01/02/2026
Sa isang maliit na bahay na gawa sa kahoy at yero, araw-araw gumigising ang pamilya ni Mang Isko sa tunog ng manok at kalansing ng kawali. Wala silang ref, walang marangyang ulam—pero laging may tuyong isda sa kusina.
Tuwing umaga, si Aling Rosa ay maingat na magpiprito ng isang pirasong daing. Hindi ito marami, kaya hinahati niya sa apat: para kay Mang Isko, sa sarili niya, at sa dalawang anak. May kasamang kanin na sinabawan lang ng mantika at bawang, minsan may kamatis kung may extra.
Para sa iba, simpleng ulam lang ang tuyong isda.
Pero para sa pamilyang ito, paalala ito ng pagtitiyaga.
Si Mang Isko, isang karpintero, ay aalis ng bahay dala ang baong kanin at maliit na piraso ng tuyo. Kahit maalat, sapat na iyon para sa buong araw na pagbubuhat at pagpukpok ng martilyo. Sa bawat kagat, iniisip niya: “Para ’to sa mga anak ko.”
Ang mga bata naman, minsan naiinggit sa baon ng kaklase—hotdog, fried chicken, o spaghetti. Pero pag-uwi nila, pag naamoy nila ang piniritong tuyong isda, may kakaibang ginhawa. Kasi alam nilang kumpleto sila. Sama-sama.
Dumaan ang mga taon. Lumaki ang mga bata. Nakapagtapos. May trabaho na. May kakayahan nang bumili ng kahit anong ulam.
Isang araw, nagkayayaan silang kumain sa isang mamahaling restaurant. Pero bago sila pumasok, huminto ang bunso at ngumiti.
“Ma, Tay… uwi muna tayo. Gusto ko ng tuyong isda.”
Pag-uwi nila, muling umalingawngaw ang tunog ng kawali. Pareho pa rin ang amoy. Pareho pa rin ang lasa. Pero ngayon, hindi na ito dahil sa kakulangan—kundi pasasalamat.
Dahil minsan sa buhay, ang tuyong isda ay hindi lang ulam.
Ito ay alaala ng sakripisyo, pagmamahal, at pamilyang kahit kapos—ay hindi kailanman nagkulang sa isa’t isa.