29/06/2025
Carola Oostindiën © Omroep Gelderland
-Als kind stopte ze met praten, nu vertelt Mariëtte met haar muziek een 'verboden' verhaal-
�Zutphen- Muziek als stem voor wat onuitgesproken bleef. Dat is wat pianist en componist Mariëtte Hehakaya uit Zutphen laat horen in de documentaire De film geeft muziek een stem aan wat generaties lang niet werd gezegd. Haar composities raken aan de stille pijn van het Indische verleden en aan de kracht die daaruit is voortgekomen. “Als ik piano speel, voelt het alsof ik met mijn handen iets opentrek wat verborgen moest blijven.”
Het Indische zwijgen is een begrip onder Molukse en Indische families. Trauma’s die worden ingeslikt, emoties die alleen in stiltes hangen. Mariëtte kent dit van binnenuit. Ze groeide op met een Molukse vader en Nederlandse moeder, in een wereld waarin voelen sterker aanwezig is dan spreken. “Als kind besloot ik op een gegeven moment te stoppen met praten”, vertelt ze in de uitzending van De Week van Gelderland. “Ik werd niet begrepen. De natuur en de piano werden mijn toevlucht.”
In Anak Indië, het nieuwe filmproject Hetty Naaijkens - Retel Helmrich komt Mariëttes verhaal subtiel samen met dat van vele andere Indische Nederlanders, Molukkers en Peranakan Chinezen die na WOII een nieuw bestaan opbouwen in Nederland. De film laat zien hoe diep het koloniale verleden nog altijd doorwerkt, maar ook hoeveel veerkracht en verbondenheid daaruit voortkomen.
'Muziek maakt de pijn voelbaar'
Mariëttes pianocomposities vormen de emotionele kern van de documentaire. Ze probeert met haar muziek het zwijgen naar klanken om te zetten. “Muziek is voor mij een vertaalmiddel voor alles wat niet gezegd kan worden”, zegt ze. "Binnen onze gemeenschappen zit pijn diep verborgen, soms generaties lang. Muziek maakt die voelbaar, zonder oordeel.” Mariëtte is zelf erg zoekende geweest naar het verleden en afkomst. "De Indonesiërs hebben zich altijd aan moeten passen en praten niet veel. Zelf heb ik dat ook moeten leren. Ik ben heel erg op zoek geweest naar mijn verleden omdat mijn vader daar niet over sprak", vertelt ze.
Voor het filmproject gebruikte ze onder andere haar stuk Ripples, geïnspireerd op de rivier de IJssel, een plek waar ze als kind vaak kwam. “Het water, de golven, de stroom, dat alles voelde als een aquarel in beweging. Net als herinneringen die blijven komen en gaan."
Samen zingen
Een aangrijpende scène in de film is wanneer Mariëtte samen met wijlen haar hoogbejaarde vader een Maleis lied zingt dat zij hem als kind al hoorde zingen. Ze hadden dertig jaar geen contact gehad. ‘Hij was een strenge man, teleurgesteld dat ik geen zoon was. Maar toen ik het lied hoorde en de vertaling van de tekst onder ogen kreeg, voelde ik zijn pijn. Ondanks alles wilde ik hem begrijpen. Die ontmoeting was helend.”
Ook nu raakt het beeld van het zingen met haar vader haar nog. "Mijn vader heeft niet kunnen omzetten wat er in hem leeft en dat voel ik heel erg. Ik hoopte hem op deze manier te kunnen bereiken." Niet lang na dit moment overleed de vader van Mariëtte.
Anak-Indië.nl © Omroep Gelderland
Met haar verhaal en muziek wil Mariëtte iets losmaken. Niet alleen in de film, maar ook in de kijkers. Ze nodigt uit tot, zoals ze zelf zegt, "voelen, zonder woorden. Tot stilstaan bij wat generaties lang onuitgesproken bleef. En misschien zelfs tot het voorzichtig openen van een gesprek waar dat nog niet is gebeurd."
De documentaire Anak Indie is vanaf 26 juni te zien in bijna 100 bioscopen in Nederland. In Gelderland is dat bijvoorbeeld in Arnhem, Nijmegen, Wageningen, Apeldoorn, Zutphen, Doetinchem en Winterswijk.
