20/11/2020
RESTAURATIE
‘Gesloopte’ Vrouwe Fortuna duikt op
Mirakel in Geleen. Een verloren gewaand, zwaar beschadigd en bijna zeventig jaar oud kunstwerk uit het in 1981 gesloopte Fortuna-stadion in Geleen is bij toeval opgedoken. Dankzij de vader van Mark van Bommel en voetbalminnende geldschieters uit binnen- en buitenland wordt de sculptuur van de Romeinse godin Fortuna nu gerestaureerd.
DOOR LAURENS SCHELLEN
De verrassing was compleet, de opwinding groot, beaamt John van Bommel zonder omhaal. „Man, dat kun je wel zeggen. Hier had echt niemand rekening mee gehouden. Fantastisch.” De 75-jarige Maasbrachtenaar, vader van gewezen Fortuna-boegbeeld, voormalig Oranje-international en momenteel clubloze coach Mark van Bommel, is euforisch over wat links en rechts al het ‘Wonder van Geleen’ wordt genoemd.
Met in de hoofdrol een bijna halve meter hoog kunstwerk van de hand van de Limburgse schilder-beeldhouwer Eugène Quanjel (1897-1998). De stenen sculptuur van Vrouwe Fortuna – de Romeinse godin van zowel het toeval, het (nood)lot als het geluk – hing decennialang bij de entree van het Mauritsstadion, thuishaven van het roemruchte Fortuna ’54, Nederlands eerste profvoetbalclub en voorloper van het huidige Fortuna Sittard. Het stadion ging bijna veertig jaar geleden tegen de vlakte nadat de club was gefuseerd met eeuwige rivaal Sittardia.
Afvalcontainer
In Geleen deed destijds al snel het gerucht de ronde dat Vrouwe Fortuna, rustend op een wereldbol met twee vleugels, tijdens de sloopwerkzaamheden in een afvalcontainer en uiteindelijk op een vuilnisbelt was beland. „Dat eerste klopt helemaal. Maar het tweede dus niet, wonder boven wonder”, schetst Van Bommel senior het onwaarschijnlijke scenario.
Om het verhaal niet te ingewikkeld te maken, een sterk ingekorte versie. Jeu Joris, vaste verzorger van de Fortuna-vedetten van die tijd, zag het gehavende beeld in de sloopcontainer liggen en viste het met brokstukken en al eruit. Niet veel later besloot Joris het kunstwerk van de hand te doen en over te dragen aan een paar doorgewinterde Fortuna-fans: de familie Poulssen, woonachtig in de Geleense wijk Kluis. Na wat provisorisch knutsel-, kit- en reparatiewerk besloot dochter Claudia Vrouwe Fortuna aan de muur van haar woonkamer te bevestigen, waar het vervolgens decennialang in serene rust zou blijven hangen.
Advies
Tot vorige maand, toen Poulssen haar woning wegens verkoop leeg moest ruimen. Ze besloot Van Bommel senior, Fortuna-fan van het eerste uur en erelid van de eredivisieclub, te benaderen voor advies wat te doen met de Geleense geluksgodin. „Nou, ik hoefde me geen twee keer te bedenken. Ik wist precies om welk beeld het ging, want als jonge knaap fietste ik regelmatig vanuit Maasbracht naar het Mauritsstadion om Fortuna te kunnen zien spelen. Iedereen die in dat stadion is geweest, kent dat beeld. Het hing aan een zuil bij de toegangspoort. Sterker, er waren twee identieke exemplaren, aan weerszijden van de entree. Het andere is vrijwel zeker verloren gegaan. Maar ja, dat dachten we van deze ook”, lacht Van Bommel.
Direct na de ontdekking zette hij op bescheiden schaal een crowdfundingsactie op touw om de gehavende geluksgodin in oude luister te laten herstellen. „Want de Geleense voetbalhistorie mag nooit verloren gaan. Die mag je gerust uniek noemen.”
Exact 34 voetbalfans uit binnen en buitenland brachten in korte tijd meer dan elfhonderd euro bijeen, genoeg om de restauratiekosten te dekken. Tot de donateurs behoren supporters van PSV, AZ, Bayern München en FC Eindhoven, zo laat Van Bommel zich met enige trots ontvallen. „Schitterend, toch?”
In zijn atelier in Oud-Geleen neemt beeldhouwer en professioneel restaurateur Armand Mathijs Vrouwe Fortuna nu onder handen. Voor minder dan een vriendenprijsje, beaamt hij. „Geen probleem, ik beschouw deze opdracht als een eer. Want ik besef en merk hoe bijzonder en historisch waardevol deze sculptuur is, zeker voor Geleen. En tja, toen ik onder het plamuur plots de signatuur van Quanjel ontdekte, was ik helemáál verkocht.”
Pittig
De 63 jaar geleden in Tongeren geboren kunstenaar, naar eigen zeggen nog steeds Fortuna-supporter, spreekt van een ‘pittige’ restauratieklus. „Hier ben ik intussen al een paar weken zoet mee. Het ijzeren frame bijvoorbeeld is compleet doorgeroest. Dat heb ik nu vervangen door roestvrijstaal.” Oude verf-, gips- en kitlagen moeten worden verwijderd, scheuren en barsten gerepareerd. „Geen zorgen, komt helemaal goed”, verzekert Mathijs.
De beeldhouwer zegt te verwachten dat Vrouwe Fortuna in de loop van deze of volgende maand weer in volle glorie toonbaar is. Van Bommels ogen beginnen spontaan te glinsteren. „En daarna? Dan krijgt ze een prominente plek in de ontvangsthal van het huidige Fortuna-stadion. Isitan Gün (clubvoorzitter, red.) heeft dat al toegezegd. Hij vindt dit helemaal geweldig.”
En de wetenschap dat het historische kunstwerk binnenkort dus van Geleen naar Sittard verhuist? Een kniesoor die daar rouwig om is. Gewoon een kwestie van lotsbestemming, de godin van het (nood)lot waardig.
