15/06/2026
NESCH-MUSEET - ein kulturskatt i Ål.
Nr. 1 i ein kronologisk presentasjon av alle verka i Nesch-museet, Ål kulturhus:
FRA ØSTFRONTEN i 1. verdskrig
Øvst: Gjennomvåt (1915)
Teknikk: kolteikning
Format: 24,0 × 34,8 cm
Nedst: Vaktpost (1915)
Teknikk: kolteikning
Format: 25,8 × 40,0 cm
I august 1914 pakka studenten ved Kunstakademiet i Dresden saman målarsakene og meldte seg frivillig til krigsteneste for Tyskland. Men han hadde teiknesakene med seg. Med kol, papir og fiksativ i felt registrerte han kvardagen slik han opplevde den: skyttergraver, vaktpostar, nattpatruljar og falne soldatar som vart bore bort frå frontlinja.
Arbeida hans var ikkje prega av propaganda eller politiske bodskap, men av eit direkte og observerande blikk. Akademistudenten heldt fram med å teikne etter naturen, sjølv midt i krigen sine øydeleggingar, som eit kunstnarleg vitnemål frå fronten.
1916: Rolf Nesch fekk ei uvanleg rolle som soldat. Læraren hans ved kunstakademiet i Dresden, professor Robert Sterl, hadde teke kontakt med divisjonsleiinga og bede om at den unge kunstnaren måtte få høve til å teikne og måle.
General von Gersdorff tok dette på alvor og gav Nesch ei særstilling: «De har nå ingen overordnet uten meg. De har å henvende Dem direkte til meg.» Dermed fekk han moglegheit til å reise mellom regimenta og arbeide heilt framme ved frontlinja, fyrst ved Austfronten, seinare ved Vestfronten.
Erfaringane frå fronten sette spor i kunsten hans. Motiv som sunderskotne kyrkjer, utbrende landskap og krigsfangar fekk ei rå og usminka form som skil seg frå mykje anna krigskunst frå same periode, som ofte var heroisk og storslått. Ein serie på 12 postkort med kolteikningar frå krigen, vart utgjeve i 1916.
Teikningane og måleria frå denne tida viser ein kunstnar som er under utvikling. Nesch arbeidde framleis innan ein observerande og naturtru tradisjon, men ein kan allereie ane det meir ekspressive uttrykket som seinare skulle kome sterkare fram. Dei raske linjene, mørke kontrastane og interessa for menneskelege reaksjonar peikar fram mot den ekspresjonismen han seinare utvikla vidare gjennom møte med Ernst Ludwig Kirchner og det tyske avantgardemiljøet.
Etter krigen vart kunsten ei skjør livline. Men teikningane frå fronten skulle fleire år seinare kome til nytte då nokre av postkorta med krigsmotiv tilfeldig kom i hendene på den tidlegare krigskameraten Carl Vincent Krogmann i Hamburg. Han oppsøkte Nesch i Dresden, og møtet mellom dei to førte til eit avgjerande vennskap. Krogmann inviterte kunstnaren til Hamburg og vart ein viktig støttespelar i ei vanskeleg tid.
Nesch skreiv seinare til venen: «Jeg ville bli glad hvis De sørget for at jeg kunne holde hodet over vannet. De vet hvor høyt jeg setter dem som menneske. Og tro meg, jeg blir snart til noe, det kan de være sikker på».
Kildegrunnlag:
Eivind Otto Hjelle: Rolf Nesch
www.nesch.no - Eivind Otto Hjelle
