23/01/2024
Kunst van het Afscheid Nemen
Eind 2023 volgde ik de cursus "Rouw en Verlies" aan de Vrije Academie 't Pad in Opheusden. Rouw en verlies zijn onvermijdelijk in het leven. De uitdaging is om pijn en verdriet toe te laten en te omarmen terwijl het leven vooruitgaat.
De afgelopen maanden leven mijn zonen en ik tussen hoop en vrees vanwege de kwetsbaarheid van het leven van mijn man. Het definitieve afscheid kondigde zich telkens onverwacht aan. Ons houvast is de gedachte dat elke dag met mijn man er รฉรฉn is om dankbaar voor te zijn.
Ik ben dankbaar dat Bert op mijn pad kwam. Ondanks zijn Alzheimer, kon hij benoemen waarom hij niet meer wilde leven met deze ziekte. Hij koos weloverwogen voor euthanasie. Ook mensen met dementie willen gehoord en gezien worden, serieus genomen in wat zij voelen. Ik had vijf middagen om Bert beter te leren kennen. Samen werkten we aan een kunstwerk, wat resulteerde in een diepe verbondenheid tussen zijn gezinsleven en werkend bestaan. Bert, liefdevol, humoristisch, gepassioneerd en gevoelig, zette zich in voor zijn dierbaren en leerlingen. Zijn morele overtuigingen kwamen duidelijk naar voren in het kunstwerk.
De Duitse protestzanger 'Degenhardt' kwam ter sprake tijdens onze eerste sessie. In รฉรฉn adem noemde hij deze man, die zijn kijk op de wereld vormde. Vanuit die herinnering kwamen verhalen over zijn leven naar boven. Bert inspireerde me door zijn levensverhaal te delen. Samen werkten we aan het kunstwerk, waarbij Bert niet alleen aanwijzingen gaf maar zelfs de kwast overnam. Zijn vrouw en dochter konden het hele proces volgen via WhatsApp, zodat Bert het ook kon delen met zijn thuisfront.
Het lukte ons om het kunstwerk samen af te ronden. Het hoefde alleen nog te drogen. Bert werd voor de laatste keer opgehaald door zijn vrouw. Samen stonden ze voor het schilderij en toen zei Bert: "Ik zou het mooi vinden als dit op mijn kist komt te liggen." Zijn vrouw antwoordde: "Ja, dat dacht ik ook."
Bij ons laatste afscheid merkte Bert op: "Ik had niet gedacht dat ik in staat was een kunstwerk te maken, dat het in me zat." Hij gaf mij een bos bloemen, paars en geel van kleur. Ik nam de bloemen aan en zei: "Ik heb het proces met liefde begeleid," waarop zijn reactie volgde: "Ik heb het met liefde ontvangen." Ik had me geen mooier afscheid van Bert kunnen voorstellen.