27/03/2026
Ik ben terug in de trein, vlak voor de Poolse grens. Achter me nu vijf dagen Lviv, Oekraïne.
Voor Feminine Frequencies ben ik op researchreis, ons toekomstige internationale project over femininine perspectieven in tijden van crises, met Jam Factory Arts Center in Lviv en Philipp Johann Thimm uit Berlijn. Ik zat in kelders, kunstencentra en cafés, at borsjt en dronk horilka sprak met vrouwen over privilege, mobilisatie en onafhankelijkheid.
Ik sprak met Viktoria, die in een revalidatiecentrum werkt met veteranen en IDP’s. Ze heeft zelf een kunstbeen. Ze vertelt hoe mannen naar haar kijken en denken: als zij kan blijven lachen, dan moet ik dat zeker kunnen. Ze vertelt ook over de koppige mannen die maar niet willen toegeven dat ze mentale hulp nodig hebben. Ze lacht als ze het zegt.
Ik sprak met Evgeniya, die vrouwen tussen de 40 en 80 interviewde over de oorlog in de Donbas om een brug te slaan met de vrouwen van nu. Wat ze ontdekte: ze vertelden nooit over zichzelf. Altijd over anderen, over gebeurtenissen om hen heen. En dan zei ze het bijna in dezelfde adem over zichzelf.
Ik sprak met stopmotion kunstenaars Dana en Anna, die zichzelf halverwege een zin onderbraken en vroegen: zijn privileges eigenlijk nog wel privileges als je ze niet zo ervaart? Ze doelden op de “vrijheid” die vrouwen nu hebben, ze mogen de grens nog over, ze worden nog niet gedwongen gemobiliseerd. We belandden in een gesprek, rakelings langs dilemma’s en paradoxen van deze tijd.
Tussendoor zat ik een middag in een schuilkelder terwijl de stad boven ons werd geraakt door drones. De sfeer was kalm. Iemand maakte de pooltafel klaar. Anderen werkten gewoon door op hun laptop. Vermoeidheid, geen angst.
Werd drie keer door militairen aangehouden om te checken of ik niet eigenlijk gemobiliseerd moest worden. Sliep met mn broek aan.
Nog geen vijf dagen weg, voelt als vijf maanden. Nu verder met de trein naar Berlijn, liefs uit Oekraïne.
