29/01/2026
Burmapunk ကနေ လကုန်မှာ ပြသမယ့် the last zawgyi ရုပ်ရှင်နဲ့ ပတ်သတ်ပြီး Yangon inaction မှ ဒါရိုက်တာ အောင်မျိုးမင်းကို ဒုတိယအကြိမ် interview မိပါတယ်။
ဖီယို ။ ။ မင်္ဂလာပါ။ ကို အောင်မျိုးမင်း။ Burmapunk ကနေ ဒုတိယ အကြိမ် ကြိုဆိုလိုက်ပါတယ်။
အောင်မျိုးမင်း ။ ။ ဟုတ်ကဲ့ မင်္ဂလာပါ။
ဖီ။ ။ ဆိုတော့ ရှေ့တစ်ခေါက်က မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ စိတ်ကူးယဉ် သိပ္ပံ အကြောင်းတွေ ဆွေးနွေးခဲ့ကြတာပေါ့။ ဒီတစ်ခေါက်ကတော့ ကို အောင်မျိုးမင်း ဖန်တီးထားတဲ့ The last zawgyi ရုပ်ရှင်လေးနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး ဆွေးနွေးသွားပါမယ်။
အောင်။ ။ ဟုတ်ပါတယ်၊
ဖီ။ ။ အဲ့တော့ ဒီ the last zawgyi ကို 2019လောက်ထဲက zeragon နာမည်နဲ့ trailer လေး ထုတ်ခဲ့တယ်ပေါ့နော်။
အောင် ။ ။ announcement က 2020လောက်မှာပါ။ pre production ကတော့ 2019ထဲကပေါ့။ 2020မှာ shooting စတယ်။ ရိုက်ဖြစ်တယ်။ announce တယ်ပေါ့။
ဖီ။ ။ ဒီ project က 2019-2020ထဲက လုပ်ဖြစ်တဲ့ project လို့ ပြောရမှာပဲ။ ဒီလောက်ကြာပြီးမှ ဘာလို့ 2025-2026ထဲရောက်မှ တစ်ဖန် အသက်ဝင်လာစေခဲ့တာလဲ။ ကြားထဲမှာ ဘယ်လို အခက်အခဲတွေများ ရှိခဲ့လို့လဲ။
အောင်။ ။ အဓိက ကတော့ Covid 19က စပြီး မမျှော်လင့်ထားတွေ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ အတွက်ပေါ့နော်။အစကတော့ ကျွန်တော်တို့ ဒီဟာလေးကို ရုပ်ရှင်ဝါသနာရှင်တွေ အနေနဲ့ စုပြီး လုပ်ဖြစ်ကြတာပေါ့နော်။ တစ်ဖက်တစ်လှမ်းကနေ လုပ်နိုင်တစ်လောက်လေး လုပ်မယ် ရိုက်မယ် ပေါ့နော်။ အဓိက ကတော့ ကိုယ်တွေဘက်မှာ …. ဘယ်လိုပြောရမလဲ…မခိုင်ဘူးပေါ့။ အကုန်လုံးက ဝါသနာ အရ ဖြစ်နေတော့ passion project ပေမယ့် Covid 19 နဲ့ အခြားဟာတွေ ဝင်လာတဲ့အခါ သေချာ မဆွဲကိုင်နိုင်ဘူးပေါ့နော်။ အဲ့လိုနဲ့ပဲ ကျွန်တော်တို့ project ကို နားလိုက်ရတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း ပြန်ပြီးတော့ လက် မလျော့ ချင်တော့ဗျာ…ဒါကို ဘယ်လို ဆက်လုပ်ရမလဲ စဉ်းစားပြီး ၂၀၂၄အကုန်လောက်မှ ပြန်ပြီးတော့ စဖြစ်တဋပေါ့နော်။ ဒီကောင့်ကို အဲ့ထဲက လုပ်တာကနေ အခုထိ ကြာသွားတာပေါ့။ ဟုတ်ကဲ့ပါ။
ဖီ။ ။ ဟုတ်။ ဒါ ၂၀၁၉ ကနေ ၂၆ ထိ ဆိုတော့ ၇နှစ်နီးနီးတောင် ရှိမယ် ထင်တယ်ပေါ့နော်။
အောင် ။ ။ တကယ်တမ်း အချိန်ပေး ဖြစ်တာတော့ နှစ်နှစ်လောက်ပဲ ရှိမယ်။ကြားထဲမှာ နားတာလေးတွေရှိတော့ပေါ့နော်။ ဒါပေမယ့် နားတယ် ဆ်ုပေမယ့် ဘယ်လိုမျိုး ဆက်လုပ်ရမလဲကို ထိုင်စဉ်းစားနေတဲ့ အတွက်ကြောင့် extra project လေးတွေ ထွက်လာတာလည်း ရှိတယ်။ ဥပမာ အခုဆို ကောမစ် ပြင်ဆင်နေတယ်ပေါ့။ နောက်ထပ် to be announced တခြား project လေးတွေလည်း ရှိပါတယ်။
ဖီ။ ။ ဟုတ်ကဲ့။ ပြောရရင် 2019-20လောက်ထဲက လုပ်ထားတဲ့ project ကို 24မှ ပြန် resume တော့ ကြားထဲ ပြောင်းလဲမှုတွေ reshoot တွေလည်း ရှိမယ် ထင်တယ်။ ဆိုတော့ 2019လောက်ကနဲ့ အခု လက်ရှိမှာ ဘယ်လိုမျိုး ပြောင်းလဲသွားတာတွေ၊ improve သွားတာတွေ ရှိလဲပေါ့။ duration တွေ ပိုသွားလား။ scene အသစ်တွေ ပါလာလား။ အရင်တုန်းက scene တွေကိုပဲ ပြန်ရိုက်တာမျိုး ရှိလားပေါ့။
အောင်။ ။ script က အစထဲက confirm ပြီးသားပေါ့နော်။အဲ့ဒါကိုမှ Covid ဖြစ်တော့ ရိုက်ဖို့ ကျန်နေခဲ့တာလေးတွေ ရှိတာပေါ့။ အဲ့ scene တွေကို 2024ရောက်မှ ပြန်ရိုက်လိုက်တယ်ပေါ့။ ဒါပေမယ့် အဲ့မှာ ကျွန်တော်တို့ လိုတိုးပိုလျော့လေးတွေ လုပ်တာရှိတယ်။ အဲ့လိုရှိတော့ အရင်က script ထက် နည်းနည်း ပိုပြီး ကျယ်ပြန့်သွားတာမျိုးတွေတော့ ရှိပါတယ်။ အချို့ 2020တုန်းက အားမရတဲ့ scene တွေကို replace လိုက်တာမျိုးတွေရှိတယ်။ အခြား actor တွေဆို cut ခံလိုက်ရတာတွေလည်း ရှိတယ်။ အခြေအနေအရ ပြန်မပါနိုင်တော့တာတွေရယ်၊ ကျွန်တော်တို့ ရုပ်ရှင်နဲ့ ကောမစ်မှာ ချိတ်ဆက်ဖို့ လုပ်လိုက်တဲ့အတွက် ဖြုတ်လိုက်ရတဲ့ character တွေလည်း ရှိတာပေါ့နော်။ ကျွန်တော်တို့ စုစုပေါင်း runtime 45 မိနစ်မှာ တစ်ဝက်လောက်က 2020မှာ ရိုက်တယ်။ ကျန်တစ်ဝက်ကျော်လောက်ကို 2024မှာ ရိုက်တယ်ပေါ့။
ဖီ။ ။ half and half ပေါ့နော်။ ဒါနဲ့ 45မိနစ်ဆိုတော့ ဒါ ရုပ်ရှင်အနေနဲ့ တိုတယ်ပေါ့။ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ short film အနေနဲ့ကျ ရှည်နေပြန်ရော။ announcement မှာလည်း ဒါ mid length film လို့ ပြောထားတယ်ပေါ့။ အဲ့တော့ ဒီ ရုပ်ရှင်ဟာ audience တွေအတွက် ဘယ်လိုမျိုး ဖြစ်မလဲ။ အစားအစာ term နဲ့ဆို အစာပြေ appetizer လည်း မဟုတ်ဘူး ဒါပေမယ့် main dish လည်း မဟုတ်ဘူး။ ဘယ်နားလောက် သွားကျမလဲပေါ့။ ဒါ ရုပ်ရှင်တစ်ခုရဲ့ pilot ဖြစ်မလား။ ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်ပဲ ဖြစ်မလား။ ရုပ်ရှင်ကို ပျိုးတဲ့ ဇာတ်ဝင်ခန်းရှည်တစ်ခု ဖြစ်မလားပေါ့။
အောင်။ ။ အကောင်းဆုံး ခေါင်းစဉ်တပ်ရရင် ဒါကလေ concept လို့ပဲ ခေါင်းစဉ် တပ်ရမယ် ထင်တယ်။ prologue …concept ပေါ့။ ရုပ်ရှင်ကားကြီး တစ်ကားလို့လဲ မခံစားရဘူး။ short film လို့လဲ မခံစားရဘူး။ Pilot ဖြစ်ရဖို့လဲ လာမယ့် စီးရီးအပိုင်းတွေ announce ထားတာမျိုး မရှိတော့…ဘယ်လိုပြောရမလဲ..proof of concept လို သဘောလေး ဖြစ်သွားတယ်ပေါ့။ character တွေ မိတ်ဆက်မယ်။ world building တွေ ပြမယ်။ အဲလိုမျိုး ခံစားရမယ်တော့ ထင်ပါတယ်။
ဖီ။ ။ ဒါဆို ကျွန်တော်တို့ character တွေ အကြောင်းသွားရအောင်။
ကျွန်တော်တို့ Burmese mytho မှာဆို နဂါးတွေ၊ဂဠုန်တွေ၊ ဘီလူးတွေ စတာတွေ ရှိတယ်ပေါ့။ အဲ့ထဲက ဘာဖြစ်လို့ ဇော်ဂျီ character ကိုမှ ရွေးပြီး explore မိတာလဲ။
အောင်။ ။ The Last Zawgyi ဆိုတဲ့ ရုပ်ရှင်တော့ နာမည်မှာ ဇော်ဂျီ ပါပေမယ့် တကယ်က ဇော်ဂျီ ရုပ်ရှင်တော့ မဟုတ်ဘူးပေါ့နော်။ ဇော်ဂျီနဲ့တော့ ပတ်သတ်တာပေါ့။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ spoiler ဖြစ်မှာဆိုးလို့ ထွက်တော့မှ ကြည့်ကြည့်ပေါ့နော်။
Story ကို အကောင်းဆုံး describe ရမယ် ဆိုရင် ဇော်ဂျီတွေရဲ့ ဖြစ်တည်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ conflict တွေကို ပြထားတဲ့ ဇာတ်လမ်းမျိုးပေါ့။
ကျွန်တော်တို့ ဒီ ရုပ်ရှင်ရဲ့ အဓိက ဇာတ်ကောင် Zeragon ဆိုတဲ့ ဇာတ်ကောင်ကို ဖန်တီးတုန်းက ဇော်ဂျီနဲ့ ချိတ်ဆက်မိမယ် မတွေးထားဘူး။ ကျွန်တော်တို့ လုပ်ချင်တာက superhero ..superhero ဆိုတာထက် Zeragon ကတော့ anti hero ဘက်ကို ပိုရောက်မယ်ထင်တာပေါ့။ Superhero ကားတွေကို ကြည့်လိုက်ရင် power တွေများပြီးတော့ .. game စကားအရ ပြောရင် tank ဆန်တာ carry ဆန်တဲ့ character တွေများတာပေါ့။ ninja တို့လို agility character တွေလည်း ရှိမယ်ဗျာ။ ဒါပေမယ့် healer character က ရှားတယ်ပေါ့။ superhero genre ထဲမှာ ။ အဲ့ဒါမို့ ကျွန်တော်တို့က healer character role ကို explore ချင်တာပေါ့။
ပြီးတော့ 2019လောက်က Unicode နဲ့ ဇော်ဂျီ ကိစ္စကလည်း ခေတ်ထနေတော့။ ကိုယ်ပိုင် original ဇာတ်ကောင် ဖန်တီးမယ်ဆိုတော့ မြန်မာမှုလည်း ပါအောင်ဆိုတာကနေ ဇော်ဂျီနဲ့ ဆက်စပ်မိသွားတာပါ။
ဖီ။ ။ ဒါဆို Unicode က လူဆိုးပေါ့။
အောင်။ဟားဟား။ ဟုတ်။ Unicode က နောက်ဆုံး လူဆိုးဖြစ်မယ်ဗျ။
ဖီ။ ။ အရင်က Zeragon the last zawgyi လို့ ပေးခဲ့တယ်ပေါ့။ အဲ့တော့ ကျွန်တော်တို့ ထင်တာက Zeragon ဆိုတာ last zawgyi လားပေါ့။ အခုက title မှာ Zeragon ကို ဖြုတ်လိုက်တာ ဘာကြောင့်လဲ။ Zeragon နဲ့ Zawgyi ကရော ဘာဆက်နွယ်မှုရှိလဲဆိုတာလေး ပြောပြချင်လား။
အောင်။ ။ Zeragon က ဘာလဲ။ Zawgyi က ဘာလဲဆိုတာတော့ ကျွန်တော်တို့ ပြောတာထက် ရုပ်ရှင်ထဲမှာ ကြည့်လိုက်တာ ပိုရှင်းသွားမယ်ထင်တယ်ပေါ့။ ဘယ်လို ပြောရမလဲ။ idea အရ အဲ့ concept တွေက နည်းနည်းလေး ပိုမြင်သွားမယ် ထင်တယ်ပေါ့နော်။
ဖီ။ ။ ဒါဆို ဇာတ်လမ်းဇာတ်အိမ်တည် တဲ့ အကြောင်းလေး ပြောရအောင်။ ဒီ ရုပ်ရှင်က folklore တွေနဲ့ ဆိုင်ပေမယ့် ဘာလို့ ခေတ်ဟောင်း သို့ မျက်မှောက်ခေတ်ကို အခြေမခံဘဲ အနာဂတ်ကာလတစ်ခုမှာ အခြေခံထားတာလဲပေါ့။
အောင်။ ။ ဘာကြောင့်လဲဆိုရင်…ကျွန်တော်တို့ စောစောက ပြောခဲ့သလိုပေါ့။ ဇော်ဂျီနဲ့ဆိုင်တာ လုပ်တော့မယ်ဆိုရင် တော်တော်များများ တွေးမိတာက ရှေးခေတ်ပေါ့။ ကျွန်တော်တို့က live action ရိုက်တာဆိုတော့ animation မဟုတ်တော့ အရင်ခေတ် ပုဂံခေတ် တောင်ငူခေတ် အင်းဝခေတ် စတာတွေကို ပုံဖော်ရတာ ပိုပြီး ခက်ခဲတာပေါ့။ ဖြစ်နိုင်ရင် မျက်မှောက်ခေတ် ပတ်ဝန်းကျင်တွေ၊ CGI တွေ VFX တွေနဲ့ Neo ခေတ်ကာလကို ပုံဖော်ရတာ ပိုပြီး အဆင်ပြေတာပေါ့။နောက်တစ်ခုက ဇော်ဂျီကို ဒီဘက်ခေတ် ခေတ်သစ်မှာ မြင်ရတာက ထူးထူးခြားခြား ဖြစ်မယ် ခံစားရတာကြောင့်ပါ။ နောက်ပြီး ပရိသတ်ကို ပိုပြီး relate ဖြစ်စေချင်တယ်။ Original IP တစ်ခု ကို မိတ်ဆက်တဲ့အခါ နန်းတွင်းခေတ်မှာ တည်ထားတယ် ဒါမှမဟုတ် ဟိုးးး ခေတ်လွန်ခေတ်မှာ တည်ထားတယ်ထက် ဒီဘက်ခေတ် ပတ်ဝန်းကျင်ကို အခြေခံပြီးတည်လိုက်တာက ပရိသတ် ပိုပြီးrelate လို့ရမယ် ထင်တယ်ပေါ့။
ဖီ ။ ။ Zeragon လုပ်နေတဲ့ 2019 ကနေ အခုထိ ဖန်တီးစဉ်ကာလ တစ်ခုလုံးမှာ ဘယ်လို ရသ မီဒီယာတွေက inspiration ဖြစ်စေခဲ့လဲ။
အောင်။ ။ The last zawgyi အတွက်ကို inspire ဖြစ်တာတော့ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောရရင် Superhero movie တွေ မဟုတ်ဘူးပေါ့နော်။ Superhero genre တွေဆို Marvel ရှိတယ်။ DC ရှိတယ်။ The Boys တို့ Invincibleတို့လို စီးရီးတွေရှိမယ်။ The last zawgyi ကို ဖန်တီးတော့ အဲ့ဒီလို superhero universe ကြီး တည်ဆောက်မယ်လို့ စဉ်းစားထားတာ မဟုတ်ဘူးပေါ့နော်။ အနီးစပ်ဆုံး inspiration ဖြစ်တာ ပြောရရင် Star Wars ပေါ့။ Star Wars လို ပုံစံမျိုး ဖြစ်စေချင်တာ။ ဒါပေမယ့် Star Wars လို character တွေ အများကြီး မပြနိုင်လို့ ဇာတ်ကောင် တစ်ယောက်ထဲကိုပဲ ပြနိုင်တာနဲ့ character standalone ဖြစ်သွားရတာပေါ့။ အဲ့တာကြောင့်လည်း genre အရ superhero ဘက်ကို ရောက်သွားတာပေါ့။ အဲ့တော့ အဓိက inspiration ကတော့ Star Wars လို့ ပြောရမှာပါပဲ။
ဖီ။ ။ ဒီ ရုပ်ရှင်မှာ sci fi element တွေလည်း ပါမယ်။ ပြီးတော့ folklore တွေ၊ fantasy element တွေလည်း ပါမယ်။ ဆိုတော့ sci fi element နဲ့ fantasy element ကို ဒီရုပ်ရှင်မှာ ဘယ်လို balance လုပ်ထားလဲပေါ့။
အောင်။ ။ ဒီရုပ်ရှင်က sci fi ဆိုတာက aestheticအရပဲ Sci fi တာပေါ့။တကယ်တိုင်း trace လိုက်ရင်တော့ fantasy ကို ပြန်ရောက်သွားတာပေါ့။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်တို့ ဒီstory မှာ world building အရပေါ့။ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အရာတစ်ခုရှိတယ်ပေါ့။ “Magic is science we don’t understand “
magic ဆိုတာ ရှင်းပြလို့မရတဲ့ သိပ္ပံတစ်ခုပဲပေါ့။
ဒီကားထဲက Zeragon ကို ကြည့်လိုက်ရင် ancient ဆန်တယ်။ fantasy ဘက် ရောက်တယ်ပေါ့။ တစ်ဖက်က သူရဲ့ ရန်ဘက် Apotech corporation ကို ကြည့်ရင်တော့ သိပ္ပံဆန်တယ်။ သူတို့ရဲ့ စစ်သားတွေ၊ သူတို့ပုံစံတွေက အရမ်း sci fi ဖြစ်တယ်ပေါ့။ ပြောချင်တာက fantasy နဲ့ sci fi ရဲ့ conflict ဖြစ်နေတာမျိုးလေး မြင်ရမှာပေါ့။ ဒါပေမယ့် ဒီ sci fi တွေ fantasy တွေဆိုတာကို ချုံ့လိုက်ရင် အကုန်လုံးက ဆက်စပ်နေတယ်၊ဆက်နွယ်နေတယ်ပေါ့။
ဖီ ။ ။ ဟုတ်။ ပြောရရင် fantasy genre..sci fi genre ဆိုတာ မြန်မာ ပရိသတ်နဲ့က နီးရက်နဲ့ဝေး.. စိမ်းလည်းမစိမ်းဘူး။ စိမ်းလည်း စိမ်းတယ် ဖြစ်နေတာပေါ့။ ဥပမာ ဘာ fantasy ကား ကြိုက်လဲဆို lord of the ring တို့ game of throne တို့ ပြောကြမယ်။ မြန်မာ fantasy ရုပ်ရှင်ကွ ဆိုရင်တော မရှိဘူး ဖြစ်နေတာမျိုးပေါ့။
ဖီ ။ ။ ဆိုတော့ အခုက Burmese mythology ထဲက zawgyi ကို အခြေပြုပြီး ဖန်တီးထားတယ်ပေါ့၊ Burmese mytho ကို အခြေခံပြီး အခြားသော ဖန်တီးနေတဲ့ သူတွေကိုရော ဘယ်လို အကြံပေးချင်လဲ။
အောင်။ ။ ဟုတ်ကဲ့။ ကျွန်တော်အတွက်က mythology ..Burmese mythology ကို ယူပြီး တစ်ခုခု လုပ်မယ်ဆို အဲ့ဟာကြီးကို accurate ပြန်ရိုက်ရမျိုးကို သိပ်မကြိုက်ဘူးပေါ့။ ဒီ mythology ကို အခြေခံပြီး ကိုယ်ပိုင် character၊ lore တစ်ခုခု ဖန်တီးတာမျိုးကို အားပေးတာပေါ့။ The last zawgyiကို ကြည့်လိုက်ရင်တော့ ကျွန်တော် ပြောတဲ့ ဆိုလိုရင်းကို ပိုမြင်နိုင်မှာပေါ့။
ခေါင်းစဉ်ကြီး ကြည့်ပြီးတော့ ဇော်ဂျီ character က မြေလျှိုးမိုးပျံ ပြမယ် မမျှော်လင့် သင့်ဘူးပေါ့။ ဒီဟာက ဇော်ဂျီကို မှီငြမ်းထားပေမယ့် ကျွန်တော်တို့ သိပြီးသား ဇော်ဂျီရဲ့ စွမ်းအားတွေကို ပြောမယ့်အစား original ဇာတ်ကောင်ကိုပဲ မိတ်ဆက်ချင်တာပေါ့။
ဖီ။ ။ ဆိုတော့ အဆုံးသတ်ကို ဘာနဲ့ အဆုံးသတ်ပေးရမလဲ။ မျိုးမင်းအောင်ကို သိလား။ the first zawgyi ရိုက်တဲ့ တစ်ယောက်လေ။
အောင်။ ။ ဟုတ်လား။ မသိဘူးဗျ။
ဖီ။ ။ စတာပါ။ the last zawgyi ရုပ်ရှင်ကို YouTube မှာ အခမဲ့ ကြည့်ရှုနိုင်မှာပေါ့။ ဒါပြီးရင် Yangon in action က ဘာတွေ ပြသဖို့ ရှိသေးလဲ။ ပရိသတ်တွေက ဘာတွေ မျှော်နိုင်သေးလဲ။
အောင်။ ။ ဟုတ်ကဲ့။ လကုန်ကျရင် ၄၅မိနစ်စာ ရုပ်ရှင် ထွက်လာမှာပေါ့။ပြီးရင် လက်ထဲမှာ သေချာပေါက် confirm ဖြစ်တာတော့ ရုပ်ပြ လာမယ်ပေါ့။ Zeragon ဆိုတဲ့ ဇာတ်ကောင်ကို ပိုပြီး explore လုပ်ဖို့ရှိမယ်ပေါ့။ ရုပ်ရှင်ကြည့်ပြီး မေးခွန်းတွေ ကျန်ခဲ့ရင် ရုပ်ပြကို မျှော်ပြီး အဲ့မှာ အဖြေတွေရှိနိုင်ပါလိမ့်မယ်။
ဖီ ။ ။ ဟုတ်ကဲ့။ အခုလို အချိန်ပေး ဖြေကြားပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ အားလုံးလည်း မျှော်နေကြပြီ ထင်ပါတယ်။
အောင် ။ ။ ဟုတ်ကဲ့။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ဗျ။
