21/01/2026
अमेरिका कति शक्तिशाली छ भन्ने एउटा सानो दृष्टान्त हेरम् है !
सिङ्गो फ्रान्स या भारतको अर्थतन्त्रभन्दा एउटा अमेरिकी कम्पनीको बजारमूल्य बढ़ी छ !
एकछिन कल्पना गर्नुस् त, रसियाको त्यत्रो विशालकाय भूगोल, जनसङ्ख्या, त्यत्रा ठूला कम्पनीहरू, खनिज, व्यापार र त्यहाँका सयौं विशाल कम्पनीहरूको वार्षिक उत्पादन एकातिर राख्ने र अर्कोतिर जम्मा एउटा अमेरिकी कम्पनी एनभिडियालाई राख्ने हो भने पनि त्यसकै पल्ला भारी हुने रहेछ । जम्मा एउटा कम्पनीको अगाडि त्यत्रो रसिया, ब्राजिल र जापानजस्ता देश फुच्चेजस्तो लाग्ने रहेछन् !
अमेरिकी दादागिरीको मुख्य स्रोत यसको अतुलनीय अर्थतन्त्र, बजार र टेक्नोलोजी हो ! तेरो टोटल सम्पत्ति जति त मैले बगैंचेलाई टिप्स दिन्छु भनेजस्तो स्थिति छ ।
विश्वकै ठूलो बजार पूँजीकरण (मार्केट-क्याप) भएको एनभिडिया कम्पनीको आजको कुल बजारमूल्य ४.५ ट्रिलियन डलरमाथि छ । तुलनाका लागि बेलायतको जीडीपी जम्मा ४ ट्रिलियन डलरको छ । रसियाको २.५ ट्रिलियन डलरको अर्थतन्त्र त यसको अगाडि साह्रै सानो देखिन्छ । झन्डै ३६ हजार कामदार रहेको यो कम्पनीलाई एउटा देश मान्ने हो भने अमेरिका, चीन र जर्मनीपछि यो चौथो ठूलो अर्थतन्त्र बन्ने रहेछ । केही महिनाअघि यसले जर्मनीलाई समेत उछिनेको थियो । बजार खुलेको दिन नेपालको बजेटजति साइज त एकदुई घण्टामैं तलमाथि हुन्छ ।
रोचक त के छ भने संसारकै ठूलो यो कम्पनीले केही पनि उत्पादन गर्दैन । यसले मूलतः कम्प्युटर या एआई चिप्स (सेमिकन्डक्टर) डिजाइन गर्छ र त्यसको उत्पादन गर्न ताइवानको TSMC लाई ठेक्का दिन्छ । सामसुंगजस्ता अन्य कम्पनीले पनि थोरै धेरै उत्पादन गर्छन् । आज एआईको जति चर्चा र प्रभाव छ, त्यसको मुटुमा यही कम्पनी छ । यसले अद्भुत र आश्चर्यजनक पूर्वाधार बनाएर एआईलाई कल्पनाबाट यथार्थ बनाइदिएको छ । आज मोबाइलदेखि कार, रकेटदेखि सीटीस्क्यान र सामान्य घड़ीदेखि वासिंग मेशिनसम्म जति पनि आधुनिक उपकरण छन्, तिनलाई चिप्सले चलाउँछ । प्राणीभित्र आत्मा हुन्छ भनेजस्तै आजको आधुनिक संसारको आत्मा चिप्स नै हो र एनभिडिया त्यसको राजा हो । अबको विश्वराजनीति तेलबाट चिप्सतिर सर्दै पनि छ । बौद्धिक सम्पत्ति भौतिक सम्पत्तिभन्दा ठूलो हुने रहेछ । टेक्नो-क्यापिटालिज्मको यो युगमा अमेरिका अत्यन्तै शक्तिशाली देखिन्छ !
विश्वभरका तेज र उत्कृष्ट दिमागहरू एनभिडिया र अमेरिकी कम्पनीका लागि काम गर्छन् । हाम्रो दैनिक जीवन पनि जानीनजानी यिनै कम्पनीले नियन्त्रण गरिरहेका छन् ।
कुनै एउटा अखबार नछापी फेसबुक आज विश्वको सबैभन्दा ठूलो मिडिया प्लेटफर्म बनेको छ । अमेरिका कहिल्यै नटेकेका करोडौंले युट्युब र फेसबुकबाट लाखौं कमाइ गरिरहेका छन् ।
ट्याक्सी नै नकिनी उबर विश्वको ठूलो ट्याक्सी कम्पनी बनेको छ । एउटा कार बनाउने भनेर खुलेको टेस्ला कम्पनीको बजारमूल्य विश्वभर तेल बेचेर धनी बनेको साउदी अरबभन्दा ठूलो छ । आज गुगलबिना पनि जीवन हुन्छ र भन्ने धेरैलाई लाग्छ । यी अमेरिकी कम्पनी विश्वका पचासौं देशको अर्थतन्त्रभन्दा ठूला छन् । आजसम्म आर्थिक नाकाबन्दी भन्ने सुनिएको थियो, भोलि प्रविधिबन्दी हुने हो भने धेरै देश ठप्प हुन्छन् ।
यो स्तरको अत्यन्त असमान आर्थिक शक्तिले गर्दा पनि अमेरिका अन्तर्राष्ट्रिय कानुनभन्दा आफूलाई माथि राखेर अरू सबैलाई हेप्ने गर्छ ! कुनै बेला शक्तिशाली मानिने युरोप आज दिनदिनै हेपाइ र गाली खान विवश छ । शक्तिको साइज नै त्यति भयङ्कर रूपले फरक भएपछि कसको के लाग्छ र !
पैसा नै सबैथोक त होइन तर पैसा नहुने पाहुना घर आउँदा हामी आफैले गुन्द्रुक पकाएर खुवाउँदा रहेछौं । अलि धनी र सुकिलोमुकिलो आए भने पनीर किन्न बजार दौडिने रहेछौं । दक्षिणा दिने बेला पनि जोसँग पहिल्यै धेरै धन छ, उसैलाई बढ़ी दिने र राम्रो उपहार दिने चलन छ । एकदम गरिब साथीलाई आइफोन किनेर उपहार दिने कमै हुन्छन् !
ए अँ, आइफोन भनेपछि याद आयो, फोन त आज अरू देशले पनि बनाउँछन् तर अमेरिकाले बनाउने आइफोनलाई मात्रै फोन भनेर त्यही ल्याइदिन आग्रह गर्ने मान्छे विश्वमा धेरै नै छन् ! तपाईंलाई त पक्कै आइफोन मन पर्दैन होला !
शुभदिन !
नारायण गाउँलेको फेसबुकबाट।
