17/06/2022
https://www.facebook.com/1618247125070421/posts/3413090975586018/
DİSCUS YARIŞMALARINDA JURİ DEĞERLENDİRMESİDE KULLANILAN KRİTERLERİN KISA AÇIKLAMALARI:
1. Kriter: İlk izlenim. (10 puan) Burada juriler, balığın görünümün ne kadar etkileyici olduğunu, canlılığını, saklanıp saklanmadığını değerlendir. Sürekli yüzen, ön cama gelen, izleyen kişiyle iletişim kuran balık yüksek puan almaya adaydır. Sürekli aynı yerde duran, kımıldamayan ya da kafasını filtre ya da ısıtıcıya dönen balıkların değerlendirilmeleri zordur. Bu tip balıklar çok güzel bile olsalar düşük puan alabilirler.
2. Kriter: Genel orantı. (10 puan) Burada balığın şeklinin ne kadar düzgün olduğu, vücut şeklinde deformasyon olup olmadığı değerlendirilir. Balığın etrafında, yüzgeçleri de içine alacak şekilde bir daire çizecek olursak balığın ne kadar çok noktası daireye değiyorsa o kadar iyidir. Balığın hafif high body olması kusur olarak değerlendirilmez. Ancak bulldog tipi deformasyon balıklar diskalifiye sebebidir.
3. Kriter: Balığın boyu (10 puan) Bu son zamanda tartışılan bir kriterdir. Ancak balığın boyunun genel görünümü ve etkileyiciliği üzerinde etkisi olduğu için değerlendirilmeye dahil edilmeye devam edilmektedir. Prensipte balık ne kadar büyük ise o kadar yüksek puan alır. Ancak bu büyüme deformasyona yol açacak ölçüde ise puan kırılır. Genellikle kırmızı ırklar mavi ırklara göre daha küçük olduğu için değerlendirmede bu da dikkate alınır.
4. Kriter: Kafa, Solungaçlar ve Pullar. (10 puan)
Kafa yapısı juriler için çok önemli bir kriterdir. Mümkün olduğunca düzgün bir çember çizen, çıkıntısız girintisiz bir kafa arzu edilir. Düz inen kafa hattı tercih edilmez. Kafa üzerinde flowerhorn veya yunusu andıran hafif de olsa bir tümsek kusur sayılır. Burun üzerinde kat izi, çentiği andıran girintiler kusurdur. Dudakların da birbiriyle aynı boyutta ve aynı hizzada olması beklenir. Çenenin de çıkıntılı olmaması, çift çene tabir ettiğimiz şekilde dışa doğru uzantısının olmaması gerekir.
Solungaçların tam kapanması, solungaç kapağında deforme ya da açıklık olmaması esasdır. Eksik kapak yapısı ciddi kusurdur. Solungaç filementlerinin kapak kapandığında dışarıda kalmaması gerekir. İki solungacın da çalışıyor olması mutlaka kontrol edilir ve dikkate alınır.
Pulların muntazam dağılımı esasdır. Yaşa bağlı bile olsa dökülmüş pullar, boşluklar arzu edilmez.
5. Gözler (5-10 puan) Hepinizin bildiği gibi kırmızı göz rengi discusta en çok aranan özelliklerden birisidir. Ancak göz renginin balığın tür veya varyetesine göre değerlendirilirmesi gerekir. Örneğin bir Snow White’da kırmızı göz arayamazsınız. Ancak Blue Diamond gibi bazı mutasyonlarda ise kırmızı göz juriler için olmazsa olmazdır.
Ancak, göz değerlendirmesinde tek kriter renk değildir. Gözün gövdeye olan oranı da önemlidir. Göz ne kadar küçükse balık o kadar iyi gelişmiş ve sağlıklıdır. Gözün üzerinden bir çizgi çektiğinizde gözün çapı bu çizginin yedide birinden küçük olmalıdır.
Bunun yanı sıra gözün içerisinde leke olması, göz bebeğinin tam yuvarlak olmaması hata olarak değerlendirilir. Ayrıca gözün balığın kafasında doğru yerde olması, önden bakıldığında iki gözün aynı hizzada olması, iki gözün aynı büyüklükte olup olmadığı hep değerlendirilen noktalardır.
6. Yüzgeçler ve Kuyruk: (10 puan)Yüzgeçlerde önce alt ve üst (dorsal ve a**l) yüzgeçlere bakılır. Yüzgeçlerin enleri (yükseklikleri) alt ve üst yüzgeçte birbirine yakın, tercihen aynı olmalı ve yüzgeçlerin yükseklikleri gövdeyle ahenk sağlayacak şekilde olmalıdır. Alt ve üst yüzgecin başladıkları nokta çok geride olmamalı ve alt ve üst aynı hizzada başlamalıdır. Üst yüzgecin sert ışınları diğer yumuşak ışınlarla aynı hizzada sonlanmalı, diken gibi üste çıkmamalıdır. Kuyruk ışınları tam açık ve gövdeyle uyumlu boyda olmalı ve kuyruk alt ve üst kenarları ile alt ve üst yüzgeçlerin kenarları adeta birbirine paralel gelmelidir. Yan yüzgeçler (pektoral finler) ve kuyruk balığım gövdesine paralel olmalı aşağı ya da yukarıya bakmamalıdır. Yan ve alttaki çift yüzgeçler (pektoral ve ventral) birbirleri ile aynı hizzada, aynı büyüklükte ve aynı açıda olmalıdır. Bazı uyanık yarışmacılar birbiriyle aynı boyda olmayan ventral finlerden uzun olanını keserek iki fini eşitlemeye çalışır. Bu durum iyi bir jurinin gözünden kolay kolay kaçmaz.
7. Renk (20-40 puan) Bildiğiniz gibi discuslarda bir zemin rengi bir de desen rengi vardır. Renkle ilgili ilk baktığımız zemin renginin de desen renginin de dağılımlarının homojen olması yani balığın tüm gövdesinde eşit dağılmasıdır. Rengin balığın kuyruğuna doğru ya da alt veya üste doğru solması veya değişmesi arzu edilmez. Ayrıca renkler canlı ve parlak olmalıdır. Zemin rengiyle desen rengi birbirine yakın olmamalı, mümkün olduğunca renklerin birbiri ile kontrastı yüksek olmalıdır. Renkler balığın türünün veya varyetesinin renk özelliklerini tam yansıtmalıdır.
8. Desen (20-40 puan) Desen ve renk discus değerlendirmesinin en önemli ölçütleridir. Desen gövdenin her yerinde eşit dağılmalı ve mümkün olduğunca aynı şekilleri içermelidir. Örneğin bazı bölgelerde desenin çizgiye dönüşmesi arzu edilmez. Balığın ortasından (lateral çizgi boyunca) bir çizgi çizdiğimizde alt taraftaki desen ile üst taraftaki desen değişkenlik göstermemeli, birbirinin ayna görüntüsü gibi olmalıdır. Desenler mümkün olduğunca net olmalı zemin ile kaynaşmamalı, sınırları net ve keskin hatlarla bitmelidir. Çizgili balıklarda (Stripped) çizgilerin birbirine yakın kalınlıkta ve paralel olması uçlara doğru silikleşmemesi önemlidir.
Burada discus üreten, büyüten ve yarışmaya balık hazırlayan kişilere genel bir bakış açısı vermeye çalıştım. Gerçek değerlendirmede jurilerin baktığı bir çok detaylar ve nüanslar vardır. Tüm jurilik bilgilerinin aktarılması en az iki tam günlük bir eğitim gerektirir.
© Cüneyt Birol, 2022 İzinsiz çoğaltılması, basılması, kopyalanması sosyal medyada kullanılması yasaktır.
Discus ile ilgili diğer bilgilendirme yazılarımı "Cüneyt'in Discus Odası" isimli Facebook sayfamda bulabilirsiniz.
