19/05/2026
Mimo że od wydarzeń II wojny światowej mija już ponad 80 lat, wciąż zbyt mało wiemy o bohaterach naszej ziemi. Historie ludzi, którzy walczyli o niepodległość Polski na różnych frontach świata, często pozostają zapomniane albo wspominane jedynie w gronie najbliższej rodziny. Tymczasem to właśnie oni tworzyli historię naszych miejscowości i lokalnej społeczności.
Przykładem jest 𝗪ł𝗮𝗱𝘆𝘀ł𝗮𝘄 𝗝𝗮𝗰𝗸𝗼𝘄𝗶𝗮𝗸 𝘇 𝗚𝗼𝗹𝗶𝗻𝘆. Zachęcam do przeczytania jego biogramu, o którym z dumą opowiedział mi wczoraj jego prawnuk – Piotr Jackowiak, również mieszkaniec GOLINA.
Życiorys 𝗪ł𝗮𝗱𝘆𝘀ł𝗮𝘄𝗮 𝗝𝗮𝗰𝗸𝗼𝘄𝗶𝗮𝗸𝗮 (𝟭𝟴𝟵𝟵–𝟭𝟵𝟳𝟲) to historia żołnierza dwóch wojen, uczestnika walk o granice odrodzonej Polski, żołnierza Armii Andersa i 2 Korpusu Polskiego, a zarazem człowieka, który po wojnie przez wiele lat pozostawał zapomniany i represjonowany przez władze komunistyczne. Nigdy nie otrzymał uprawnień kombatanckich i za życia nie doczekał się pełnego uznania za swoje zasługi wojenne!
𝗪ł𝗮𝗱𝘆𝘀ł𝗮𝘄 𝗝𝗮𝗰𝗸𝗼𝘄𝗶𝗮𝗸 został odznaczony licznymi odznaczeniami polskimi i brytyjskimi. Otrzymał Krzyż Walecznych nadany 15 sierpnia 1921 roku, Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino nr 5690 nadany 5 marca 1945 roku, Medal Wojska po raz pierwszy nadany 26 kwietnia 1946 roku, Medal Wojska po raz drugi nadany 26 listopada 1947 roku oraz Odznakę Pamiątkową 2 Korpusu nadaną 30 października 1946 roku. Wśród odznaczeń brytyjskich znalazły się Italy Star i 1939–45 Star nadane 28 grudnia 1945 roku oraz War Medal nadany 28 października 1946 roku.
******
𝗪ł𝗮𝗱𝘆𝘀ł𝗮𝘄 𝗝𝗮𝗰𝗸𝗼𝘄𝗶𝗮𝗸 urodził się 17 maja 1899 roku w Golinie w powiecie jarocińskim. Data ta widnieje w akcie urodzenia nr 171 sporządzonym 19 maja 1899 roku w USC Jarocin, choć w dokumentach wojskowych figuruje również data 15 maja 1899 roku. Był synem Józefa Jackowiaka, pracującego jako stajenny i robotnik rolny, oraz Klary z domu Kulczyńskiej. Rodzice pobrali się 24 września 1887 roku, co zostało zapisane w akcie małżeństwa nr 6 sporządzonym w USC Czarnuszka.
Władysław pochodził z licznej rodziny. Miał rodzeństwo: Mariannę (ur. 1888, zm. 1891), Stanisława (ur. i zm. 1890), Józefę (ur. 1892, zm. 1893), Floriana (ur. 1894, zm. 1895), Joannę (ur. 1896), Antoniego (ur. 1901), Czesława (ur. 1903, zm. 1904), Wojciecha (ur. 1906) oraz Jana (ur. 1910). Szczególnie tragiczne były losy jego braci. Antoni służył w 3 kompanii karabinów maszynowych 4 pułku strzelców wielkopolskich i poległ 25 lipca 1920 roku pod Dobuczem na skutek wystrzału armatniego. Wojciech brał udział w kampanii wrześniowej 1939 roku w szeregach 68 pułku piechoty, trafił do niewoli niemieckiej i był więziony w stalagach Altengrabow, Limburg, Wiebelsheim oraz Schildberg. Zwolniono go w 1941 roku, a zmarł rok później.
W 1914 roku Władysław ukończył trzyklasową szkołę powszechną w rodzinnej Golinie. W latach 1917–1918 służył w armii niemieckiej. Po wybuchu Powstania Wielkopolskiego i tworzeniu Armii Wielkopolskiej został 19 lutego 1919 roku powołany przez RKU Jarocin do służby wojskowej. Trafił do jednostek artylerii ciężkiej. Przysięgę wojskową złożył w garnizonie Poznań Sołacz w 2 pułku artylerii ciężkiej.
W czynnej walce uczestniczył od kwietnia 1919 roku do listopada 1921 roku. Brał udział między innymi w walkach pod Międzychodem podczas obrony zachodniej granicy przed wojskami niemieckimi oraz nad Berezyną przeciw wojskom bolszewickim. W 1920 roku awansował do stopnia bombardiera. W 1921 roku uczestniczył w bitwie pod Wołkowyskiem, gdzie pełnił funkcję trębacza w 1 baterii 15 dywizjonu artylerii ciężkiej. Podczas przewożenia meldunku został ranny razem z koniem. Za ten czyn otrzymał Krzyż Walecznych nadany 15 sierpnia 1921 roku rozkazem wydanym w garnizonie Bydgoszcz. W tym samym roku ukończył dwumiesięczny kurs podoficerski i otrzymał awans na kaprala. W grudniu 1921 roku został zdemobilizowany. Jego ostatnią jednostką był 7 pułk artylerii ciężkiej w Poznaniu.
******
Po powrocie do rodzinnej miejscowości pracował jako robotnik rolny w majątku Heleny Moszczeńskiej w Golinie. 28 stycznia 1923 roku zawarł związek małżeński z Salomeą z domu Krakowiak, urodzoną 19 października 1897 roku w Chytrowie, obecnie części Jaraczewa, córką Jana i Józefy z domu Pieloszyk. Ślub odbył się w kościele parafialnym w Jaraczewie. Małżeństwo doczekało się ośmiorga dzieci: Ewy (ur. 1924, zmarłej po urodzeniu), Stanisławy (ur. 1925), Antoniego (ur. 1927, tragicznie zmarłego w wieku 11 lat), Marianny (ur. 1929), Teresy (ur. 1932), Stanisława (ur. 1934), Rozalii (ur. 1936) oraz Andrzeja (ur. 1939).
******
W latach 1925 i 1930 odbywał miesięczne ćwiczenia rezerwy w 7 pułku artylerii ciężkiej w Poznaniu, gdzie pełnił funkcję zaprzęgowego. 28 sierpnia 1939 roku został zmobilizowany do 28 pułku artylerii lekkiej. 22 września 1939 roku dostał się do niewoli sowieckiej we Włodzimierzu Wołyńskim. Następnie, przez obóz segregacyjny w Szepietówce, trafił do obozu Równe–Lwów, gdzie przybył 10 października 1939 roku. Latem 1941 roku przebywał w obozie w Starobielsku.
Po układzie Sikorski–Majski został zwolniony z niewoli i we wrześniu 1941 roku zgłosił się do formującej się armii polskiej w Tockoje. Otrzymał przydział do 11 pułku artylerii przeciwlotniczej. W okresie od 28 marca do 28 kwietnia 1942 roku został ewakuowany ze Związku Sowieckiego do Ośrodka Zapasowego Wojsk Polskich na Wschodzie. Przeszedł cały szlak Armii Andersa przez Iran, Palestynę, Irak i Egipt.
3 czerwca 1942 roku stawił się przed Komendą Uzupełnień nr 3 w obozie Hill 69. Otrzymał kategorię zdrowia A oraz przydział do artylerii lekkiej. Zweryfikowano go w stopniu kaprala. 15 czerwca 1942 roku został przydzielony do kompanii wartowniczej nr 4 Ośrodka Zapasowego.
26 sierpnia 1942 roku przeniesiono go do 3 Karpackiego Pułku Artylerii Przeciwlotniczej Lekkiej 3 Dywizji Strzelców Karpackich, gdzie służył w 6 baterii. W 3 Karpackim Pułku Artylerii Przeciwlotniczej Lekkiej jego specjalnością wojskową był kucharz. W czasie służby przebywał również w szpitalach wojskowych w Mosulu w Iraku oraz w Rechowot w Palestynie.
******
Od 11 grudnia 1943 roku do 2 czerwca 1944 roku brał udział w walkach na froncie włoskim, przechodząc cały szlak bojowy swojej jednostki. Walczył pod Monte Cassino. Po tej bitwie 6 bateria została rozwiązana.
3 czerwca 1944 roku 𝗪ł𝗮𝗱𝘆𝘀ł𝗮𝘄 𝗝𝗮𝗰𝗸𝗼𝘄𝗶𝗮𝗸 został przeniesiony do baterii dowodzenia 2 dywizjonu 1 Karpackiego Pułku Artylerii Lekkiej. 11 listopada 1944 roku trafił do batalionu wartowniczego 2 Korpusu, który 10 września 1945 roku przemianowano na 2 batalion wartowniczy. Początkowo służył w 3 kompanii, następnie w kompanii dowodzenia. W 1946 roku znalazł się w Anglii, gdzie 21 września otrzymał awans na plutonowego.
Zgłosił chęć powrotu do Polski, znalazł się w 95 Polskim Obozie Repatriacyjnym w Stewarton i 9 czerwca 1947 roku wypłynął do Polski z portu Leith (obecnie części Edynburga). Następnie został skierowany do obozu przejściowego w Atcham. 12 czerwca 1947 roku powrócił do kraju statkiem „Eastern Prince”, przypływając do Gdańska. 18 czerwca 1947 roku został zdemobilizowany.
******
Po powrocie do Polski prowadził własne gospodarstwo rolne w rodzinnej Golinie. W latach 1949–1955 był inwigilowany przez funkcjonariuszy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Jarocinie w ramach akcji o kryptonimie „Tobruk” i poddawany licznym przesłuchaniom.
******
𝗭𝗺𝗮𝗿ł 𝟭𝟵 𝗹𝘂𝘁𝗲𝗴𝗼 𝟭𝟵𝟳𝟲 𝗿𝗼𝗸𝘂 𝘄 𝗚𝗼𝗹𝗶𝗻𝗶𝗲. Został pochowany wraz z żoną Salomeą, zmarłą 24 sierpnia 1981 roku, na cmentarzu parafialnym w Golinie. Grób został wpisany do ewidencji grobów weteranów walk o Wolność i Niepodległość Polski przez Instytut Pamięci Narodowej pod numerem ewidencyjnym 9672 - https://bip.ipn.gov.pl/bip/form/r84067048618,Jackowiak.html
Biogram Władysława Jackowiaka znajduje się również w Bazie Żołnierzy 2 Korpusu oraz w bazie grobów żołnierzy 2 Korpusu.
