11/05/2026
Koło podczas zamachu majowego po stronie prawowitego rządu i w obronie konstytucji
100 lat temu, w dniach 12 - 15 maja 1926 r., marszałek Józef Piłsudski, stojąc na czele popierających go oddziałów wojskowych wystąpił przeciwko prezydentowi Stanisławowi Wojciechowskiemu i powołanemu przez niego rządowi premiera Wincentego Witosa. Dokonany wtedy zamach stanu zapoczątkował - różnie oceniane, także bardzo krytycznie - trwające do 1939 r. rządy tzw. sanacji, które oznaczały także zmiany we władzach lokalnych, również w Kole.
O stanowisku kolskiego społeczeństwa wobec dramatycznych i tragicznych - pociągających za sobą liczne ofiary bratobójczej walki - wydarzeniach w Warszawie świadczy zachowana w zbiorach Biblioteki Narodowej odezwa, którą wtedy rozlepiano na kolskich murach i ogłoszeniowych słupach.
Górna jej część to apel rządu premiera Witosa do społeczeństwa, a pod nim znajduje się popierający go tekst podpisany przez:
* przedstawiciela Macierzy Szkolnej Władysława Klimaszewskiego, burmistrza miasta Koła w latach 1919 - 1926
* przedstawiciela Towarzystwa Muzyczno - Dramatycznego "Lutnia" Czesława Freudenreicha, właściciela fabryki fajansu w Kole i radnego Rady Miejskiej w Kole
* przedstawiciela Straży Ogniowej Władysława Kosmalskiego, sekretarza kolskiego Magistratu czyli urzędu miasta
* przedstawiciela Związku Ziemian Jerzego Sokolnickiego, właściciela majątku Powiercie
* przedstawiciela Towarzystwa Rolniczego Bronisława Wilanda, właściciela majątku Luboniek
* przedstawiciela Związku Kupców J. Jałkiewicza
* przedstawiciela Związku Rzemieślników S. Piaskowskiego
* patrona Związku Robotników Chrześcijańskich ks. wikariusza J. Wieczorka
* przedstawicielkę Koła Polek Jadwigę Włoczkowską
* przedstawiciela Towarzystwa Powstańców i Wojaków Tadeusza Maringe, właściciela majątku Smolina.
Dwóch z podpisanych pod stanowiskiem opowiadającym się przeciwko zamachowi dokonanemu przez marszałka Piłsudskiego - Jerzy Sokolnicki i Tadeusz Maringe zostali przez niego za bohaterstwo podczas wojny z bolszewikami w 1920 r. odznaczeni orderami Virtuti Militari.