuje jednak coś bardzo charakterystycznego dla epoki: przekonanie, że postęp pozwoli człowiekowi nie tylko poznawać przyrodę, ale także ją organizować, regulować i wykorzystywać.

📜 Dawna prasa potrafiła patrzeć w przyszłość naprawdę odważnie.

Źródło ilustracji: „Na Szerokim Świecie”, R. X, nr 2 (435), 10 stycznia 1937 r., artykuł: Władysław Hauss, „Człowiek twórcą burz — burze pracują dla człowieka”.

18/06/2026

Cegiełka z 1906 r. na rzecz kościoła i klasztoru pocysterskiego w Sulejowie, w ówczesnej diecezji sandomierskiej

16/06/2026

📜 Czym jest powinowactwo?

Powinowactwo to stosunek prawnorodzinny, który łączy jednego małżonka z krewnymi drugiego małżonka. W dawnych dokumentach kościelnych i metrykalnych miało ono istotne znaczenie, m.in. przy badaniu przeszkód małżeńskich.

Poniżej prezentujemy graf z 1827 r., obrazujący zależność powinowactwa pomiędzy Karolem Gryglem i Otolią Morgasówną z parafii Kunice.

To ciekawy przykład tego, jak szczegółowo dokumentowano relacje rodzinne w pierwszej połowie XIX wieku. 📖🔎