30/10/2025
Sprawa Eulenburg jak sprawa Dreufussa. Z Pałacem von Danckelmannow w Piotrkowicach w jednej z wiodących ról. Dziękujemy za przypomnienie!
Wtorki w Gross Peterwitz
*
Dzisiejszego wieczoru krótkie przypomnienie jednej z ważnych postaci (chociaż tylko rezydującej) Pałacu w Piotrkowicach, generała hr. Kuno von Moltke. W prywatnym życiu był on bratem właścicielki pałacu oraz bliskim przyjacielem jej męża Eberharda von Danckelmann (1836-1877). Całą trójkę połączyła wielka życiowa pasja - muzyka Ryszarda Wagnera.
Zanim przejdziemy do fotorelacji z procesu „Harden - Moltke” (1907) dodam jeszcze, że Kuno von Moltke po procesie usunął się ze sceny publicznej i na stałe rezydował w Pałacu w Piotrkowicach. Po śmierci, w marcu 1923 roku został pochowany w rodzinnym grobowcu Danckelmanów. Jest to jedyny znany mi, jak dotychczas pochówek osoby spoza najbliższego kręgu rodziny, co świadczy o znaczącej roli jaką odegrał w historii pałacu oraz rodziny von Danckelmann.
Przejdźmy zatem do drugiej odsłony „Afery Eulenburga” czyli procesu rewizyjnego. (Dodam, że w pierwszym procesie hrabiego Moltke uznano za winnego)
Na zdjęciach główni „aktorzy” w całej sprawie, która (nomen omen) do „czerwoności” rozpalała całą niemiecką opinię publiczną, gdyż w jej trakcie wyciągano na światło dzienne prywatne sprawy hrabiego Moltke oraz jego przyjaciół skupionych wokół cesarza.
Pokrótce kilka słów o tych trzech fotografiach;
1) Widzimy hr. Kuno Moltke i jego siostrę hr. Herthę von Danckelmann z Peterwitz, przed sądem w Berlinie, w grudniu 1907 r. Zwraca moją uwagę popularny obecnie i często stosowany zabieg medialny pokazywania osób do których autorzy mają nieprzychylny stosunek w sposób „deprecjonujący wizualnie”.
2) Żydowski dziennikarz związany z socjaldemokracją Maksymilian Harden, w otoczeniu swoich „towarzyszy” skupionych wokół lewicowego tygodnika „Die Zukunft”.
3) Trzecie ujęcie jest najciekawsze, (z mojego subiektywnego punktu widzenia), gdyż dosyć wyraźnie przedstawia panią Lili von Elbe (wraz z synem, z poprzedniego związku) małżonkę hr. Kuno von Moltke w latach 1896-99. Była ona jednym z trzech głównych świadków oskarżenia jakie wniesiono przeciwko hrabiemu. W procesie rewizyjnym wyczerpujące oraz bardzo osobiste zeznania hrabiny z Piotrkowic (kończąc hrabina szlochała, na sali gdzie panowała absolutna i wymowna cisza) sprawiły, że Kuno został uwolniony od stawianych zarzutów. Główną podstawą było oczywiście lekarskie orzeczenie stwierdzające niepoczytalność pani Elbe.
*
„Sprawa Eulenburga” nosiła bardzo podobny charakter jak osławiona kwestia niewinności Dreyfusa, nad Loarą . O ile jednak francuska afera nosiła znamiona politycznej zdrady (w rzeczywistości było to potężne starcie dwóch dominujących wówczas w społeczeństwie Francji klas społecznych mieszczaństwa i arystokracji oraz ich interesów), o tyle jej niemiecka odmiana pachnie socjalną „hucpą”, przygotowaną przez niemieckie środowiska liberalno-lewicowej socjaldemokracji mającą za cel odsunięcie od władzy starej pruskiej arystokracji skupionej wokół cesarza. Wykorzystując fakt, że w tamtym czasie w Niemczech homoseksualizm podlegał karze więzienia, wytoczono potężne populistyczne „armaty” zarzucając cesarskim wpływowym doradcom (w większości pochodzącym jeszcze z czasów cesarza Wilhelma I) zbyt bliskie (intymne) stosunki w ramach tzw.”Okrągłego Stołu Libenbergu”.
Warto nadmienić, że sam M.Harden i hr. Moltke po procesie utrzymywali poprawne stosunki. Dziennikarz przeprosił hrabiego za osobiste pomówienie, zaznaczając, że nie było jego celem atakowanie osoby hrabiego w wymiarze osobistym. Natomiast hr. Kuno von Moltke przeprosiny przyjął i nie żywił urazy zaznaczając, iż jest ofiarą tego ataku (musiał odejść z armii i usunąć się z życia publicznego).
Tuż przed śmiercią (1927 r.) M. Harden wyznał, że żałuje, iż podjął temat Eulenburga, gdyż jego osoba została zmanipulowana i wykorzystana w tej kwestii która ostateczne przyniosła więcej złego niż dobrego.
Obecnie większość historyków znad Łaby wyraźnie to dostrzega i ocenia jako błędną strategię która doprowadziła w konsekwencji do obu wojen światowych, zakończonych przegraną oraz upadkiem Niemiec. (J.A.W.)
