23/09/2025
https://www.facebook.com/share/p/1ZSqbXqAaE/?mibextid=WC7FNe
Nehalennia staat in het westen van het jaarwiel van Nederland waar ze helemaal in haar element is aan het water van de Noordzee. Deze Zeeuwse godin heerst over de zeevaart, over de rivier de Schelde en de kust van Zeeland en Zeeuws Vlaanderen. Ze is een van de weinige godinnen van wie nog 2 beelden, resten van 2 tempels en minstens 350 altaren (de meeste gedateerd tussen 150 en 250 jaar na chr.) bewaard zijn gebleven. De van oorsprong inheemse Moedergodin, die over leven en dood regeert, was er al voor de komst van de Romeinen die haar naam hebben gelatiniseerd tot Nehalennia.
Votief-altaren, wij-altaren, wij-stenen en gedenkstenen
Zeevaarders en rijke kooplieden die handel dreven met Engeland riepen haar aan voor een veilige overtocht als ze een reis over zee moesten maken. Als dank voor haar bescherming en goede afloop vereerden ze de godin bij thuiskomst met een votief-altaar ook wel wij-altaar of gedenksteen genoemd. Deze stenen zijn een tastbaar bewijs voor haar aanbidding. En dat we van het bestaan van Nehalennia’s cultus weten, is een bijzonder gelukkige omstandigheid, die we nota bene te danken hebben aan een storm in 1647 toen er brokstukken van altaren aanspoelden bij de kust van Domburg. Later werden die in de kerk aldaar opgeslagen, maar in 1848 zijn ze door een brand verwoest. Als enig aandenken zijn er tekeningen van de stenen bewaard gebleven. Het tweede geluk had een visser in de Oosterschelde nabij Colijnsplaat die in 1970 versteld stond toen hij stukken steen met Latijnse inscripties erop in zijn netten opviste. Later bleken die de votief-stenen te zijn. Dankzij deze vondsten blijft ons godinnenerfgoed bewaard en leren we Nehalennia steeds beter kennen.
Tekst Ineke Bergman
Afbeelding: Nehalennia altaren in het Rijks Museum van Oudheden in Leiden