Organy Andreasa Hildebrandta z 1728 r. w Pruszczu Gdańskim

Organy Andreasa Hildebrandta z 1728 r. w Pruszczu Gdańskim Zabytkowe organy Andreasa Hildebrandta z 1728 r. to jedna z najcenniejszych pereł Pruszcza Gdańskiego.

11/09/2026

🎵 Tajemnice brzmienia z 1728 roku: Hohlflöte 8'
Oprócz śpiewnego Flauto allemande, we wnętrzu pruszczańskiej szafy organowej kryła się kolejna fletowa perła. Poznajcie kolejny z rejestrów zapisanych w oryginalnej dyspozycji w rękopisie J.E. Eggerta z ok. 1802 r. (gdzie widniał jako Hollflöt 8') – Hohlflöte 8'!
🔹️W terminologii organowej nazwa ta (oznaczająca „flet pusty", "flet drążony”) odnosi się do głosów o szerokiej menzurze, które w epoce baroku budowano, aby uzyskać wyjątkowo okrągły, nasycony i otulający dźwięk. W dziele Andreasa Hildebrandta ten szlachetny głos znajdował się zarówno w sekcji manuału, jak i pedału.
🔹️Co o tym rejestrze mówią nam najnowsze badania? Niestety, w przypadku tego głosu historia była wyjątkowo brutalna. Z 1728 roku do naszych czasów nie przetrwała ani jedna oryginalna piszczałka Hohlflöte 8'.
Obecnie w naszym instrumencie słyszymy jedynie powojenne uzupełnienia:
🔸️W sekcji manuału wszystkie piszczałki Hohlflöte pochodzą z lat 1972-1992. Zostały wykonane z metalu organowego, posiadają otwarte cylindryczne korpusy i tzw. baczki. Co więcej, w dolnym przedziale skali (dźwięki C-gis) dźwięk nie ma własnych piszczałek, lecz jest sztucznie transmitowany z głosu Gedackt 8'.
🔸️ W sekcji pedału rejestr ten jest obecnie obsadzony otwartymi piszczałkami wykonanymi z drewna sosnowego, które również w całości pochodzą z lat 1972-1992.

05/09/2026

🎵 Tajemnice brzmienia z 1728 roku: Principal 8'
Jaki głos tworzył muzyczny kręgosłup naszego instrumentu? Poznajcie absolutny fundament z oryginalnej dyspozycji – Principal 8'!
🔸️W epoce baroku głosy pryncypałowe stanowiły prawdziwe serce i filar każdych organów. Aby uzyskać ten reprezentacyjny dźwięk, Andreas Hildebrandt wykorzystał okazałe piszczałki wykonane z metalu organowego o stosunkowo wysokiej zawartości cyny. Ich charakterystycznym detalem rzemieślniczym są precyzyjnie wlutowywane, półokrągłe l***a.
🔸️Co stanowi absolutnie unikalną wartość historyczną naszego instrumentu – większość piszczałek tego rejestru to oryginalna materia pochodząca jeszcze z XVIII wieku!
🔸️Dzięki takiej konstrukcji i proporcjom stopu metali organista miał do dyspozycji potężną, nośną i pełną blasku barwę dźwięku – idealną do uroczystych, majestatycznych fragmentów oraz dającą solidne oparcie całemu zespołowi brzmieniowemu.

01/09/2026

Nasze cenne organy służą podczas liturgii, między innymi podczas Mszy św. posoborowych po łacinie, po których tradycyjnie można posłuchać krótkiego koncertu. 🇻🇦

28/08/2026

🎵 Tajemnice brzmienia z 1728 roku: Flauto allemande 8'
Jakie flety kryły się we wnętrzu naszego instrumentu? Poznajcie jeden z najbardziej szlachetnych rejestrów z oryginalnej dyspozycji – Flauto allemande 8'!
W epoce baroku nazwa ta (oznaczająca dosłownie „flet niemiecki”) odnosiła się do niezwykle popularnego fletu poprzecznego. Aby naśladować ten instrument na organach, Andreas Hildebrandt wykorzystał specjalne, piszczałki zbudowane z drewna dębowego. Flauto allemande to flet koniczny o stosunkowo wąskiej menzurze.
Piszczałki tego rejestru w basowym przedziale skali pochodzą z XVIII wieku, zaś w dyszkancie z lat 1972-1992.
Dzięki unikalnej konstrukcji organista miał do dyspozycji ciepłą, bardzo śpiewną i subtelną barwę dźwięku – idealną do lirycznych, spokojnych fragmentów.

07/08/2026

🛎 Calcanten Glocke to dzwonek, którym organista dawał kalikantowi sygnał zza stołu gry, że należy zacząć lub skończyć pompowanie.

07/08/2026

🌟 Płuca organów
Poznaliśmy już architektoniczny majestat prospektu i zagadkę herbu gdańskiego burmistrza. W jaki sposób jednak „oddychają” nasze organy, aby wydobyć z siebie dźwięk?
💨 Płuca wielkości pokoju
W pomieszczeniu za organami zachował się w oryginalnej postaci zespół trzech XVIII-wiecznych miechów klinowych. Każdy z nich ma wymiar 270 na 120 cm. Wykonane są z drewna i skóry, a przed działalnością gryzoni zabezpieczają je specjalne listwy. Stamtąd bardzo dobrze zachowanym systemem drewnianych kanałów powietrze dostarczane jest do wiatrownic, na których stoją zabytkowe piszczałki.
💪 Organowy aerobik
Obecnie instrument zasila w powietrze dmuchawa elektryczna (silnik) zainstalowana w 1929 roku. Co działo się jednak przed erą elektryczności? Kalikanci, czyli pracownicy wyznaczeni do obsługiwania miechów, naciskali specjalne dźwignie nożne, którymi fizycznie wtłaczali powietrze, zasilając cały ten potężny organizm.
📞 XVIII-wieczny „telefon”
Organista komunikował się z kalikantami, którzy przebywali w zamkniętym pomieszczeniu, za pomocą dzwonka (Calcanten Glocke). W korytarzu prowadzącym do miechowni do dziś można zobaczyć jego relikty. Chcąc rozpocząć grę, muzyk wyciągał w stole gry specjalne cięgło, wprawiające w ruch dzwonek umieszczony tuż przy miechach. Podobnie sygnalizował zakończenie pracy.
Zapraszamy do śledzenia profilu, udostępniania postów oraz zgłębiania z nami historii zabytku! 🎶👇

🎹Dziś w naszym kościele przy organach gościliśmy uczestników Akademii Hildebrandta. Odwiedzili nas cenieni specjaliści, ...
29/07/2026

🎹Dziś w naszym kościele przy organach gościliśmy uczestników Akademii Hildebrandta. Odwiedzili nas cenieni specjaliści, profesorowie, pedagodzy:
✨ Krzysztof Urbaniak
✨ Monica Melcova
✨ Marek Toporowski
✨ Małgorzata Trzaskalik-Wyrwa
​a co najważniejsze – z ich wiedzy i kunsztu czerpało 15 utalentowanych studentów z Polski i Szwecji! 🇵🇱🇸🇪
Choć nasze pruszczańskie organy z 1728 roku wciąż czekają na gruntowną i historyczną odbudowę, już teraz stanowią ważny punkt na mapie dla badaczy muzyki dawnej. Nasi dzisiejsi goście przyjechali, by z bliska przyjrzeć się zachowanej materii instrumentu i przeanalizować rozwiązania techniczne oraz architektoniczne, które są charakterystyczne dla warsztatu Andreasa Hildebrandta.
To dla nas ważne spotkanie – potwierdza ono, jak dużą wartość historyczną i naukową kryje w sobie nasz pruszczański zabytek, nawet w swoim obecnym, wymagającym interwencji stanie.
Dziękujemy za wizytę i cenną wymianę spostrzeżeń!

Adres

Wojska Polskiego 37
Pruszcz Gdanski
83-000

Strona Internetowa

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Organy Andreasa Hildebrandta z 1728 r. w Pruszczu Gdańskim umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.

Skróty

Udostępnij

Kategoria