Nieuwe blik op Kunst

Nieuwe blik op Kunst Hoi! Ik ben Kunsthistorica Janita Baron en dol op de manier waarop kunst ons anders naar onszelf én de wereld om ons heen laat kijken. D.m.v.

cursussen, lezingen, video's en excursies maak ik kunst laagdrempeliger toegankelijk voor iedereen.

De vrouw van vandaag is weer eentje die ik diep in mijn hart gesloten heb. Al jaren zit ze in mijn cursusreeks ‘Haar kun...
21/06/2026

De vrouw van vandaag is weer eentje die ik diep in mijn hart gesloten heb. Al jaren zit ze in mijn cursusreeks ‘Haar kunst, haar verhaal’. Omdat het mij zo raakt wilde ik meer van haar laten zien, zo kwam ze op de shortlist voor de nieuwe reeks ‘vrouw|man II’ die dit najaar eindelijk zal starten. In de tussentijd kwam het nieuws naar buiten dat het Drents Museum een tentoonstelling ging organiseren. Mijn hart maakte een sprongetje. En nu is het zover!

Ben jij al op bezoek geweest bij Amrita Sher-Gil (Hongarije, 1913-1941) in Assen? Dit is een unieke kans om je horizon te verbreden!

Maar liefst 174 kunstwerken heeft deze veel te jong overleden vrouw voor ons achter gelaten. Een zestigtal is nu te zien in deze tijdelijke tentoonstelling (t/m 20 sept.)
Geniet mee met dit voorproefje van haar kunnen.

Geboren in Hongarije komt Sher-Gil in Parijs terecht voor haar opleiding. Onder meer Vincent van Gogh, Suzanne Valadon en Paul Gauguin zijn inspiratiebronnen voor haar. Wel is ze duidelijk dat de haar eigen weg wil bewandelen. ‘Kunst kan de vormen uit het verleden niet imiteren, ze moet haar inspiratie uit het heden halen om de vormen van de toekomst te creëren.’

‘Tegen het einde van 1933 raakte ik overmand door een intens verlangen om terug te keren naar India, waarbij ik het vreemde, onverklaarbare gevoel had dat daar mijn lotsbestemming als schilder lag’ zegt ze op in 1936. Het gave van haar werk dat het een combinatie is tussen invloeden van Indiase kunststromingen & Europese schilders. Daarmee creëerde ze een eigen beeldtaal.

Inmiddels is haar oeuvre officieel erkend als nationale kunstschat van India. Hoe speciaal dat het dan nu hier te zien is? Gaat dat zien!

Liefs,
Janita Baron MA
Janita | Nieuwe blik op Kunst

Achter de schermen op…. Een kunstbeurs. In dit geval de Tefaf in 2024. Menigeen heeft mij er al vaker over gehoord: ga e...
19/06/2026

Achter de schermen op…. Een kunstbeurs. In dit geval de Tefaf in 2024. Menigeen heeft mij er al vaker over gehoord: ga er heen. Het is zo’n andere wereld! En daar gebeuren dit soort onverwachte dingen tijdens een goed gesprek. Deze handelaar pakte zijn lampje erbij en….. Tada!

We zien de handtekening van Victoria Dubourg (Parijs, 1840-1926). Wellicht niet zo’n bekende naam in Nederland. Totdat ik de naam van haar man straks noem…

In 1793 werd het Louvre een kunstmuseum. Het werd direct een plek, voor kunstenaars, om te bestuderen en kopiëren. Dubourg kreeg in 1865 toestemming om te kopiëren. Een paar jaar later ontmoet ze daar haar toekomstige man Fantin-Latour terwijl ze beide een Corregio kopiëren.

Na hun huwelijk werken ze veelal zij aan zij waardoor hun schilderijen (vooral bloemenstillevens) regelmatig op elkaar lijken. Gelukkig blijft ze signeren met haar meisjesnaam zodat we zeker weten: dit is er weer één van haar hand.

Ze exposeert vele werken op onder meer de Salon des Artistes Français in Parijs en bij de Royal Academy in Londen - ze weet er prijzen mee binnen te slepen.

‘Her canvases are seemingly modest, but the flowers in them talk and breathe, far outdistancing the rest of the horticultural works at ordinary exhibits’ schrijft Arsène Alexandre in zijn “Histoire sommaire des femmes artistes” uit 1910.

Haar verhaal is overigens flink verwerven met dat van haar partner. Na zijn overlijden zorgt ze ervoor dat er een catalogue raisonné (oeuvrecatalogus) verschijnt in 1911.

Vandaag is geloof ik een feitjesdag.
Tot de volgende!

Liefs,
Janita Baron MA


Iedere keer als ik langs Zwolle rijd krijg ik een glimlach bij dit niet te missen beeld langs de snelweg. Ik meende mij ...
17/06/2026

Iedere keer als ik langs Zwolle rijd krijg ik een glimlach bij dit niet te missen beeld langs de snelweg. Ik meende mij te herinneren dat een cursiste vertelde dat het gemaakt is door een vrouw. Tijd om daar nu even in te duiken!

En? Het blijkt van Giny Vos (Rotterdam, 1959). Ze timmert al een tijd aan de weg met flinke installaties in binnen- en buitenland. Deze is maar liefst 18 meter hoog en 22 meter breed. Leuk detail, die je kunt vinden over openbare kunstwerken, het werk heeft 578.000 euro gekost.

Deze Feniks is gemaakt in opdracht van de provincie. Het zou inwoners een gevoel van thuiskomen moeten geven en voorbijgangers uitnodigen om de regio te bezoeken. De rit uit Zeeland is best lang en als ik hier langs kom weet ik: ben er bijna! Nog even doorbijten.

Giny Vos studeerde eerst aan de Gerrit Rietveld Academie en daarna aan de Rijksacademie. Ze werkt al een aantal decennia met licht. Dit keer heeft ze zichzelf uitgedaagd door niet met stroom te werken maar met een materiaal dat de zon reflecteert. Op het stalen frame zijn speciale titanium strips aangebracht. Het kleurverloop kan volgens Vos alleen door HORI in Japan gemaakt worden. De Feniks verandert dus steeds van kleur.

Tot mijn schrik - en tegelijk vreugde - blijkt dat ik haar al had moeten kennen. Zo is Vos het brein achter meerdere grote installaties met licht die in het nieuws zijn geweest. Sterker nog: haar werk Second Thought zag ik iedere keer als ik mijn fiets op het stadsbalkon van Groningen zette.

Daarnaast zijn interessante projecten:
* In the Eyes of Sibylla Merian voor gevel van Naturalis Biodiversity Center
* ⁠Reizend zand op station Apeldoorn.
Het lijkt me duidelijk: volg haar zelf voor meer toffe foto’s en de nieuwste projecten!

Foto: Pedro Sluiter

Liefs,
Janita Baron MA
Janita | Nieuwe blik op Kunst

Vergeet nooit meer dat we aan het begin van de studie kunstgeschiedenis naar Museum Boijmans Van Beuningen gingen waar o...
16/06/2026

Vergeet nooit meer dat we aan het begin van de studie kunstgeschiedenis naar Museum Boijmans Van Beuningen gingen waar op dat moment een indrukwekkende tentoonstelling te zien was. Een (nieuw) geluid, verder kijken dan je (westerse) neus lang is?

Women of Allah is een serie werken die Shirin Neshat (Iran, 1957) tussen 1993 en 1997 creëerde. Het zijn zwart/wit foto’s van vrouwen waarvan de zichtbare huid bedekt is onder woorden. Woorden die ik, helaas, niet kan lezen. Maar waarvan ik vermoed dat ze zeer indringend zijn. Op een van de werken uit deze serie staat de toepasselijke tekst: “Give a hand so I can hold a hand.”

De woorden onderstrepen de complexiteit van identiteit maar wijzen ons ook op stereotypen en (voor)oordelen. De werken zijn dus nog altijd even relevant als destijds!

Jarenlang heb ik haar werk niet meer ontmoet in musea. Tot afgelopen zomer in FAMM (Femmes Artistes du Musée de Mougins) ; deze blik zegt genoeg. (Ik voel me ineens heel oud, heb geen foto’s van dat eerste bezoek aan Boijmans! Gelukkig staat het internet er vol mee, veel ontdekkingsplezier.)

Wat een vrouw! Daar moet/wil ik verder induiken. Ze staat nu weer scherper op mijn netvlies.

Liefs,
Janita Baron MA
Janita | Nieuwe blik op Kunst

Vandaag neem ik je (eindelijk?!) mee naar Zeeland! Sommigen zitten vast al een tijdje te wachten op een blik achter de s...
15/06/2026

Vandaag neem ik je (eindelijk?!) mee naar Zeeland! Sommigen zitten vast al een tijdje te wachten op een blik achter de schermen van mijn nieuwe baan als artistiek directeur van het Marie Tak van Poortvliet Museum in Domburg. Ik ben nog een beetje terughoudend omdat ik net begonnen ben met het bijwerken van de collectieregistratie.

Er is een grote kans dat de naam van vandaag niet meteen een belletje doet rinkelen. (Ze is voor mij ook nieuw.) Maar dat is ontzettend jammer, want Claire Bonebakker (1904–1979) liet zich door niemand de les lezen. Waarom ze zo fascinerend is? Bonebakker werd geboren in een chique Amsterdamse goudsmidsfamilie (ja, van het bekende merk Bonebakker & Zoon). Een gespreid bedje dus, maar toch koos ze resoluut voor het avontuurlijke pad van de schilderkunst.

Bonebakker vertrok naar Parijs en studeerde aan de vooruitstrevende Académie de la Grande Chaumière. Daar leerde ze schilderen met een losse, expressieve toets en een gedurfd kleurgebruik. Haar échte artistieke thuis vond ze uiteindelijk in Zeeland.

Het Marie Tak van Poortvliet Museum heeft dit heerlijke, zonnige werk met korenschoven in de collectie. Tijdens een bezoek aan het Zeeuws Museum zag ik vervolgens een stilleven met rode kool en groenten.

Wat is jouw eerste reactie?

Liefs,
Janita Baron MA
Janita | Nieuwe blik op Kunst

Vandaag zet ik je graag even op het verkeerde been. Dit boek is namelijk niet geschreven door een vrouw. Toch gaat de po...
15/06/2026

Vandaag zet ik je graag even op het verkeerde been. Dit boek is namelijk niet geschreven door een vrouw. Toch gaat de post vandaag natuurlijk wel over een vrouw: Susanna Horenbout (Gent, 1503-ca. 1554)

Waarom ik dan niet haar werk laat zien? Omdat er geen enkel werk met zekerheid aan haar toe te schrijven is… Dit terwijl ze in haar tijd zeker geen onbekende is. Ze wordt opgenomen in diverse boeken waaronder Vasari’s Levens en het boek dat je hierboven aantreft: Descrittione di tutti i Paesi Bassi (1567) van Ludovico Guicciardini. Deze Italiaan beschrijft de Nederlanden en vertelt onder andere over maar liefst zeven vrouwelijke kunstenaars.

Hij schrijft: ‘Susanna, des voorseyden Lucas Hurembouts suster, soo uytnemende fraey in ‘t schilderen, besonder in ‘t cleyn werck ende in ‘t verlichten, dat koninck Hendrick d’achste van Engelandt heur met veel giften ende versieninghen by hem in Enghelandt betrock, daer zy eenen langhen tijt van jaren in groote ghunste ende gratie des Hofs leefde, ende eyndelijck rijck ende wel gheëert stierf.’

Met andere woorden: ze is een miniaturiste en ook goed in verluchten. We weten dat ze samen met haar broer is opgeleid in het atelier van hun vader die hofschilder was van Margaretha van Oostenrijk (landvoogdes over Zuidelijke Nederlanden). Ze was goed blijkt uit onder meer de woorden van Albrecht Dürer die de familie werkplaats bezocht in 1521. Nog datzelfde jaar zal het hele gezin naar Engeland vertrekken om aan het hof van Hendrik VIII te gaan werken.

Aan het hof kreeg je ook andere opdrachten weten we van verschillende hofschilders. Zo heeft Horenbout Anna van Kleef naar Engeland begeleid (waar ze trouwde met de koning).

Hoe kan het dat we geen enkel werk hebben van een vrouw die bekend was in haar eigen tijd?! We waren haar zeker vergeten als ze niet opgenomen was in de verschillende boeken…

Heb ik trouwens ook direct de mythe ontkracht dat vrouwelijke kunstenaars niet in ‘de boeken’ voorkomen. Het is maar net welke je leest. 😉 Daarover wellicht later meer.

Liefs,
Janita Baron MA
Janita | Nieuwe blik op Kunst

Iedere conservator moet keuzes in kunstwerken maken voor tentoonstellingen. Voor de meeste werken zijn er voors én tegen...
13/06/2026

Iedere conservator moet keuzes in kunstwerken maken voor tentoonstellingen. Voor de meeste werken zijn er voors én tegens te bedenken die overigens veelal met meer te doen hebben dan alleen: vind ik het goed? En/of: is het belangrijk om dit werk toe te voegen? Was het leven maar zo simpel. Budgetten, marketing, je rode draad en beschikbaarheid van het werk hebben nu eenmaal invloed op de keuzes én daarmee op het verhaal dat het publiek voorgeschoteld wordt en daardoor zal onthouden. Regelmatig spreek ik bezoekers die aannames doen op basis van wat er te zien is. Wat wellicht logisch klinkt? Toch is af en toe ook interessant om te weten wat je niet ziet. (En waarom)

Dit klinkt wellicht wat cryptisch; daarom kom ik vandaag met een praktijkvoorbeeld. Ik herinner mij de discussie als de dag van gisteren: welk zelfportret van Rebecca van Gelder (Amsterdam, 1891-1945) voegen we toe aan Vrouwenpalet?

Laat ik dan beginnen met de vraag: welke zou jij kiezen? Van Gelder achter haar ezel uit 1927 of juist het zelfportret met de appel uit 1929? Ben benieuwd! Ook natuurlijk naar je motivatie.

Mijn antwoord?
Ik heb mij hard gemaakt om voor het zelfportret achter de ezel te gaan. Ik ben gek op dit soort werken omdat ze zo goed laten zien dat er zelfverzekerde vrouwelijke kunstenaars zijn, een blik geven in het atelier en de dagelijkse praktijk én omdat er (nog) geen vergelijkbaar zelfportret was geselecteerd voor Vrouwenpalet. Eerlijk gezegd vind ik het zelfportret met de appel ook een interessant werk. Toen ik zei: laten we ze anders gewoon allebei doen bleek dat helaas geen optie te zijn….

Op dat moment was ik verantwoordelijk voor de marketing, communicatie en publieksprogrammering en niet de conservator. Dus mijn mening was van weinig invloed destijds. Het was overigens wel een van de triggers om zelf conservator te worden.

Nu denk je wellicht en Rebecca dan? Ze gaat nu verloren in de keuze om over keuzes te hebben. Goed nieuws: Pauline Broekema heeft uitgebreid onderzoek gedaan. Zie PaulineBroekema.nl

Veel ontdekplezier!

Liefs,
Janita Baron MA


Tientallen keren ben ik de laatste jaren door de website van MuMa Le Havre gegaan voor mijn onderzoek ‘Reis langs Franse...
13/06/2026

Tientallen keren ben ik de laatste jaren door de website van MuMa Le Havre gegaan voor mijn onderzoek ‘Reis langs Franse Ku(n)st’. Van Duinkerke tot Honfleur: het verhaal van de negentiende en begin twintigste eeuwse kunst kun je vertellen aan de hand van deze kustlijn. Vriendschappen & ontdekkingen, alle thema’s zitten er in. En: vele vrouwelijke kunstenaars. Héérlijk!

Toch blijf ik vandaag als verbaasd stilstaan in de zalen van Singer Laren Deze ken ik nog niet? Wat is dit werk mooi opgebouwd alsof het een sculptuur is. (Haar paletmes is gewillig). De bloemen juist weer zo delicaat…

Wie is de maakster?

Marie Droppe (1889-1971). Het internet laat mij in de steek. Gelukkig is er de audiotour met waardoor we toch iets te weten komen. Al zegt zij ook meteen: er is maar weinig bekend over haar. Wat we wel weten? Ze komt uit de Jura en vertrekt naar Parijs om te studeren aan de école des Beaux-Arts (1911-1920) en doet tot 1933 volop mee aan tentoonstellingen. Geleidelijk aan verdwijnt ze in de jaren ‘30 uit de catalogi. Al blijft ze leven tot 1971. Wat is er in de tussentijd gebeurd? Laatste bekende detail: Droppe is overleden in een psychiatrische instelling.

Het museum in Le Havre koopt dit schilderij eind 1933 aan. Veldink meent dat het een voorstudie is voor een monumentaler werk. Nog een feitje: het is het enige werk van een vrouw dat meekomt uit Frankrijk. Dus besluit het Singer om zelf nog twee werken toe te voegen van Berthe Morisot en Marie Bracqemond. Beide zijn eerder deze serie aan bod geweest.

De tentoonstelling is weer prachtig! En, vele werken zijn onderdeel van mijn bestaande cursusreeks ‘En Route - Reis langs Franse Ku(n)st’. (Najaar 2026 in Groningen!)

Liefs,
Janita Baron MA



Alida Withoos was voor mij een redelijk onbekende naam, tot Gent. Herinner me dat een cursist eens een artikel meenam da...
11/06/2026

Alida Withoos was voor mij een redelijk onbekende naam, tot Gent. Herinner me dat een cursist eens een artikel meenam dat ik gelezen moest hebben. Eerlijk is eerlijk, ben er nooit verder ingedoken. Er staan ook nog zoveel namen op de wachtlijst! Als ik nou eens meer uren in een dag zou krijgen?!

Het leuke (en handig! is dat ze opgenomen is in het 1001 vrouwenlexicon. Alida Withoos (Amersfoort, 1661-1730) komt uit een andere echte kunstenaarsfamilie. Vijf van de acht kinderen worden kunstenaar. En ze maken allemaal het liefst werken naar de natuur. Alida Withoos is ongelofelijk goed in het wetenschappelijk correct weergeven van bloemen en planten. Ze was de meest productieve van het gezin.

Withoos werd onder meer ingehuurd door een bekende mecenas uit haar tijd: Agnes Block. Ze had het landgoed Vijverhof tot haar beschikking waar ze zeldzame exotische planten kweekte. Dit moest natuurlijk vastgelegd worden door de beste kunstenaars van haar tijd. Onder meer Maria Sibylla Merian en haar dochter Johanna Helena Herolt werken ook voor deze rijke dame.

De planten die in Museum of Fine Arts Ghent te zien waren (tentoonstelling is helaas afgelopen) komen uit een particuliere verzameling. Dus wie weet wanneer ze weer eens op zaal zijn?!
- driekleurig viooltje
- ⁠tomatenplant
- ⁠elfenbloen

Zo bekend in haar eigen tijd… en nu noemen we haar vergeten?!

En dat terwijl in 1794 ‘de voortbrengsels van haar teder behandeld kunstpenseel’, waarmee zij ‘een niet onaanzienlijke plaats verworf op de lijst der kunstenaressen, welke ons vaderland, in zo groot een getal, als enig gewest heeft geleverd’.

Dus dat. Veel plezier met deze werken!

Liefs,
Janita Baron MA
Janita | Nieuwe blik op Kunst

Adres

Rottum

Telefoon

+31654654071

Website

Meldingen

Wees de eerste die het weet en laat ons u een e-mail sturen wanneer Nieuwe blik op Kunst nieuws en promoties plaatst. Uw e-mailadres wordt niet voor andere doeleinden gebruikt en u kunt zich op elk gewenst moment afmelden.

Contact

Stuur een bericht naar Nieuwe blik op Kunst:

Snelkoppelingen

Delen

Type