24/07/2026
Tip: bijzondere expositie bij het Honig Breethuis
Op 4 juli 1776 werd door de Verenigde Staten van Amerika een document opgesteld dat de wereld zou veranderen: de Onafhankelijkheidsverklaring. Dit historische document werd gedrukt op papier uit de Zaanstreek. Wat is het verhaal van Zaans papier wereldwijde impact op idealen?
Pier van Leeuwen ging op onderzoek uit in de archieven (Gemeentearchief Zaanstad, Stichting Archief Honig(h), Vereniging De Zaanse Molen, particulier bezit) en maakte er een boeiende presentatie van voor het Honig Breethuis in Zaandijk. Dit monumentale woonhuismuseum aan de Lagedijk laat zien hoe de welvarende Zaanse koopmansfamilies Honig en Breet leefden en werkten rond 1830. En geeft een inkijkje in de bloeiende Zaanse papierindustrie in de 18e en 19e eeuw.
Watermerken – herkenningstekens in het papier – fungeren als een handtekening van de maker. Ze zijn terug te vinden in bewaard gebleven exemplaren van de verklaring; zo laat het papier zelf zien waar het vandaan komt: de Zaanstreek.
Zaans papier reisde de wereld over via uitgebreide handelsnetwerken. Het werd gebruikt voor boeken, documenten en pamfletten – en soms voor teksten die de loop van de geschiedenis veranderden. Niet alleen in Amerika, maar ook tijdens de Franse, Bataafse en Poolse revoluties speelde dit papier een rol. Het werd een drager van ideeën over vrijheid, gelijkheid en onafhankelijkheid.
Tip: ga vooral kijken bij het Honig Breethuis. De expositie is van 3 juli t/m 27 december. Zie ook honigbreethuis.nl.
Het thema van IFIKZ is dit jaar De kracht van het Zaanse papier. Zie www.ifikz.nl. Hester Wandel brengt op verzoek van IFIKZ met Pier van Leeuwen een bezoek aan de expo. Het resultaat is later te beluisteren via de podcast van In het atelier van.
