17/08/2026
Augustyn Kozioł (1902–1984) był legendarnym kapelmistrzem, dyrygentem i kompozytorem ściśle związanym z Rudą Śląską, który przez dziesięciolecia kształtował śląską tradycję górniczych orkiestr dętych.Życiorys i edukacja muzycznaAugustyn Kozioł przyszedł na świat w Rudzie (dzisiejsza dzielnica Rudy Śląskiej). Z zawodu był elektrykiem i przez lata pracował fizycznie w kopalni „Brandenburg”. Prawdziwą jego pasją była jednak muzyka, dlatego równolegle z pracą zawodową kształcił się w Konserwatorium Muzycznym w Zabrzu. W latach 1920–1926 ukończył tam specjalistyczny kurs kapelmistrzowski pod kierunkiem profesora Cieplika.Działalność artystycznaW 1926 roku Kozioł objął kierownictwo nad orkiestrą dętą kopalni „Brandenburg” (późniejsza kopalnia „Walenty-Wawel”). Pod jego batutą zespół osiągnął mistrzowski poziom, zyskując ogromny szacunek społeczności. Próby zespołu pod przewodnictwem Kozioła odbywały się w gmachu cechowni Szybu Franciszek.Finansowanie przez górników: W latach 30. XX wieku szacunek dla pracy dyrygenta był tak duży, że górnicy dobrowolnie oddawali stałą miesięczną składkę ze swoich pensji na utrzymanie orkiestry. Po II wojnie światowej tradycję tę sformalizowano, potrącając automatycznie 0,5% z wypłat.Inne zespoły: W latach 1927–1939 Augustyn Kozioł z powodzeniem prowadził również lokalne chóry „Dzwon” oraz „Lutnia”.Dziedzictwo i pamięćAugustyn Kozioł zmarł 2 października 1984 roku. Pamiątki po nim, w tym jego portret namalowany przez Władysława Ukleję w 1977 roku, znajdują się w zbiorach Muzeum Miejskiego im. Maksymiliana Chroboka w Rudzie Śląskiej.Dla upamiętnienia jego postaci, od 2001 roku w Rudzie Śląskiej organizowany jest Międzynarodowy Festiwal Orkiestr Dętych im. Augustyna Kozioła. Koncerty odbywają się w zrewitalizowanym parku jego imienia w dzielnicy Ruda. Już w najbliższą sobotę odbędzie się jubileuszowy XXV Festiwal Orkiestr Dętych im Augustyna Kozioła. Orkiestra Dęta KWK Wawel, której Założycielem i Kapelmistrzem był słynny August Kozioł w 1996 roku została połączona z Orkiestrą Dętą KWK Pokój i muzycy obu połączonych orkiestr podtrzymują tradycję do dnia dzisiejszego, przekazując następnym pokoleniom muzyków. Mimo iż Kopalnia Wawel jak również Kopalnia Pokój już nie istnieją Orkiestra Dęta KWK Pokój jest jedną z większych orkiestr i ciągle przyciąga młodych muzyków. „Tradycje kulturowe górniczych orkiestr dętych z Górnego Śląska” zostały oficjalnie wpisane na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Decyzję tę wydał Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego 3 marca 2023 roku.Jest to prestiżowe wyróżnienie, które potwierdza unikatową wartość śląskiego fenomenu muzycznego i społecznego w skali całego kraju.Co to oznacza w praktyce?Wpis na listę krajową stanowi oficjalne zabezpieczenie tradycji przed zapomnieniem oraz otwiera formalną drogę do starań o wpisanie śląskich orkiestr dętych na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO.
