07/05/2026
Gisteren vertoonden we in het Filmhuis de waargebeurde en indrukwekkende film over Antonio Benaiges, een leraar wiens verhaal niet alleen persoonlijk tragisch is, maar ook symbool staat voor een bredere aanval op onderwijs, vrijheid en menselijkheid tijdens de Spaanse Burgeroorlog.
Antonio Benaiges was een jonge Catalaanse onderwijzer die in 1934 terechtkwam in het kleine dorp Bañuelos de Bureba, in de provincie Burgos. Hij werkte volgens de vernieuwende Freinet-methode: onderwijs gebaseerd op samenwerking, creativiteit en de eigen nieuwsgierigheid van kinderen. Met een eenvoudige drukpers maakten zijn leerlingen zelf kleine boekjes. Eén daarvan was El mar. Visión de unos niños que no lo han visto nunca, “De zee, gezien door kinderen die haar nog nooit hebben gezien.”
Benaiges had zijn leerlingen beloofd dat hij hen die zomer mee zou nemen naar Catalonië om voor het eerst de zee te zien.
Die reis kwam er nooit.
Na de militaire staatsgreep van juli 1936, die het begin van de Spaanse Burgeroorlog markeerde, werd Benaiges gearresteerd in Briviesca. Zijn progressieve ideeën, republikeinse overtuigingen en vernieuwende manier van lesgeven maakten hem een doelwit van fascistische repressie. De school werd vernield, boeken werden verbrand en Benaiges werd gemarteld en vermoord.
Jarenlang werd aangenomen dat hij samen met honderden andere slachtoffers begraven lag in het massagraf van La Pedraja. Hoewel daar sinds 2010 menselijke resten zijn opgegraven, is zijn lichaam nooit geïdentificeerd. Andere onderzoeken suggereren zelfs dat hij mogelijk elders werd geëxecuteerd en begraven. Tot vandaag is niet bekend waar Antonio Benaiges precies rust.
Zijn verhaal laat zien hoe belangrijk onderwijs was voor de Tweede Spaanse Republiek, én waarom leraren tijdens de oorlog bewust werden vervolgd. Niet alleen mensen werden uitgewist, maar ook ideeën: vrije gedachten, kritisch onderwijs en menselijke solidariteit.
De foto’s in deze post tonen:
1 het boekje De zee
2 Antonio Benaiges
3 de school en zijn klas in Bañuelos de Bureba
4 het massagraf van La Pedraja
(foto's komen van Wikipedia: Antoni Benaiges)