24/04/2025
پنجاب جون ڪي به الڳ نديون ڪو نه آهن, انڊيا ۽ پاڪستان جي وچ ۾ نڪرندڙ سمورين ندين کي انڊس ريور سسٽم Indus River System سڏجي ٿو جنهن ۾ سنڌو نديء کان سواء پنج ننڍيون نديون (راوي, ستلج, چناب, بياس, جهلم) برطانوي دور جي گڏيل پنجاب United Punjab جي ملڪيت هيون ۽ سنڌو ندي مڪمل طور تي سنڌ جي ملڪيت هئي.
برطانوي دور جو اهو پنجاب جيڪو پنجن ندين جو مالڪ هئو, اهو پنجاب چئن حصن ۾ ورهائجي ويو (پاڪستاني پنجاب, ڀارتي پنجاب, هماچل پرديش ۽ هرياڻا) نتيجي طور پنجاب جي پنجن ئي ندين جي ورهاست انهن چئن پنجابي رياستن جي وچ ۾ ٿيڻ گهرجي ها.
سنڌ طاس معاهدو جيڪو 1960ع ۾ جنرل ايوب ۽ پنڊت جواهر لال نهروء جي وچ ۾ ٿيو ان ۾ پنجاب جون 3 نديون انڊيا جي ٽن پنجابي رياستن (ڀارتي پنجاب, هماچل پرديش ۽ هريقڻا) کي مليون ۽ 2 نديون پاڪستاني پنجاب کي مليون.
پاڪستاني پنجاب کي پنهنجي حصي کان وڌيڪ پاڻي مليو پر پنجاب جي توسيع پسندي ۽ فوجي بالادستيء جي نتيجي ۾ بهاولپور رياست (جيڪا ڪڏهن به پنجاب جو حصو نه هئي) ۽ ڊيره غازي خان جو قبائلي علائقو (جيڪو پڻ انگريزن جي دور ۾ پنجاب جو حصو نه هئو پر آزاد قبائل طور انگريزن جي پوليٽيڪل ايجنٽ جي انتظام هيٺ هئو).
پنجاب کي جڏهن بهاولپور ۽ ڊيره غازي خان جي زمين مفت ۾ ملي ته انهن سنڌ جو پاڻي چورائي بهاولپور ڊويزن ۽ ڊيره غازي خان ڊويزن جون غير آباد زمينون آباد ڪيون.
1960ع کان وٺي هينئر تائين انڊيا پنجاب جون 3 نديون خريد ڪرڻ کان پوء به ٿورو گهڻو پاڻي پاڪستاني پنجاب ۾ ڇڏيندو هئو جنهن ڪري پنجاب ۾ پاڻيء جي کوٽ ڪو نه هوندي هئي.
هينئر انڊيا اهو طئه ڪيو آهي ته پنهنجي حصي جي خريد ڪيل 3 ندين مان پاڻيء جو هڪ ڦڙو به پاڪستاني پنجاب کي نه ڏيندو.
پاڪستاني پنجاب پنهنجي فوجي بالادستيء جي بنياد تي هاڻي سنڌ جو پاڻي چوري ڪري نوان ڪينال ٺاهي پنهنجي کوٽ پوري ڪري پيو.
اهو سراسر ڪوڙ آهي ته پاڻيء جي کوٽ مٿان کان آهي, پاڻي اوترو ئي آهي بس انڊيا طرفان پنهنجي ندين جو پاڻي روڪڻ کان پوء صرف پنجاب جي ندين جو پاڻي گهٽ ٿيو آهي. سنڌو نديء ۾ پاڻيء جي ڪا کوٽ ڪونهي, پنجاب سنڌو نديء جو پاڻي چوري ڪري پيو.
