01/03/2026
Dit verhaaltje van mien steet in de Klepper.
Samen uut.
Henk en Wilhelmien bunt allebeide geboren in ’t begin van de vieftiger jaoren. De jaoren van iesbloemen veur de roete en de giezel op de dekkens. Ömdat een van de kleinkinder nogal geïnteresseerd is in geschiedenis, bedachten ze dat ’n dagje Openluchtmuseum wel leerzaam zol wean. Dan konden ze meteen laoten zien hoo ’t vrögger was. I-j könt ’n kind wel vertell’n hoo ’t toen allemaole ging, maor ’t is völle makkeluker da’j ’t an könt wiezen. Ze ging’n samen met Kim, Sem en Lilly al vrög op pad en tegen negen uur waren ze al binn’n. ’t Kost wat, maor dan ha’j ok wat. Wilhelmien had öm de kosten te drukken breutjes en wat snoep in de tasse edaon. Dee generatie is neet gewent öm te völle uut te geven. ’t Hooft neet op al is ’t lekker hebt ze van jongs af an te heuren ekregen.
’t Eerste gebouwtje waor ze naor binn’n gingen was ’n olderwets boerderi-jtje. Wilhelmien vertelde hoo kold ’t toen kon wean. Dat de enige verwarming ’n fornuus in de kökken was. Alleen op zon en feestdagen ging de kachel in de mooie kamer an. A’j thee of koffie woll’n hebb’m, da’j dan eerst met de waterkettel naor de daele mossen, omdat daor de pompe stond. ’n Kraane was der neet. Da’j ’t water op ’t fornuus mossen zett’n en der good veur mossen zörgen dat ow den neet uut ging anders krie’j ’t water nooit heite. ’s Margens mos i-j eerst de asse uut de la halen en ’n proppe kranten met anmaakhöltjes der in doon en dan anstekken. Heel veurzichtig opporken, neet te onwies want dan kree’j ‘m nooit an de gange. Dan koalen halen in ’n koalenhok. Das heel wat anders as an ’n knöpken draaien. Henk vertelden dat ze in zo’n klein huusken met ’n man of achte wonen. Soms woonden de olde luu der ok nog bi-j in.
Kim kek achter alle deuren en vroeg zich af woar de wasmachine was. Wilhelmien vertelden dat den in ’t washok stond. Ze liepen naor buuten öm te kieken. Den mo’j ok eerst opstokken met holt en dan de wasse an de kok brengen. Ze vertelden dat der elke maondag werd ewassen. Eerst de witte was en dan de rest. Alles dri-j keer spuulen en dan deur de wringer en ophangen. Maor a’j met zo’n hoop volk bunt is zo’n wasmachine toch wel arg klein meende Kim. As doar veur ’n hele wekke wasgood in mot, mo’j wel kwet neet hoovake draaien. Henk vertelde dat ’t nog wel met viel. Zovake kreeg i-j gin schoon good an. Een schoon hemd in de wekke en a’j geluk hadd’n twee keer ’n schone onderbokse. Veur de rest was ’t broen achter en geal veur. Kim groezelden zich doar veur. Maor opa das toch neet hygiënisch! Dat woord bestond toen nog neet, zei Henk. ’t Was oaverleaven. Wilhelmien toverde ’n paar lolly’s uut de tasse. Dat viel in goeje aarde. De kleine Lilly liet de lolly op de grond val’n. Ze was van mening da’j ‘m now neet meer op konn’n ett’n. Doar dacht Henk heel anders oaver. Hi-j pakk’n ‘m op en strik ‘m langs de bokse en gaf ‘m weer an eur. Lilly weigerde. Neet zo kinderachtig vond Henk. Vrögger gooide zwatte Piet de peppernötten zo oaver de straote. Wi-j hebt doar niks an oaver eholl’n. Lilly rea’n as ’n mager varken en Wilhelmien gaf maor gauw ’n nie’jen öm van ’t geblear af te wean.
Maor hoo wassen jullie ow zelf dan? Doar was Sem benie’jd noar. Hadden jullie zoiets as ’n do**he?
Welnee zei Wilhelmien. Zaterdagaovond zat mooder betieds heel völle pann’n water op de kachel de kokosmatte werd op erold en de teil werd van de daele ehaald. As ’t water warm was ginge wi-j ömbeurten in de teil. De kleintjes eerst en dan op volgorde töt ze allemaole ’n wasbeurte hadd’n ehad. Op ’t laatste werd met dat water de kökken nog eschrobt. A’j praot oaver hergebruuken. Ging dan iederene in ’t zelfde water? Vroeg Kim. Jao wat dacht i-j dan, zei Wilhelmien, dat ze veur elk kind ’n niej water in de teil deden? Dat was neet te doon. ’t Duurde uren veurdat ’t water heite was. Bi-j ons ging dat anders wist Henk te vertell’n. Elke keer mocht der ’n ander as eerste. Ik bun nooit vergett’n dat onze Jan, dat was toen ’n keartjen van ’n jaor of dri-j, as eersten mog. Mooder had ‘m net in ’t water zitt’n en toen kwam der ’n klein kutteltjen boaven drieven. Mooder grep ‘m handig in de höppe dat ’t gin mense ezeen had. Maor ik zag ’t en vertelde dat ik onder gin beding nog in de teil wol. Ma zei nog, ’t stelden niks veur, ’t was ’n kötteltjen van niks. Maor wi-j woll’n der gin van allen meer in. Toen zat der veur eur niks anders op dan de teil leug te gooien. Al met al bu’w dee aovond late in bedde ekomm’n. Ze waren pas ’n half uur in ’t Open Luchtmuseum en de kleinkinder kekken eur al an of ze uut de middeleeuwen kwamm’n. Wat ’n verschil met now. ‘t Is veur dat korte grei van now ok neet meer te snapp’n.
Evelien Evers
